Ալվինա Խարազյան

🟢 Հեշտ հարցեր

1. Ի՞նչ են պատմամշակութային ռեկրեացիոն ռեսուրսները։
Դրանք պատմության և մշակույթի հետ կապված վայրերն ու օբյեկտներն են, որոնք կարող են օգտագործվել հանգստի, ճանաչողական զբոսաշրջության և այցելությունների համար։

2. Որո՞նք են պատմամշակութային ռեկրեացիոն ռեսուրսների հիմնական տեսակները։
Հիմնական տեսակներն են՝ պատմական հուշարձանները, եկեղեցիներն ու վանքերը, թանգարանները, հնագիտական վայրերը, ամրոցները և մշակութային ժառանգության այլ օբյեկտները։

3. Ի՞նչ է պատմական հուշարձանը։
Պատմական հուշարձանը անցյալի կարևոր իրադարձությունների, մարդկանց կամ ժամանակաշրջանների հետ կապված պահպանվող կառույց կամ վայր է։

4. Ի՞նչ նշանակություն ունեն եկեղեցիներն ու վանքերը զբոսաշրջության համար։
Դրանք հետաքրքրում են զբոսաշրջիկներին իրենց պատմական, կրոնական, ճարտարապետական և մշակութային արժեքով։

5. Ի՞նչ կարելի է տեսնել թանգարաններում։
Թանգարաններում կարելի է տեսնել հնագիտական գտածոներ, արվեստի գործեր, պատմական իրեր, փաստաթղթեր և ազգային մշակույթը ներկայացնող ցուցանմուշներ։

6. Ի՞նչ են հնագիտական վայրերը։
Դրանք այն վայրերն են, որտեղ պահպանվել են հին բնակավայրերի, կառույցների և մարդկանց գործունեության հետքեր ու գտածոներ։

7. Ի՞նչ նպատակով են կառուցվել ամրոցները։
Ամրոցները հիմնականում կառուցվել են պաշտպանվելու, տարածքը վերահսկելու և թշնամու հարձակումներից բնակչությանը պաշտպանելու նպատակով։

8. Ի՞նչ է մշակութային ժառանգությունը։
Մշակութային ժառանգությունը նախորդ սերունդներից մեզ փոխանցված նյութական և ոչ նյութական արժեքների ամբողջությունն է։

9. Ինչո՞ւ են պատմական հուշարձանները գրավում զբոսաշրջիկներին։
Որովհետև դրանք հնարավորություն են տալիս տեսնել անցյալի հետքերը, ծանոթանալ պատմությանը և բացահայտել տվյալ երկրի մշակույթը։

10. Թանգարանները ինչպե՞ս են նպաստում մշակույթի պահպանմանը։
Թանգարանները պահպանում, ուսումնասիրում և ցուցադրում են պատմական ու մշակութային արժեքները՝ դրանք փոխանցելով հաջորդ սերունդներին։

🟡 Միջին բարդության հարցեր

1. Ինչպե՞ս են պատմական հուշարձանները նպաստում զբոսաշրջության զարգացմանը։
Դրանք գրավում են զբոսաշրջիկներին, ավելացնում այցելությունների թիվը և նպաստում հյուրանոցների, սննդի ու տրանսպորտային ծառայությունների զարգացմանը։

2. Ինչո՞ւ են եկեղեցիներն ու վանքերը կարևոր ոչ միայն կրոնական, այլև զբոսաշրջային տեսանկյունից։
Դրանք ունեն պատմական, ճարտարապետական և մշակութային մեծ արժեք և հնարավորություն են տալիս զբոսաշրջիկներին ծանոթանալ երկրի անցյալին ու ավանդույթներին։

3. Ինչպե՞ս կարող են թանգարանները ներկայացնել տվյալ երկրի պատմությունն ու մշակույթը։
Թանգարանները ցուցադրում են պատմական իրեր, արվեստի գործեր, փաստաթղթեր և այլ նյութեր, որոնց միջոցով այցելուները պատկերացում են կազմում երկրի անցյալի և մշակույթի մասին։

4. Ինչո՞ւ են հնագիտական վայրերը կարևոր պատմության ուսումնասիրության համար։
Քանի որ դրանցում հայտնաբերված կառույցներն ու գտածոները տեղեկություններ են տալիս հին ժողովուրդների կյանքի, մշակույթի և սովորույթների մասին։

5. Ինչպե՞ս կարող են ամրոցները նպաստել տվյալ տարածաշրջանի զբոսաշրջության զարգացմանը։
Ամրոցները կարող են դառնալ զբոսաշրջային տեսարժան վայրեր, ստեղծել այցելությունների նոր ուղղություններ և նպաստել տեղական ծառայությունների զարգացմանը։

6. Ի՞նչ տարբերություն կա պատմական հուշարձանի և հնագիտական վայրի միջև։
Պատմական հուշարձանը կարող է լինել որևէ կարևոր կառույց կամ վայր, իսկ հնագիտական վայրը հիմնականում այն տարածքն է, որտեղ պահպանվել կամ հայտնաբերվել են անցյալի նյութական հետքեր։

7. Ինչպե՞ս է մշակութային ժառանգության պահպանումը կապված զբոսաշրջության զարգացման հետ։
Եթե ժառանգությունը պահպանվում է, այն կարող է երկար ժամանակ գրավել զբոսաշրջիկներին և ապահովել զբոսաշրջության կայուն զարգացում։

8. Ինչո՞ւ է կարևոր պահպանել պատմամշակութային ռեսուրսները զբոսաշրջիկների այցելությունների ժամանակ։
Որովհետև մեծ թվով այցելուները կարող են վնասել հուշարձանները, իսկ պահպանելով դրանք՝ հնարավոր է դրանք հասանելի պահել նաև ապագա սերունդների համար։

🔴 Դժվար հարցեր

1. Ինչպե՞ս կարելի է զարգացնել պատմամշակութային զբոսաշրջությունը՝ միաժամանակ պահպանելով հուշարձանների իսկությունը։
Պետք է սահմանել այցելությունների կանոններ, վերահսկել զբոսաշրջիկների հոսքը, իրականացնել վերականգնման աշխատանքներ և խուսափել հուշարձանների արտաքին ու պատմական տեսքը փոխելուց։

2. Ի՞նչ բացասական ազդեցություն կարող է ունենալ զբոսաշրջիկների մեծ հոսքը պատմական հուշարձանների վրա։
Մեծ հոսքը կարող է առաջացնել հուշարձանների մաշվածություն, վնասում, աղտոտում և շրջակա միջավայրի ծանրաբեռնվածություն։

3. Ինչպե՞ս կարող են պատմամշակութային ռեսուրսները նպաստել տեղական համայնքների տնտեսական զարգացմանը։
Զբոսաշրջիկների այցելությունները կարող են ստեղծել աշխատատեղեր և եկամուտներ՝ զարգացնելով հյուրանոցները, սննդի կետերը, տրանսպորտը և տեղական արտադրանքի վաճառքը։

4. Ինչո՞ւ է պատմամշակութային ժառանգության պահպանումը կարևոր ազգային ինքնության համար։
Որովհետև այն կապում է ներկան անցյալի հետ, պահպանում ժողովրդի պատմական հիշողությունը, մշակույթն ու ավանդույթները։

5. Ինչպե՞ս կարելի է համատեղել հնագիտական վայրերի զբոսաշրջային օգտագործումն ու դրանց գիտական պահպանությունը։
Պետք է սահմանափակել այցելուների մուտքը զգայուն հատվածներ, ստեղծել հատուկ այցելության ուղիներ և շարունակել հնագիտական ուսումնասիրություններն ու պահպանման աշխատանքները։

6. Եթե որևէ տարածաշրջանում կան վանքեր, ամրոցներ և հնագիտական վայրեր, ինչպե՞ս կարելի է դրանք ներառել մեկ զբոսաշրջային երթուղու մեջ։
Կարելի է կազմել մեկ թեմատիկ երթուղի, որտեղ զբոսաշրջիկները հերթականությամբ այցելեն վանքերը, ամրոցները և հնագիտական վայրերը՝ յուրաքանչյուր վայրում ստանալով պատմական ու մշակութային տեղեկություններ։

7. Ինչպե՞ս կարող է պատմամշակութային ռեկրեացիոն ռեսուրսների ճիշտ կառավարումը նպաստել տարածաշրջանի կայուն զարգացմանը։
Ճիշտ կառավարումը թույլ է տալիս միաժամանակ պահպանել մշակութային արժեքները, զարգացնել զբոսաշրջությունը, ստեղծել աշխատատեղեր և ապահովել տեղական համայնքների տնտեսական զարգացումը։

Սեպտեմբերի 22-25
Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման՝
Թեմա 1․ Պետական համակարգ և իրավունքի պաշտպանության մեխանիզմներ․
1․1/ Իրավունքի ճյուղեր․
գ/ Ընտանեկան իրավունք
դ/ Աշխատանքային իրավունք
Էլ․ դասագիրք՝ Հասարակագիտություն-11, էջ 17-24․
ՀՀ Սահմանադրություն
ՀՀ Աշխատանքային օրենսգիրք
ՀՀ Ընտանեկան օրենսգիրք

Առաջադրանք
1. Օգտվելով ՀՀ Ընտանեկան օրենսգրքից՝ վեր հանեք ծնողների և երեխայի կարևորագույն իրավունքներն ու պարտականությունները:
ՀՀ Ընտանեկան օրենսգրքի համաձայն՝ ծնողներն ունեն հավասար իրավունքներ և պարտականություններ իրենց երեխաների նկատմամբ։ Նրանք պարտավոր են հոգ տանել երեխայի դաստիարակության, առողջության և լիարժեք զարգացման մասին։ Ծնողները նաև պարտավոր են ապահովել երեխայի կրթությունը և հաշվի առնել նրա կարծիքը կրթության հետ կապված հարցերում։

Ծնողները նաև պատասխանատու են երեխայի իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանության համար։ Նրանք երեխայի օրինական ներկայացուցիչներն են և անհրաժեշտության դեպքում կարող են նրա շահերը պաշտպանել նաև դատարանում։

Երեխան ունի ծնողների և մյուս ազգականների հետ շփվելու իրավունք։ Եթե ծնողները առանձին են ապրում, դա չի վերացնում երեխայի՝ յուրաքանչյուր ծնողի հետ շփվելու իրավունքը։

Այսպիսով, ծնողների հիմնական պարտականությունն է խնամել, դաստիարակել, կրթել և պաշտպանել երեխային, իսկ երեխայի կարևոր իրավունքներից են ընտանիքի անդամների հետ շփվելու, կրթություն ստանալու և իր շահերի պաշտպանության իրավունքները։

2. Օգտվելով ՀՀ Սահմանադրությունից և Աշխատանքային օրենսգրքից՝ մեկնաբանեք, թե ինչ է նշանակում աշխատանքի ազատ ընտրության իրավունք /բլոգային աշխատանք/.

ՀՀ Սահմանադրության 57-րդ հոդվածի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի աշխատանքի ազատ ընտրության իրավունք։ Սա նշանակում է, որ մարդն իրավունք ունի ազատորեն որոշելու՝ ինչ աշխատանք կատարել, ինչ մասնագիտություն կամ գործունեության տեսակ ընտրել և իր աշխատանքային ունակություններն օգտագործել իր ընտրությամբ։

Աշխատանքի ազատ ընտրությունը նշանակում է նաև, որ մարդուն չի կարելի հարկադրել աշխատել իր կամքին հակառակ։ ՀՀ Սահմանադրությունն արգելում է պարտադիր կամ հարկադիր աշխատանքը։ Բացի դրանից, աշխատողն ունի անհիմն աշխատանքից ազատվելու դեպքում պաշտպանության իրավունք։

ՀՀ Աշխատանքային օրենսգիրքը աշխատանքի ազատ ընտրության սկզբունքի մեջ ներառում է նաև մասնագիտության և գործունեության տեսակի ընտրության իրավունքը։ Աշխատանքային հարաբերություններում նախատեսված է նաև աշխատողների իրավահավասարության և խտրականության արգելքի սկզբունքը։

Օրինակ՝ մարդը կարող է իր հետաքրքրություններին և կարողություններին համապատասխան ընտրել ուսուցչի, բժշկի, ծրագրավորողի կամ այլ մասնագիտություն։ Գործատուն նույնպես չի կարող աշխատողին աշխատանքից ազատել կամ սահմանափակել նրա իրավունքները առանց օրենքով նախատեսված հիմքի։

Եզրակացություն․ աշխատանքի ազատ ընտրության իրավունքը մարդու կարևոր աշխատանքային իրավունքներից է։ Այն հնարավորություն է տալիս մարդուն ազատորեն ընտրել իր մասնագիտությունը և աշխատանքը՝ միաժամանակ ունենալով օրենքով պաշտպանված աշխատանքային իրավունքներ։

Սեպտեմբերի 14-18
Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման՝
Թեմա 1․ Պետական համակարգ և իրավունքի պաշտպանության մեխանիզմներ․
1․1/ Իրավունքի ճյուղեր․
ա/ Սահմանադրական իրավունք
բ/ Քաղաքացիական իրավունք
Էլ․ դասագիրք՝ Հասարակագիտություն-11, էջ 5-9․
ՀՀ Սահմանադրություն
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգիրք
Կարող եք օգտվել նաև՝ «Քաղաքագիտություն, ուսումնամեթոդական ձեռնարկ /Է․ Օրդուխանյան, Հ․ Սուքիասյան/

Առաջադրանք
Համացանցի օգնությամբ պարզե՛ք, թե երբ ու ինչ եղանակով է ընդունվել ՀՀ Սահմանադրությունը, և երբ ու ինչ փոփոխությունների է ենթարկվել այն մինչ օրս /բլոգային աշխատանք/․
ՀՀ Սահմանադրության ընդունումը և փոփոխությունները

Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը մեր պետության հիմնական օրենքն է։ Այն սահմանում է պետության կառուցվածքը, պետական մարմինների լիազորությունները, ինչպես նաև մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները։

ՀՀ Սահմանադրությունն ընդունվել է 1995 թվականի հուլիսի 5-ին՝ համաժողովրդական հանրաքվեի միջոցով։ Այս օրը Հայաստանի քաղաքացիները քվեարկեցին Սահմանադրության նախագծի օգտին, և այն դարձավ Հայաստանի Հանրապետության հիմնական օրենքը։

Սահմանադրության ընդունումից հետո այն երկու անգամ է էականորեն փոփոխվել հանրաքվեների միջոցով։ Առաջին փոփոխությունները կատարվել են 2005 թվականի նոյեմբերի 27-ին։ Դրանց արդյունքում փոփոխություններ կատարվեցին պետական կառավարման համակարգի, մարդու իրավունքների պաշտպանության և պետական մարմինների լիազորությունների տարբեր ոլորտներում։

Երկրորդ խոշոր փոփոխությունները կատարվեցին 2015 թվականի դեկտեմբերի 6-ին՝ հանրաքվեի միջոցով։ Այս փոփոխություններով Հայաստանը կիսանախագահական կառավարման համակարգից անցավ խորհրդարանական կառավարման համակարգի։ Փոփոխվեցին նաև Ազգային ժողովի, կառավարության, նախագահի և դատական համակարգի վերաբերյալ մի շարք դրույթներ։

Բացի հանրաքվեներով կատարված փոփոխություններից, 2020 թվականի հունիսի 22-ին Ազգային ժողովը փոփոխություններ է ընդունել Սահմանադրության առանձին դրույթներում։ Սահմանադրական դատարանի պաշտոնական կայքում ներկայումս ներկայացված է Սահմանադրությունը՝ 2020 թվականի այդ փոփոխություններով։

Այսպիսով, ՀՀ Սահմանադրության պատմության հիմնական փուլերն են՝ 1995 թվական՝ Սահմանադրության ընդունում, 2005 թվական՝ առաջին խոշոր փոփոխություններ, 2015 թվական՝ նոր Սահմանադրական համակարգի հաստատում, և 2020 թվական՝ առանձին դրույթների փոփոխություններ։ Սահմանադրության փոփոխությունները կարևոր են, քանի որ դրանք պետք է համապատասխանեն երկրի զարգացմանը և հասարակության ու պետության նոր պահանջներին։

Դասարանը բաժանել խմբերի։ Խմբերից յուրաքանչյուրը քննարկում է տարբերակները.
1–ին խումբը դիտարկում է տարբերակը, երբ ենթադրյալ պետությունն ունի փոքր տարածք և քիչ բնական ռեսուրսներ։ Ինչպե՞ս զարգացնել պետությունը։ Որո՞նք են այն նախադրյալները, որ նպաստել են տարածքի զարգացմանը։ Ո՞ր ռեսուրսները կարելի է գնել։
2–րդ խումբը դիտարկում է տարբերակը, երբ պետությունն ունի մեծ տարածք, բայց ոչ
այնքան նպաստավոր բնական պայմաններ։ Ինչպե՞ս նպաստավոր դարձնել տարածքը
ապրելու համար։ Որո՞նք են այն ռեսուրսները, որոնք կարևոր կլինեն տվյալ պայմանների
դեպքում:
3–րդ խումբը դիտարկում է տարբերակը, երբ պետությունն ունի մեծ տարածք, բազմազան բնական պայմաններ ու ռեսուրսներ, բայց բնակչությունը քիչ է։ Ինչպե՞ս զարգացնել
պետությունը։ Ի՞նչ բնական պայմաններ ու ռեսուրսներ են կարևոր տարածքը զարգացնելու համար։
Խմբերը ներկայացնում ու հիմնավորում են իրենց տեսակետները, պատասխանում են այլ
խմբերի հարցերին։ Օգտվում են աշխարհի բուսականության և կենդանական աշխարհի,
աշխարհի բնական ռեսուրսների քարտեզից:
Բնական ռեսուրսներով ամենահարուստ յոթ երկրներն են ՌԴ-ն, Կանա դան, Բրազիլիան, ԱՄՆ-ը, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետութ յունը, Ավստրալիան, Ինդոնեզիան:

Աշխարհագրական միջավայրը (շրջակա բնական միջավայր, շրջակա միջավայր) մարդկային հասարակության երկրային շրջապատն է, աշխարհագրական թաղանթի երկրային բնության այն մասը, որն առաջացել է նրա բնականոն զարգացման վրա մարդածին ազդեցության ուժեղացման հետևանքով: Այն այս կամ այն չափով յուրացված է մարդու կողմից և անմիջականորեն ներգրավված է արտադրական գործունեության մեջ: Աշխարհագրական միջավայրը բնածին և մարդածին բաղադրատարրերի բարդ զուգորդում է և համարվում է մարդկային հասարակության բնակության վայրը, գոյության անհրաժեշտ պայմանը, նյութական հիմքը, ռեսուրսների կարևոր աղբյուրը:

Աշխարհագրական միջավայրի դերի գերագնահատումն անվանում են աշխարհագրական դետերմինիզմ:

Բնական պայմանները երկրի բնության այն տարրերն են, որոնք անհրաժեշտ են մարդկանց իրենց կյանքի և գործունեության համար, բայց, անմիջականորեն չմասնակցելով մարդու արտադրական և ոչ արտադրական գործունեությանը, կարող են հեշտացնել կամ դժվարացնել նրա զարգացումը: Դրանք են ռելիֆը, կլիման, ջրագրական ցանցը, հողաբուսական ծածկը և այլն:

Բնական ռեսուրսները բնության այն տարրերն են, նյութերը, էներգիան, հարստությունները, ինչը մարդն օգտագործում է և կարող է օգտագործել ապագայում: Դրանք են՝ բնատարածքը, երկրի մակերևույթը, օգտակար հանածոները, կլիմայական ու ագրոկլիմայական, հողային, ջրային, բուսական, կենդանական, ռեկրեացիոն ռեսուրսները և այլն:

Բնական պայմանների և ռեսուրսների միջև հստակ տարբերություն չկա` պայմանը կարող է վերածվել ռեսուրսի, ռեսուրսը՝ պայմանի:

Բնական ռեսուրսների աշխարհագրությունն ուսումնասիրում է բնա կան ռեսուրսների առանձին տեսակների տեղաբաշխումը, տարածական զուգորդումը, գնահատումը, օգտագործումն ու վերարտադրությունը: Բնական ռեսուրսները բաժանվում են երկու մեծ խմբի` սպառվող և անսպառ: Վերհիշե՛ք այդ ռեսուրսները: Առավել կարևոր են տարածքը, օգտակար հանածոները, հողը, կլիմայական ու ագրոկլիմայական ռեսուրսները: Տարածքը բարձր կարգի բնական ռեսուրս է. այն տեղաբնիկ ժողո- վուրդների համար սովորական աշխարհագրական տարածք չէ: Այն հայ- րենիք է, բնօրրան, ազգի զարգացման պայման ու գործոն, էթնիկական սահման, պետության խորհրդանիշ, պետականության և անվտանգության ցուցիչ (վերհիշե՛ք տերիտորիա, աէրոտորիա, աքվատորիա՝ հասկացութ յունները): Այն արտադրության տեղաբաշխման տարածական հիմքն է՝ աշխատանքի առարկա է և արտադրության միջոց: Կլիմայական ռեսուրսները գյուղատնտեսության զարգացման ու մաս- նագիտացման հիմքն են: Դրանք մեծապես ազդում են նաև բնական մյուս ռեսուրսների ձևավորման և աշխարհագրական տարածման վրա: 3 Կլիմայի գյուղատնտեսական գնահատականն առաջին հերթին որոշ- վում է 10-ից բարձր ջերմաստիճանների տարեկան գումարով: Այն ան- վանում են վեգետացիոն (մշակաբույսերի աճման) շրջան (տես՝ ագրո- կլիմայական ռեսուրսներ):

Յուրահատուկ ռեսուրս է հողը, որը դանդաղ է վերականգնվում: Հողի ձևավորմանը մասնակցում են բնության բիոգեն (կենսածին) և աբիո- գեն (ոչ կենսածին) բաղադրիչները: Հողը կյանքի աղբյուրն է: Հողը գյու ղատնտեսության գլխավոր արտադրամիջոցն է, որը ճիշտ օգտագործման դեպքում ոչ միայն չի սպառվում, այլև որակապես բարելավվում է, և բարձ– րանում է նրա կարևորագույն հատկանիշը` բերրիությունը: Մարդու կյանքի և տնտեսական գործունեության անփոխարինելի պայման և ռեսուրս է քաղցրահամ ջուրը: Խմելու ջրի որակի պահպա նությունը մարդկության առջև ծառացած լուրջ հիմնախնդիրներից է: Այն բազմանպատակ օգտագործվող ռեսուրս է: Բացի կենցաղից, ջրային ռե սուրսներն ունեն էներգետիկական, ոռոգչական, տրանսպորտային, պա- րենային, հանգստի նշանակություն: Կենսաբանական` բուսական և կենդանական ռեսուրսներ: Կարևոր բնական պայման ու ռեսուրս են անտառները, որոնք զբաղեցնում են ցա մաքի մակերեսի մոտ 1/3-ը : Անտառները «երկրագնդի թոքերն» են: Բու- սական ռեսուրսները ծառայում են մարդուն որպես սնունդ, դեղամիջոց,հումք են արդյունաբերության համար և այլն: Բուսական և կենդանական ռեսուրսների ընդհանուր ծավալը՝ անվանում են կենսազանգված, որը հասնում է 1,84 տրլն տոննայի: 99,9 %-ը կազմում են բուսական ռեսուրս ները: Անտառի առողջապահական նշանակությունը չի սահմանափակվում միայն մթնոլորտի ածխաթթու գազի կլանմամբ և թթվածնի արտադրութ- յամբ: Այն մաքրում է օդը փոշուց ու մրից, արտադրում է նյութեր, որոնք ոչնչացնում են մի շարք հիվանդությունների հարուցիչներին:

Անտառը որպես բնական ռեսուրս գնահատվում է փայտանյութի պա- շարներով․ տարեկան հատվում է 3,5 մլրդ խոր. մ անտառ։ Անտառը մարդ- կությանը կերակրող հիմնական էկոհամակարգն է:

Կենդանական աշխարհը ևս արտադրամիջոց է և բնական ռեսուրս: Այն հումք է մատակարարում՝ արդյունաբերության մի շարք ճյուղերի և սննդամթերք՝ մարդուն:

Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն ռեկրեացիոն (հանգստի) ռեսուրսները:

Ռեկրեացիոն ռեսուրսները (լատ. recreation – վերականգնում բառից) բնության այն օբյեկտներն ու երևույթներն են, որոնք կարելի է օգտագործել հանգստի, զբոսաշրջության և բուժման նպատակներով։

Ծովային զբոսաշրջության և հատկապես ռեկրեացիոն գործի կազմակերպման լայն հնարավորություններ կան Կանարյան կղզիներից մինչև Մեքսիկական ծոց, Կարիբյան, Բալթիկ և Հյուսիսային ծովերի շրջանում, Հարավային և Հյուսիսային Աֆրիկայի ծովափյա գոտում։ Ծովային կուրորտները եկամտի մեծ աղբյուր են։ Կուրորտը միանում է նավով, որոշակի երթուղով, իսկ շրջանը և հետաքրքիր վայրերում կազմակերպելով ճանաչողականություն է։ Համաշխարհային օվկիանոսի ռեսուրսների օգտագործումը մարդկության ապագան է։

Ռեկրեացիոն գոտիների մեջ ունեն նաև անտառապատ և լեռնային տարածքները, համայն ջրով հարուստ շրջանները։

Ռեկրեացիոն ռեսուրսների գնահատման ժամանակ հաշվի են առնվում մակերևույթի բնույթը, լանդշաֆտների օգտագործումը զբոսաշրջության, ամառային և ձմեռային մարզաձևերի համար, կլիմայական պայմանները (օդի և օդի ջերմաստիճանը, օդի հարաբերական խոնավությունը առավելագույնի տևողությունը, ձյան ծածկույթի բնույթը), ջրային ռեսուրսները (ջրային օբյեկտների առկայությունը և դրանց բնույթը, քաղցրահամ և աղի ջրերի, համայնքային ջրերի առկայությունը, դրանց տիպերը և պաշարները), կենսաբանական ռեսուրսները (ձկնորսության, որսորդության համար օգտագործման, պտուղների և հատապտուղների հավաքման և այլն) հնարավորությունները։

2026-2027 ուս. տարվա հետազոտական աշխատանք

Թեմա՝  Սոցյալական ցանցերի ազդեցությունը դեռահասների ինքնագնահատականի վրա

Ղեկավար՝ Նունե Մովսիսյան

Սովորող՝ Ալվինա Խարազյան, 11-րդ դասարան

Աշխքատանքը այս հղումով

Թվեր

1. erti — մեկ
2. ori — երկու
3. sami — երեք
4. otkhi — չորս
5. khuti — հինգ
6. ekvsi — վեց
7. shvidi — յոթ
8. rva — ութ
9. tskhra — ինը

Շաբաթվա օրեր

• orshabati — երկուշաբթի
• samshabati — երեքշաբթի
• otkhshabati — չորեքշաբթի
• khutshabati — հինգշաբթի
• paraskevi — ուրբաթ
• shabati — շաբաթ
• kvira — կիրակի

Ժամանակ

• dghes — այսօր
• gushin — երեկ
• khval — վաղը
• dghi — օր

Դերանուններ

• me — ես
• shen — դու
• is — նա
• chven — մենք
• tkven — դուք
• isini — նրանք

«Լինել» բայը

• me var — ես եմ
• shen khar — դու ես
• is aris — նա է
• chven vart — մենք ենք
• tkven khart — դուք եք
• isini arian — նրանք են

Մարդիկ և ընտանիք

• gogo — աղջիկ
• bichi — տղա
• deda — մայրիկ
• mama — հայրիկ
• da — քույր
• dzma — եղբայր

Չափ

• didi — մեծ
• patara — փոքր