Posted in Հայրենագիտություն

Վրացական խոհանոց

Վրացական խոհանոցի գրեթե բոլոր ուտեստներն ունեն կծու և սուր համ։ Նրանք լայնորեն օգտագործում են բանջարեղենյին  ուտեստներ և որպես լրացում, օգտագործում մսային ուտեստ։

Կա տարբերություն Արևմտյան Վրաստանի խոհանոցի և Արևելյան Վրաստանի խոհանոցերի միջև։ Արևմտյանի խոհանոցում օգտագործում են եգիպտացորենի ցորեն, գերիշխում է կորեկըսուլուգունի վրացացական պանիրը, որոնք նրանք օգտագործում են մոգարի հետ միասին։ Արևելյան խոհանոցում օգտագործվում է ցորենի հացը։ Բացի այդ, Արևելյան Վրաստանի խոհանոցում օգտագործվող մսի մեծմասը կազմում են ընտանի կենդանիները:

Ձկնային ուտեստները Վրաստանում  հազվադեպ է լինում, բացառությամբ այն մասերից, որտեղ զարգացած է ձկնորսութունը։

Չախոբիլի

Չախոբիլին վրացական խոհանոցի անփոխարինելի ուտեստներից մեկն է։ Այն սովորոբար պատրաստում են հավի մսով ու տոմատի մածուկով։ Պարտադիր բաղադրիչ է առատ սոխը և դափնու տերևը։ Կարելի է ավելացնել նաև վրացական համեմունքներ՝ սունելի, խմելի։

Սացիվի

Սացիվին վրացական սառը ուտեստ վրացական խոհանոցին բնորոշ սոուս ու դրանով պատրաստված յուրահատուկ ճաշատեսակ է։ Սովորաբար սացիվին պատրաստում են թռչնի մսից,օրինակ հնդկահավի մսով սակայն այժմ այն մատուցում են նաև այլ տեսակի մսով։ Ինչպես նաև ձկով։

Սա պատրասման բաղադրատոմսն է

Աճմա

Այն խմորից և պանրից պատրաստվող ամենահամեղ ուտեստներից է: Սովորաբար պատրաստում են Սուլուգունի պանրով, կարագով և խմորով։

Փխալի

Փխալին մատուցվում է որպես աղցան կամ խավարտ՝ մսային ճաշատեսակների համար։

Փխալիի հիմք է հանդիսանում ցանկացած բանջարեղեն կամ կանաչեղեն, օրինակ՝ եղինջի տերևներ, էկալա կոչվող բույս, որը նաև հայտնի է սասապարիլ անվամբ, կարմիր բողկի,բազուկի, ծաղկակաղամբի տերևները: Սակայն փխալիում կարելի է նաև օգտագործել միս, ձուկ,կամ ենթամթերք.

Փխալին մատուցում են աղցանի ամանով կամ հախճապակյա սկուտեղով՝ փոքր կոտլետների ձևով։ Տոնական սեղանի համար ձևավորում են փոքր գնդիկներ, որոնց մեջտեղը անցք բացելով՝ լցնում են նռան  հատիկներ և ընկույզի յուղ:

Posted in Հայրենագիտություն, Հաշվետվություններ

Հաշվետվություն Հայրենագիտություն

Մենք այս տարի հայրենագիտության դասերի ընթացքում հասցրել ենք իրականացնել շատ և շատ նախագծեր՝ օրինակ ճամբորդել ենք Արատես, իրականացնելու մի նածագիծ, որի ընթացքում մենք տեղափոխվեցինք քարի դար, կերպարանափոխվեցինք և եղանք այնպիսին, ինչպիսին եղել են քարե դարում։Այս տարվա ուսումնական շրջանի ընթացքում ձեռք բերեցինք նոր գիտելիքներ և շատ հետաքրքրություններ։Մեք այս տարի շատ ենք ճամբորդել ուսումնասիրել ենք մեր շրջապատը։ Սրանք մեր ֆոտոշարքերն են

Այսեղ ես մորաքրոջս երեխաների հետ ճամբհորդում եմ Դիլիջան՝ Գոշավանք, որտեղ բնությունը շատ աքուր էր և գեղեցիկ։ Անցանք երազանքներն կատարող ծառի մեջտեղով և մտանք եկեղեցի, մոմ վառեցինք և վերադարձանք տուն։
Սա էլ եկեղեցին է

Մեր դասերի ընթացքում հաճախ հանդիպում էնք Աշոտ Տիգրանյանին քննարկում ենք տարբեր հարցեր և շատ ոուրախ են անցնում մեր դասը։

Ճամփորդություն դեպի Մատենադարան

Ինչպես են ապրել մարդիկ քարե դարի ժամանակ

Էպոսի դաստիարակչական կողմը

Իմ հոբին

Հայրենագիտություն Հաշվետվություն

Հայրենագիտության առցանց նախագիծ. Սասնա Ծռեր

Մայրաքաղաք Վան

Մանթաշաբերդ կամ Աշոտ Երկաթի ամրոց

Հայկական արտադրություններ

Հայրենագիտության առցանց նախագիծ. Սասնա Ծռեր

Հայրենագիտություն հաշվետվություն

«Ամառային արձակուրդի հայրենագիտական հետագիծը» նախագ

Իմ ազգանվան ծագումը, գերդաստան, տոհմածառ

Մի պուրակի պատմություն կամ Երևանյան 30 պուրակներ. նախագիծ

Տանը հայրենագիտություն

Լոռվա բարբառ

Էրեբունի թանգարան, Վարդավառի այգի

Աշնանային հմայքով Արատես․ եռօրյա ճամփորդություն

Ճամփորդություն Մեղրաձոր

Հայրենագիտություն

Հայրենագիտության առցանց նախագիծ. Սասնա Ծռեր

Հայրենագիտություն

Հայրենագիտություն

Գովենք-գովենք ո՞ւմ գովենք․․․

Սասնա Ծռեր

Սասնա Ծռեր

Հայրենագիտության առցանց նախագիծ. Սասնա Ծռեր

Սասնա Ծռեր 2-րդ ճյուղ

Հայրենագիտություն

Ճամփորդություն դեպի Արատեսի դպրական կենտրոն

Posted in Հայրենագիտություն, Մայրենի, Բնագիտություն

Ճամփորդություն դեպի Մատենադարան

Ուրբաթ օրը մեր դասարանը ուղևորվեց դեպի Մատենադարան: Մատենադարանի շենքի հենց առջևի մասում Մեսրոպ Մաշտոցի և իր աշակերտի՝ Կորյունի, Թորոս Ռոսլինի, Գրիգոր Տաթևացու, Անանիա Շիրակացու, Մովսես Խորենացու, Մխիթար Գոշի և Ֆրիկի արձաններն էին։ Մեզ ասացին, որ Մատենադարնի պահոցում պահվում է ավելի քան 20000 մատյան, որոնց ընդամենը 1% են ներկայացնում, իսկ մնացածը պահվում է հատուկ տեղում, որտեղ էլ իրենք են հետեվում կլիմային, որովհետև, եթե մեկ բան սխալ լինի գրքերը կփչանան։ Տեսանք մի քար, որի վրա գրված էր իրար միացած բառեր, որոնք շատ դժար է կարդալ։ Տեղեկացանք, որ նախկինում, թագավորական կարմիրը ստանալու համար օգտագործել են որդան կարմիր գույնը։ Տեսանք <<Մշո Ճառընտիր>> գիրքը։ Մեզ ներսում ասացին, որ լուսանկարելուց գրքերը փչանում են։

Երբ մենք դուրս եկանք Մատենադարանից, գնացինք փքաբլիթ ուտելու ու լավ ժամանակ անցկացրինք ընկերներով։

Posted in Հայրենագիտություն, Ընդհանուր

Ինչպես են ապրել մարդիկ քարե դարի ժամանակ

Քարե դարի ժամանակ երկիրը զարգացած չէր։  Մարդիկ օգտագործել են միայն քարե (օբսիդիան, կայծքար և այլն) գործիքներ, զբաղվել որսորդությամբ ու հավաքչությամբ, ձկնորսությունը եղել է սաղմնային վիճակում, իսկ երկրագործությունը, անասնապահությունն ու խեցեգործությունը հայտնի չեն եղել։ Նաև ասեմ որ քարե դարի ժամանակ չի եղել հրացաններ նրանք իրենց ձեռքով պատրաստել են փայտից  նետեր բայց նրանք նետերը սրել են քարերով։  Մարդիկ ապրել են տոհմերով նրանք բնակվել են քարանձավներում, շրջել են խմբերով, որպեսզի ավելի պաշտպանված լինեն գիշատիչ գազաններից։ Ժամանակի ընթացքում նրանք գտան կրակ ստանալու եղանակը , որը զգալիորեն հեշտացրեց նրանց կյանք ։ հազարամիակների ընթացքում մարդը ստացավ ժամանակակից մարդու կերպարանքը, սակայն մարդկային ենթագիտաքցության                                       մեջ դրոշմը։

Posted in Հայրենագիտություն

Էպոսի դաստիարակչական կողմը

Ամենամեծ խնդիրը, որն այսօր առկա է ուսումնառության պրոցեսում, դպրոց-ընտանիք կապի բացակայությունն է: Այս հանգամանքը մայրիկիս առաջնորդեց, որպեսզի ինքը նույնպես ներգրավվի մեր ուսումնական պրոցեսում և հետազորտական աշխատանքը կատարենք միասին: Մենք որոշեցինք ուսումնասիրել էպոսի բարոյախրատական և դաստիարակչական կողմը:

Պարզվում է՝ բացի այն, որ էպոսը կարելի է կարդալ որպես արկածային ստեղծագործություն, այն նաև խորը դաստիարակչական և ազգային արժեքների ձևավորման միտում ունի:

Դեռևս հնագույն ժամանկներից ընդունված է եղել երեխային ուսման տալը 6-7 տարեկանից: Այս տարիքից է Ծովինարն ուսումի տալիս իր զավակներին: Մհերի դեպքում ևս կրթական տարիքը 7 տարեկանն էր: Ուշագրավ է, որ Մհերի մասին էպոսն ասում է  <<Քիչ մը սորվավ, շնորհքով լցվավ>>: Այսինքն սովորելու արդյունքը շնորհքով լցվելն է, ոչ թե գիտելիքով լցվելը: Ջոջանց տանը որպես ուսումնառության գերնպատակ է դիտվում հարգանքի, վարվեցողության, համարձակության, խոսքի և բնավորության ձևավորումը: Էպոսում մեծահոգության դրսևորրում է Դավթի՝ քնած տեղից թշնամուն արթնացնելու և հետո միայն կռիվ տալու պատրաստակամությունը: Նույնն է նաև Առյուծ Մհերի դեպքում՝ երբ նա միայնակ հաղթում է առյուծին և ազնվորեն վաստակում իր տիտղոսը: Մհերը համարում էր, որ առյուծն էլ մի մոր զավակ է և պետք է հարգանք ու ազնվություն ցուցաբերել մարտում: Այս հատվածը մեզ սովորեցնում է ազնիվ լինել բոլորի հետ և մեծահոգի լինել անգամ կենդանիների նկատմամբ: Նաև շեշտվում է հարգանքը ծնողների նկատմամբ: Չնայած իրենց ահռելի ուժին ծռերը լսում և հաշվի էին նստում մոր խոսքի հետ:

Էպոսը մեզ սովորեցնում նաև չարձագանքել ամեն տեսակի ծաղրանքներին: Սրա վառ օրինակ է Մհերի վերաբերմունքը Սասուն գնալու ճանապարհին իրեն ծաղրողներին՝ <<Մհեր էդ ծաղրին տեր չեղավ>>:

-Մենք իմացանք մեր էություն: Այս խոսքերն է ասում որդին Ծովինարի հետ խոսեուց հետո: Այս հատվածը մեզ սովորեցնում է իմանալ մեր նախնիների մասին: Դրա միջոցով մենք ավելի լավ ենք ճանաչում ինքներս մեզ, կապվում ենք հայրենի հողին: Անգամ այն հատվածը, երբ մանուկ Դավիթը հրաժարվում է Իսմիլ խաթունի կաթից և նրա համար Սասունից մեղր ու կարագ են բերում, վկայում է այն մասին, որ յուաքանչյուրս ուժեղ ենք այնքանով, որքանով կպած ենք մեր հայրենի հողին: Էպոսի բոլոր հերոսները շատ կապված են բնության հետ: Սա մեզ հուշում է, որ որև նորագույն տեխնոլոգիա մեզ չպետք է կտրի մայր բնությունից:

Իհարկե, էպոսում խոսվում է նաև հոգևոր արժեքների մասին: Հետաքրքիր է երեխաների ուղղորդման Ծովինարի տարբերակը՝գիշերը աստղով, ցերեկը Արևելից թագավորի երկիրը հարցնելով:  Սա մեզ սովորեցնում է կյանքի ճանապարհին ուղղորդվել 2 հիմնական եղանակով՝ մի դեպքում ապավինելով Աստծո զորությանը, մյուս դեպքում հարցեր տալով (մեծերին, ծնողին):

Եվ, ամենավերջում, կնախընտրեմ խոսել էպոսում հեքիաթի դերի կարևորության մասին:

Սանասարը ճանապարհին պատահած Հալիվորին խնդրում է Հեքիաթ պատմել։

Գիշեր էր: Իր հաց կերավ, ասաց.

-Հալվո՜ր, հեքիաթ մ՛ասա, ականջ անենք:

Սա վկայում  է, որ Ծռերը մեծացել են հեքիաթ լսելով: Ի դեպ մինչև օրս պահպանվել ու մեզ են հասել Սասնա տան հեքիաթները: Թերևս հեքիաթների նկատմամբ սերն էլ իր դերն է ունեցել Ծռերի անսահման միամտության, խիզախության ու հրաշքներին հավատալու գործում:

Հ.Գ. Կարդանք էպոս և ճանաչենք ինքներս մեզ:

Ի դեպ մայրիկս խոստովանեց, որ համատեղ աշխատանքի ընթացքում էպոսի հետ կապված նրա գիտելիքները բավական խորացան:

Posted in Հայրենագիտություն

Իմ հոբին

Իմ տատիկը  ( ծնունդով Թիֆլիսեեցի) անցյալ ամռանը Վրաստանով  շրջագայելուց վերադարփավ մեզ նվեր բերելով  Փիրոսմանի նկարներով  գիրքը։  Նա խնդրեց մեզ ծանոթանալ նկարներին։ Հիմա որոշեցի վերանայել, որի համար չեմ ափսոսում։   Նիկոլո Փիրոսմանին ծնշվել է 1 862‬թ․  գյուղում բայց իր ամբողջ կյանքը ապրել է Թիֆլիսում։ Նրա կյանքը լի է  հակասություններով, որոնք դարձան նրա աղքատության, թափարջիկության և մահվան պատճառը (գերեզմանը անհաըտ է)։ Նա մյուս նկարիչներ նման չէր նկարում էր մանր առևտրականների պատվերով  գինետների պատերն էր նկարազարդում: Նա չուներ կրթություն և ամեն ինչին հասնում էր սեփական տանղանդի շնորհիվ նրա արվեստի յուրահատուկ է անշփոթելի։ Նկարում պատկերված թե մարդիկ, թե կենդանիները, թե բնության ֆանտաստիկ հմայք  ունեն Փիրոսմանիի արվեստը Շոթա  Ռուսթավելի պոետական  հանճարի հետ ներկայացնում են վրացական  բրենդ։ Մահացել է  1918‬ թ․ սառը նկուղում, որը նրա ապրելու վայրն էր։                                                                                                                                                     Փիրոսմանի մասին կա մի պատմություն, ըստ որի Թիֆլիս հյուրախաղերի է գալիս իտալացի դերասանուհի Մարգարիտան որին սիրահարվում է նկարիչը։Իր վերջին փողերը ծախսում է, գնում է վարդերի մեծ փունջ և նվիրում դերասանուհուն, որը չի էլ նկատում նրան։ Այս փաստի հիման վրա ստեղծվել է <<Милион алых роз>> երգը, որը գրվել է հատուկ Ալլա Պուգաչովայի համար։

Actress Margarita Painting | Niko Pirosman Oil Paintings

Girl with a Baloon Painting | Niko Pirosman Oil Paintings

Posted in Հայրենագիտություն, Հաշվետվություններ

Հայրենագիտություն Հաշվետվություն

Հայրենագիտության առցանց նախագիծ. Սասնա Ծռեր

Հայրենագիտություն հաշվետվություն

«Ամառային արձակուրդի հայրենագիտական հետագիծը» նախագ

Իմ ազգանվան ծագումը, գերդաստան, տոհմածառ

Մի պուրակի պատմություն կամ Երևանյան 30 պուրակներ. նախագիծ

Տանը հայրենագիտություն

Լոռվա բարբառ

Էրեբունի թանգարան, Վարդավառի այգի

Աշնանային հմայքով Արատես․ եռօրյա ճամփորդություն

Ճամփորդություն Մեղրաձոր

Հայրենագիտություն

Հայրենագիտության առցանց նախագիծ. Սասնա Ծռեր

Հայրենագիտություն

Հայրենագիտություն

Գովենք-գովենք ո՞ւմ գովենք․․․

Սասնա Ծռեր

Սասնա Ծռեր

Հայրենագիտության առցանց նախագիծ. Սասնա Ծռեր

Սասնա Ծռեր 2-րդ ճյուղ

Հայրենագիտություն

 

Posted in Հայրենագիտություն, Ընդհանուր

Գովենք-գովենք ո՞ւմ գովենք․․․

Գովենք-գովենք ո՞ւմ գովենք․․․Շատերին կարող ենք գովել, բայց այս անգամ երևի սկսենք Մարիայից։ Նա շատ գեղեցիկ է պարում և սլացիկ կազմվածք ունի։ Սիրող, բարի, հավատարիմ և գաղտնապահ ընկեր է։ Ընկերական շրջապատում շատ ակտիվ է և նախաձեռնող։ Մարիան մի քիչ նեղացկոտ է, ու դա իր բնավորության յուրահատուկ գիծն է։ Սակայն նեղացկոտություը չի խանգարում մեր ազնիվ ու անկեղծ ընկերությանը։ Չէ՞ որ բոլորս էլ մարդ ենք և ունենք մեր առավելություւները և թերությունները, չնայած վերջինի մասին խոսել չենք սիրում։

Posted in Հայրենագիտություն, Ընդհանուր

Հայրենագիտության առցանց նախագիծ. Սասնա Ծռեր

7058ce43-e2a3-4831-b7c9-a0f43a5b6c59-7

«Սասունցի Դավիթ» ճյուղը պատմում է այն մասին, թե ինչպես են որբացած նորածին Դավթին ուղարկում Մըսր՝ Իսմիլ Խաթունի մոտորտեղ տղան մեծանում է ժամ առ ժամ։  Հենց ամենասկզբից էլ Մըսրա Մելիքը ասում է, որ Դավիթը իրենց գլխին փորձանք է դառնալու, բայց Իսմիլ Խաթունը ասում է, որ Դավիթը կմեծանա ու օգնական կդառնա Մելիքին, որ Մըսրը շենացնի, հզորացնի:  Իսմիլը չէր կարող չպահել Դավթին, դա նա անում է Մեծ Մհերի խաթրի համար, քանի որ, Մհերը դժվար պահին իրեն օգնության է հասել, հետն էլ որդի է պարգևել ՝ Մըսր աշխարհի ժառանգ:  Սասունցի Դավիթը ակնհայտ մեծ ուժի տեր էր, դա ամեն օր տեսնում ու տարբեր առիթներով զգում էր Մելիքը ու նրա սիրտը վախ էր սողոսկել, նա ահավոր վախենում էր Դավթից, ու սիրտը վկայում էր, որ հաստատ փորձանք է բերելու նրա գլխին  Դավիթը ծուռ: Մըսրա Մելիքը փորձում է խորամանկությամբ սպանել Դավթինբայց պատանի դյուցազնը հաղթահարում է բոլոր փորձությունները և վերադառնում է Սասուն։ Ձենով Օհանը Դավթին կարգում է գառնարածապա՝ նախրապանորսորդ։ Դավիթը սպանում է Սասունը կողոպտած դևերին և  երկրի ամբարները լցնում է բարիքներովմիայնակ կոտորում է Մըսրա Մելիքի զորքինվռնդում է նաև հարկահավաք Կոզբադինին։ Մելիքը բազմահազար զորքով ինքն է արշավում Սասուն։ Մենամարտի ընթացքում Դավիթը սրի մեկ հարվածով երկու կես է անում խոր հորի մեջ թաքնված Մըսրա Մելիքին։ Սասունն ազատագրելուց հետո Դավիթը նշանվում է Չմշկիկ Սուլթանի հետբայց լսելով Կապուտկողի արքայադուստր Խանդութի գեղեցկության մասին՝ մի շարք քաջագործություններից հետո ամուսնանում է նրա հետ։ Ապա գնում է Գյուրջիստան և 7 տարի մնում այնտեղ։ Խանդութը ծնում է արուզավակ և անունը դնում է Մհեր։ Չափահաս դառնալով՝ Մհերը որոշում է գնալ և գտնել հորը։ Ճանապարհին հայր ու որդի հանդիպում են ևիրար չճանաչելովմենամարտում։ Դավիթը Մհերի ոսկի բիլազուկից, որը բազուկին էր կապած, ճանաչում է որդուն և իր հետ մենամարտելու հանդգնության համար անիծում է. «Անմա՜հ ըլնեսանժառա՜նգ»։ Դավիթն սպանվում է Չմշկիկ Սուլթանի աղջկա թունավոր նետիցիսկ ամուսնուն հավատարիմ Խանդութը ցած է նետվում բերդի գլխից։

Posted in Հայրենագիտություն, Ընդհանուր

Սասնա Ծռեր

7058ce43-e2a3-4831-b7c9-a0f43a5b6c59-7

«Սասունցի Դավիթ» ճյուղը պատմում է այն մասին, թե ինչպես են որբացած նորածին Դավթին ուղարկում Մըսր՝ Իսմիլ Խաթունի մոտորտեղ տղան մեծանում է ժամ առ ժամ։  Հենց ամենասկզբից էլ Մըսրա Մելիքը ասում է, որ Դավիթը իրենց գլխին փորձանք է դառնալու, բայց Իսմիլ Խաթունը ասում է, որ Դավիթը կմեծանա ու օգնական կդառնա Մելիքին, որ Մըսրը շենացնի, հզորացնի:  Իսմիլը չէր կարող չպահել Դավթին, դա նա անում է Մեծ Մհերի խաթրի համար, քանի որ, Մհերը դժվար պահին իրեն օգնության է հասել, հետն էլ որդի է պարգևել ՝ Մըսր աշխարհի ժառանգ:  Սասունցի Դավիթը ակնհայտ մեծ ուժի տեր էր, դա ամեն օր տեսնում ու տարբեր առիթներով զգում էր Մելիքը ու նրա սիրտը վախ էր սողոսկել, նա ահավոր վախենում էր Դավթից, ու սիրտը վկայում էր, որ հաստատ փորձանք է բերելու նրա գլխին  Դավիթը ծուռ: Մըսրա Մելիքը փորձում է խորամանկությամբ սպանել Դավթինբայց պատանի դյուցազնը հաղթահարում է բոլոր փորձությունները և վերադառնում է Սասուն։ Ձենով Օհանը Դավթին կարգում է գառնարածապա՝ նախրապանորսորդ։ Դավիթը սպանում է Սասունը կողոպտած դևերին և  երկրի ամբարները լցնում է բարիքներովմիայնակ կոտորում է Մըսրա Մելիքի զորքինվռնդում է նաև հարկահավաք Կոզբադինին։ Մելիքը բազմահազար զորքով ինքն է արշավում Սասուն։ Մենամարտի ընթացքում Դավիթը սրի մեկ հարվածով երկու կես է անում խոր հորի մեջ թաքնված Մըսրա Մելիքին։ Սասունն ազատագրելուց հետո Դավիթը նշանվում է Չմշկիկ Սուլթանի հետբայց լսելով Կապուտկողի արքայադուստր Խանդութի գեղեցկության մասին՝ մի շարք քաջագործություններից հետո ամուսնանում է նրա հետ։ Ապա գնում է Գյուրջիստան և 7 տարի մնում այնտեղ։ Խանդութը ծնում է արուզավակ և անունը դնում է Մհեր։ Չափահաս դառնալով՝ Մհերը որոշում է գնալ և գտնել հորը։ Ճանապարհին հայր ու որդի հանդիպում են ևիրար չճանաչելովմենամարտում։ Դավիթը Մհերի ոսկի բիլազուկից, որը բազուկին էր կապած, ճանաչում է որդուն և իր հետ մենամարտելու հանդգնության համար անիծում է. «Անմա՜հ ըլնեսանժառա՜նգ»։ Դավիթն սպանվում է Չմշկիկ Սուլթանի աղջկա թունավոր նետիցիսկ ամուսնուն հավատարիմ Խանդութը ցած է նետվում բերդի գլխից։