
4)

3)

1)

4)

2)

2)

1

1


3)

2)

4)

3)

1)

4)

2)

2)

1

1


3)

2)
1. Գնդի շառավիղը 5 սմ է։ Գտե՛ք նրա տրամագիծը։
D = 2 · R
D = 2 · 5 = 10 սմ
2. Գնդի տրամագիծը 18 սմ է։ Գտե՛ք գնդի շառավիղը։
R = D : 2
R = 18 : 2 = 9 սմ
3. Գնդի շառավիղը 7 սմ է։ Գտե՛ք գնդային մակերևույթի մակերեսը։
S = 4 · π · R²
S = 4 · π · 7² = 4 · π · 49 = 196π սմ²
4. Գնդի շառավիղը 3 սմ է։ Գտե՛ք գնդի ծավալը։
այնպես գրիր որ քոփի անելուց չփոխվի ոչինչ
V = (4 : 3)· π · R³
V = (4 : 3) ·π · 3³ = (4 : 3) · π ·27 = 36π սմ
5. Գնդի ծավալը 288π սմ³ է։ Գտե՛ք նրա շառավիղը։
V = (4 : 3) · π ·R³
(4 : 3) · π · R³ = 288π
(4 : 3) ·R³ = 288
R³ = 288 ·3 : 4
R³ = 216
R = 6 սմ
6. Գնդի շառավիղը 13 սմ է։ Գնդի կենտրոնից 5 սմ հեռավորությամբ տարված հարթությամբ ստացվել է շրջան։ Գտե՛ք այդ շրջանի շառավիղը։
r = √(13² – 5²) = √(169 – 25) = √144 = 12 սմ
7. Գնդի շառավիղը 10 սմ է, իսկ հատույթի շրջանի շառավիղը՝ 6 սմ։ Գտե՛ք գնդի կենտրոնից հատող հարթության հեռավորությունը։
R² = d² + r²
d = √(R² – r²)
d = √(10² – 6²) = √(100 – 36) = √64 = 8 սմ
8. Գնդի շառավիղը 15 սմ է։ Հատող հարթությունն անցնում է գնդի կենտրոնով։ Գտե՛ք հատույթի շրջանի մակերեսը։
r = R = 15 սմ
S = π · r²
S = π · 15² = 225π սմ²
9. Գնդի շառավիղը 10 սմ է։ Հատույթը գնդի կենտրոնից հեռու է 8 սմ։ Գտե՛ք հատույթի շրջանի երկարությունը։
R² = d² + r²
r = √(R² – d²)
r = √(10² – 8²) = √(100 – 64) = √36 = 6 սմ
C = 2 · π · r
C = 2 · π · 6 = 12π սմ
10. Գնդի երկու զուգահեռ հատույթների շրջանների շառավիղներն են 6 սմ և 8 սմ։ Գնդի շառավիղը 10 սմ է։ Գտե՛ք գնդի կենտրոնից յուրաքանչյուր հատող հարթության հեռավորությունը։
R² = d² + r²
d₁ = √(R² – r₁²)
d₁ = √(10² – 6²) = √(100 – 36) = √64 = 8 սմ
d₂ = √(R² – r₂²)
d₂ = √(10² – 8²) = √(100 – 64) = √36 = 6 սմ
11. Գնդի մակերևույթի մակերեսը 100π սմ² է։ Գտե՛ք գնդի ծավալը։
S = 4 · π · R²
4 · π · R² = 100π
4 · R² = 100
R² = 100 : 4
R² = 25
R = 5 սմ
V = (4 : 3) · π ·R³
V = (4 : 3) · π ·5³ = (4 : 3) · π · 125 = (500 : 3)π սմ³
12. Գնդի ծավալը 500π/3 սմ³ է։ Գտե՛ք նրա մակերևույթի մակերեսը։
V = (4 : 3) · π · R³
(4 : 3) · π · R³ = (500 : 3) · π
4 ·R³ = 500
R³ = 500 : 4
R³ = 125
R = 5 սմ
S = 4 · π · R²
S = 4 · π · 5² = 4 · π ·25 = 100π սմ²
13. Գնդի շառավիղը մեծացրին 2 անգամ։ Քանի՞ անգամ մեծացավ՝
ա) գնդի մակերևույթի մակերեսը,
ա) S₁ = 4 · π · R²
R₂ = 2 · R
S₂ = 4 · π · (2 · R)² = 4 · π ·4 · R² = 4 ·S₁
S₂ : S₁ = 4
բ) գնդի ծավալը։
բ) V₁ = (4 : 3) · π · R³
V₂ = (4 : 3) · π ·(2 · R)³ = (4 : 3) ·π · 8 · R³ = 8 · V₁
V₂ : V₁ = 8
14. Երկու գնդերի շառավիղները հարաբերում են ինչպես 2։3։ Գտե՛ք նրանց մակերևույթների մակերեսների հարաբերությունը և ծավալների հարաբերությունը։
R₁ : R₂ = 2 : 3
S₁ : S₂ = R₁² : R₂²
S₁ : S₂ = 2² : 3² = 4 : 9
V₁ : V₂ = R₁³ : R₂³
V₁ : V₂ = 2³ : 3³ = 8 : 27
15. Գնդի մակերևույթի մակերեսը 144π սմ² է։ Գտե՛ք այն գնդի շառավիղը, որի ծավալը 8 անգամ փոքր է տրված գնդի ծավալից։
S₁ = 4 · π ·R₁²
4 · π · R₁² = 144π
4 ·R₁² = 144
R₁² = 144 : 4
R₁² = 36
R₁ = 6 սմ
V₁ : V₂ = 8
(R₁ : R₂)³ = 8
R₁ : R₂ = 2
R₂ = R₁ : 2
R₂ = 6 : 2 = 3 սմ
16. Գնդաձև մարմնի տրամագիծը 12 սմ է։ Գտե՛ք նրա ծավալը և մակերևույթի մակերեսը։
R = D : 2
R = 12 : 2 = 6 սմ
V = (4 : 3) · π ·R³
V = (4 : 3) · π · 6³ = (4 : 3) ·π · 216 = 288π սմ³
S = 4 · π · R²
S = 4 · π ·6² = 4 · π · 36 = 144π սմ²
17. Գնդաձև ջրամբարի շառավիղը 3 մ է։ Քանի՞ խորանարդ մետր ջուր կարող է տեղավորվել այդ ջրամբարում։
V = (4 : 3) · π· R³
V = (4 : 3)· π· 3³ = (4 : 3) · π· 27 = 36π մ³
18. Գնդի մեջ ներգծված խորանարդի կողը 6√3 սմ է։ Գտե՛ք գնդի շառավիղը։
d = a · √3
d = 6√3 ·√3 = 6 ·3 = 18 սմ
D = d = 18 սմ
R = D : 2
R = 18 : 2 = 9 սմ
19. Գնդի մեջ ներգծված է կանոնավոր քառանիստ, որի կողը 6 սմ է։ Գտե՛ք գնդի շառավիղը։
R = (a· √6) : 4
R = (6 · √6) : 4 = (3· √6) : 2 = 1,5√6 սմ
20. Գնդի շառավիղը 10 սմ է։ Գնդի մակերևույթից 6 սմ հեռավորությամբ զուգահեռ հարթությամբ կատարվել է հատույթ։ Գտե՛ք հատույթի շրջանի մակերեսը։
d = R – 6
d = 10 – 6 = 4 սմ
R² = d² + r²
r² = R² – d²
r² = 10² – 4² = 100 – 16 = 84
S = π ·r²
S = π ·84 = 84π սմ²
Հիշեցում՝ հիմնական բանաձևեր
որտեղ R-ը գնդի շառավիղն է, r-ը՝ հատույթի շրջանի շառավիղը, h-ը՝ կենտրոնից հատող հարթության հեռավորությունը։
Ընթերցանության նյութը՝ Բուքը, երգը, երեխան
Առաջադրանքներ
1․ Դուրս գրի՛ր անծանոթ բառերը և բացատրի՛ր։
Մրմռալ – թեթև ցավ կամ ծակծկոց զգալ
Քուրջ – հին, պատառոտված կտոր
Նիգ – դռան փակման հարմարանք
Մատույցներ – որևէ վայրին մոտ տարածք
Ապավինել – վստահել, հույսը դնել մեկի կամ ինչ-որ բանի վրա
Մղկտալ – ցավից կամ տխրությունից հեկեկալ
2․ Ինչպե՞ս էր իրեն պահում երեխան դժվար իրավիճակում
Երեխան դժվարություններին դիմանում էր համառությամբ և կամքի ուժով։ Չնայած ցրտին ու հոգնածությանը՝ նա չէր հանձնվում և շարունակում էր ճանապարհը դեպի դպրոց։
3․ Ինչպիսի՞ վերաբերմունք ունեին մեծահասակները երեխայի նկատմամբ
Մեծահասակները երեխայի նկատմամբ անտարբեր և կոպիտ էին։ Նրանք չէին փորձում հասկանալ նրա վիճակը և չէին խղճում նրան։
4․ Ինչո՞ւ է երեխան դպրոց հասնելը համարում իր համար ապահովության հասնել։
Որովհետև դպրոցը նրա համար տաք և ապահով վայր էր, որտեղ կարող էր պաշտպանվել ուժեղ բքից ու ցրտից։
5․ Ինչո՞ւ բախվեցին երեխայի երազանքն ու իրականությունը։
Երեխան երազում էր դպրոցում տաքանալ և ապահով լինել, բայց իրականում նրան ներս չթողեցին։ Նա հույս ուներ օգնություն ստանալու, սակայն հանդիպեց անտարբերության։
6․ Փորձիր մի քանի նախադասությամբ բնութագրել տղային։
Տղան համառ, կամքի ուժ ունեցող և հույսը չկորցնող երեխա էր։ Նա դժվարությունների մեջ էլ փորձում էր առաջ գնալ։ Նա նաև բարի ու միամիտ էր, քանի որ վստահում էր մեծահասակներին և սպասում նրանց օգնությանը։
7․ Ո՞րն է ստեղծագործության հիմնական գաղափարը։
Ստեղծագործության հիմնական գաղափարն այն է, որ երեխաները մեծահասակների հոգատարության և ուշադրության կարիքն ունեն։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե որքան ցավալի է, երբ երեխան օգնության կարիք ունի, բայց փոխարենը հանդիպում է անտարբերության ու կոպտության։

1)

1)

2)

3)

2)

4)

1)

1)

3)

2)

3)
Նոյեմբերի 16-20
Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման՝
Թեմա 3՝ Պետական իշխանության իրականացման ձևերը և եղանակները․
ա/ Պետական իշխանության իրականացման իրավական և կազմակերպական ձևերը
բ/ Հարկադրանքը որպես պետական իշխանության իրականացման եղանակ
գ/ Իրազեկումը և համոզումը որպես պետական իշխանության իրականացման եղանակ
Առաջադրանք
1․ Ձեր կարծիքով՝ ո՞րն է պետական հարկադրանքի կիրառման նպատակը։
Իմ կարծիքով՝ պետական հարկադրանքի կիրառման նպատակն է ապահովել հասարակական կարգը, պահպանել օրենքների պահանջները և պաշտպանել քաղաքացիների իրավունքներն ու անվտանգությունը։ Այն կիրառվում է այն դեպքում, երբ մարդիկ խախտում են օրենքը կամ չեն կատարում իրենց պարտականությունները։ Պետական հարկադրանքը նաև օգնում է կանխել իրավախախտումները և ապահովել պատասխանատվություն օրենքի առջև։
2․ Մեկնաբանե՛ք համոզումը՝ որպես պետական իշխանության իրականացման եղանակ։
Համոզումը պետական իշխանության իրականացման այն եղանակն է, որի միջոցով պետությունը մարդկանց բացատրում է օրենքների, կանոնների և հասարակական պարտականությունների կարևորությունը։ Այն իրականացվում է կրթության, իրազեկման, քարոզարշավների և տարբեր միջոցառումների միջոցով։ Այս եղանակի նպատակն է, որ քաղաքացիները ոչ թե վախից, այլ սեփական գիտակցությամբ և համոզմամբ հետևեն օրենքներին։ Իմ կարծիքով՝ համոզումը շատ կարևոր է, քանի որ նպաստում է պատասխանատու և իրավագիտակից հասարակության ձևավորմանը։
Գրի՛ր վերլուծական (մոտ 100–200 բառ) հետևյալ ուղղություններով․
1. Զբոսաշրջության ոլորտի խնդիրները Հայաստանում
Հայաստանն ունի զբոսաշրջային մեծ ներուժ, սակայն ոլորտում դեռևս կան մի շարք խնդիրներ։ Դրանցից են ճանապարհների և ենթակառուցվածքների ոչ բավարար զարգացվածությունը, հատկապես՝ հեռավոր համայնքներում, սպասարկման որակի անհավասարությունը, երբեմն նաև բարձր գները։ Բացի այդ, որոշ զբոսաշրջային վայրերում բավարար ուշադրություն չի դարձվում մաքրությանը, բնության պահպանությանը և պատմամշակութային հուշարձանների խնամքին։ Կարծում եմ՝ այս խնդիրներից մի քանիսը տարիներ շարունակ պահպանվում են և պահանջում են ավելի հետևողական մոտեցում։
2. Զարգացման ուղիներ և առաջարկներ
Հայաստանում զբոսաշրջությունը զարգացնելու համար անհրաժեշտ է բարելավել ճանապարհները, զարգացնել համայնքային զբոսաշրջությունը և բարձրացնել ծառայությունների որակը։ Կարևոր է նաև պահպանել բնությունը, խթանել էկոտուրիզմը և ստեղծել մատչելի առաջարկներ։ Ներքին զբոսաշրջությունը կարելի է զարգացնել դպրոցական ու ուսանողական ճամփորդությունների, արշավների և կրթական ծրագրերի միջոցով։
3. Զբոսաշրջային ընկերությունների դերը
Մասնավոր տուրիստական ընկերությունները կազմակերպում են ուղևորություններ, առաջարկում տարբեր երթուղիներ և զբոսաշրջիկներին ծանոթացնում Հայաստանի տեսարժան վայրերին։ Դրանք կարող են բարձրացնել ոլորտի որակը՝ ապահովելով լավ կազմակերպված ծառայություններ, փորձառու ուղեկցորդներ և հետաքրքիր ծրագրեր։ Կարևոր են նաև նորարարական լուծումները՝ թվային քարտեզները, բջջային հավելվածները, առցանց գովազդը և պատմական երթուղիների վերականգնումը։
4. Կրթահամալիրային ճամփորդություններով ուսուցման դերը
Կրթական ճամփորդությունները սովորողներին հնարավորություն են տալիս ճանաչել իրենց հայրենիքը ոչ միայն գրքերով, այլև սեփական փորձով։ Դրանք զարգացնում են հետաքրքրասիրությունը, պատասխանատվությունը և բնության ու մշակութային ժառանգության նկատմամբ հոգատար վերաբերմունքը։ Միաժամանակ այցելությունները նպաստում են համայնքների զարգացմանը՝ աջակցելով տեղական բիզնեսներին։ Կարծում եմ՝ դպրոցական ճամփորդությունը կարելի է համարել կայուն և կրթական տուրիզմի փոքր մոդել, քանի որ այն համատեղում է գիտելիքը, հայրենիքի ճանաչումը և շրջակա միջավայրի պահպանությունը։
Մաս 1․ Հաշվել արտահայտությունների արժեքը
log₂4 + log₂8 = 2 + 3 = 5
log₃27 – log₃3 = 3 – 1 = 2
2 * log₅5 + log₅25 = 2 * 1 + 2 = 2 + 2 = 4
log₄64 – log₄4 = 3 – 1 = 2
log₂16 + log₃9 = 4 + 2 = 6
Մաս 2․ Գտնել անհայտը
log₂x = 4
x = 2⁴
x = 16
log₃x = 2
x = 3²
x = 9
log₅(x + 1) = 2
x + 1 = 5²
x + 1 = 25
x = 25 – 1
x = 24
log₂(x – 1) = 3
x – 1 = 2³
x – 1 = 8
x = 8 + 1
x = 9
logₓ16 = 2
x² = 16 (x > 0, x ≠ 1)
x = 4
Մաս 3․ Համեմատել
log₂8 = 3
log₃9 = 2
3 > 2
Պատասխան՝ log₂8 > log₃9
log₅25 = 2
log₂16 = 4
2 < 4
Պատասխան՝ log₅25 < log₂16
log₃1 = 0
log₇1 = 0
0 = 0
Պատասխան՝ log₃1 = log₇1
Մաս 4․ Կիրառել լոգարիթմի հատկությունները
log₂8 + log₂4 = log₂(8 * 4) = log₂32 = 5
log₃81 – log₃9 = log₃(81 : 9) = log₃9 = 2
log₅(25 * 5) = log₅25 + log₅5 = 2 + 1 = 3
log₂(16 : 4) = log₂16 – log₂4 = 4 – 2 = 2
Մաս 5․ Մտածողության զարգացում
log₂a = 0
a = 2⁰
a = 1
log₃(x + 2) = 0
x + 2 = 3⁰
x + 2 = 1
x = 1 – 2
x = -1
Վարժություններ
1։ Դո՛ւրս գրել այն բառերը, որոնցում գրաբարյան ն վերջնահնչյունը հոգնակիի կազմության ժամանակ չի վերականգնվում, բայց վերականգնվում է բառակազմության ժամանակ։
Կողմ, բեռ, գառ, դուռ, մաս, թոռ, լեռ, ծունկ, ծոռ, հարս, սերմ, ձուկ, մուկ,
նուռ։
2։ Առանձին սյունակներով դո՛ւրս գրել եզակի և հոգնակի
գոյականները։ Երեք եզակի և երեք հոգնակի գոյականներով կազմել նախադասություններ։
Ես նայում եմ սեգ Արագած սարին,
Դարերի ձյուն կա նրա կատարին,
Ժայռեր կան այնտեղ շանթերից կիսված,
Հողմերից ծեծված, արևից կիզված,
Եվ անդունդներ կան գագաթներն ի վար
Վշտի պես խորունկ, ցավի պես խավար…
Սակայն լանջերին արև՜ է, գարո՜ւն,
Աղբյուրն է խոսում, խայտում է առուն,
Բուրմունքը թևին՝ զեփյուռն է խաղում,
Բոսոր կակաչն է հովից ծիծաղում,
Ծաղիկն է բուսնում ժայռին ու քարին,
Թեկուզ դարերի ձյուն կա կատարին,
Թեկուզ հողմածեծ գագաթներն ի վար
Անդունդներ կան մութ, վշտի պես խավար։ Վահագն Դավթյան
3։ Գտնե՛լ, թե որ շարքերի բոլոր բառերի հոգնակին է կազմվում –եր վերջավորությամբ։
1. բեռնարկղ, բառատետր, բնագիր, պատմագիր
2. գլխաշոր, դեղատոմս, ձկնորսանավ, ամսագիր
3. ածխակույտ, ակնաբիբ, բաժնետեր, դասաժամ
4. եզրաշերտ, թաղամաս, լաստանավ, զարդասյուն
5. մեղրամոմ, յուղաբիծ, նավթահոր, շնագայլ
6. ջրաբույս, սառցադաշտ, որմնանկար, վարելահող
7. անվաճաղ, արքայատոհմ, բնակվարձ, գետաձի
8. գիտափորձ, զոդաձող, երկաթալար, էլեկտրասարք
9. թոնրատուն, ճամփեզր, մատենացանկ, թիթեղագործ
10. մեկնակետ, մարզաձև, ջրաշիթ, ուրվագիծ
1. Գտնե՛լ գոյականական անդամի լրացումները և որոշե՛լ
տեսակը։
Արևագալից առաջ դարան էինք մտել կիրճում: Գիշերային ամոթխած գեղեցկուհին՝ լուսինը,(բացահայտիչ) վաղուց արդեն թաքնվել էր հանդիպակաց երկնակարկառ լեռան
հետևում: Հատուկենտ(որոշիչ) աստղերն էլ դանդաղորեն հեռանում էին իրենց ասպարեզից:
Խավարչտին(որոշիչ) գիշերը հետզհետե աղոտացավ, տարրալուծվեց օդում:
Գիշերվա(հատկացուցիչ) նիրհից արթնացավ վաղորդյան մեղմօրոր(որոշիչ) զեփյուռը, և հազարաթույր(որոշիչ)
ծաղիկների(հատկացուցիչ) զգլխիչ բույրով տոգորվեց ողջ մթնոլորտը
Ես աննկատելի դուրս էի եկել իմ թաքստոցից և զմայլված ու անէացած շուրջս
էի դիտում:
Հանկարծ ինչ-որ ձայն լսվեց. չորացած(որոշիչ) մի ճյուղ էր, որ ճռռոցով կոտրվեց մոտիկ անտառում:
Ես առաջին անգամ էի տեսնում եղջերուին(հատկացուցիչ) ազատ(որոշիչ) բնության գրկում քայլելիս:
Դուրս եկավ մի խաղաղ հպարտությամբ(որոշիչ), վեհ ու չքնաղ քայլվածքով: Վայրենի
շնորհքով ոլորեց երկայն(որոշիչ) վիզը՝ զգուշորեն նայելով շուրջը(բացահայտիչ): Ապա սուրաց(որոշիչ) դեպի բացատում(հատկացուցիչ) բխող ականակիտ(որոշիչ) աղբյուրը: Հասնելով ջրին՝ եղջերուն հանկարծ կանգ
առավ(բացահայտիչ) և գլուխը(հատկացուցիչ) գիրթ բարձրացնելով՝ հայացքն ուղղեց դեպի ինձ(բացահայտիչ):
1. Առանձին սյունակներով դո՛ւրս գրել յուրաքանչյուր հոլովով դրված գոյականները։
Լորը (ուղղական) մեր ժողովրդի (սեռական) սիրած թռչուններից (բացառական) է։ Դեռևս միջին դարերում (ներգոյական) հայ 21 մանրանկարիչները (ուղղական) այդ անմեղ ու գեղեցիկ թռչունին (տրական) անմեռ գույներով (գործիական) նկարել են մագաղաթյա գրքերի (սեռական) լուսանցքներում (ներգոյական) և գլխազարդերի (սեռական) մեջ։ Հիշատակենք 1280 թվականին (տրական) Կիլիկիայում (ներգոյական) Պողոս (ուղղական) գրչի (սեռական) ձեռքով (գործիական) գրված մի Ավետարանի (սեռական) ծաղկազարդ խորանը (ուղղական), որի վրա խոտերի (սեռական) և տերևների (սեռական) մեջ լորեր (ուղղական) են կանգնած՝ կտուցները (ուղղական) բացած կանչելիս։ Մեր ժողովուրդը (ուղղական) իր այդ սիրելի թռչնակի (սեռական) մասին տաղեր (հայցական) է հորինել ու երգել դարեդար։
2. Հոլովե՛լ քաղաք, սենյակ, ծառուղի, թերակղզի բառերը (եզակի և հոգնակի)։
| ուղղական | քաղաք(ը) | սենյակ(ը) | ծառուղի(ն) | թերակղզի(ն) |
| սեռական | քաղաքի | սենյակի | ծառուղու | թերակղզու |
| տրական | քաղաքին | սենյակին | ծառուղին | թերակղզին |
| հայցական | քաղաքը | սենյակը | ծառուղի | թերակղզի |
| բացառական | քաղաքից | սենյակից | ծառուղուց | թերակղզուց |
| գործիական | քաղաքով | սենյակով | ծառուղով | թերակղզով |
| ներգոյական | քաղաքում | սենյակում | ծառուղում | թերակղզում |
3. Արտագրե՛լ նախադասությունները՝ փակագծերում տրված գոյականները անհրաժեշտ հոլովով, առումով և թվով գրելով համապատասխան տեղերում։
Սարի գագաթից երևում էին մոտակա գյուղերի բոլոր տները, իսկ ճերմակ մշուշի մեջ նշմարվում էր մեկ այլ գյուղ։ (գյուղ, գագաթ, մշուշ)
Ասֆալտապատ ճանապարհով սլացող մեքենան կանգ առավ ճամփեզրի ցայտաղբյուրի մոտ, և մեքենայից ելավ վարորդը՝ մի ալեհեր մարդ։ (ճամփեզր, մեքենա, ճանապարհ)
Մեր շուրջը սփռված դաշտում երևում էին աշխատող մարդիկ, որոնք երբեմն հայացքներն ուղղում էին մեր կողմը։ (հայացք, դաշտ, մարդ)
Այդ հինավուրց ձեռագրում արժեքավոր տեղեկություններ կային, որոնք խիստ հետաքրքրեցին գիտաժողովին մասնակցող մասնագետներին։ (տեղեկություն, ձեռագիր, գիտաժողով)
Ամբողջ օրն աշխատած վարպետը գործն ավարտել էր, և հիմա գոհունակությամբ նայում էր իր աշխատանքի արդյունքին։ (գոհունակություն, վարպետ, օր)
Գեղարվեստական նոր ֆիլմի ցուցադրությունն ավարտվել էր, և հանդիսատեսները խումբ-խումբ ելնում էին դահլիճից։ (հանդիսատես, դահլիճ, ցուցադրում)
Նրա աշխատանքի վայրի մոտ գտնվող փողոցում վերջերս նոր խանութ է բացվել, որտեղ վաճառվում են բազմազան իրեր։ (իր, փողոց, վայր)
Աստղերը մեկ-մեկ մարում էին երկնքում, փչում էր վաղորդյան սառը քամին, և լիճը, թեթև ծփանքով արթնանում էր ուշ աշնան երկար գիշերվա նիրհից։ (քամի, երկինք, աշուն)
Երկրորդ կուրսի ավագը բերել էր հաջորդ քննության հարցաշարը, և տարբեր շարքերում նստած ուսանողները դասագրքերում որոնում էին հարցերին վերաբերող թեմաները և տետրում նշում էջերը։ (քննություն, դասագիրք, կուրս)
Վերջերս կազմակերպված մրցույթի մասնակցեցին արվեստի դպրոցում սովորող շատ երեխաներ, որոնց աշխատանքներն արժանացան տարբեր մրցանակների։ (մրցույթ, մրցանակ, դպրոց)
1։ Առանձին սյունակներով դո՛ւրս գրել որոշյալ և անորոշ
առումներով գոյականները։
Որոշյալ և անորոշ առումներով գոյականներ
| Որոշյալ առում | Անորոշ առում |
|---|---|
| գետնի տակ | հանքանյութերի |
| բույսերի | տեղեկություններ |
| լեզուն | լաբորատորիա |
| ծառը | նյութերի |
| թուփը | լուծույթներ |
| ծաղիկը | մետաղներ |
| խոտը | պաշարներ |
| լաբորատորիա է | մոխիր |
| նրանց | հյութերը |
| արմատները | հետախույզները |
| պոմպերի | կազմությունը |
| գետնի տակից | հանքավայր |
| տերևների | քարերի |
| ցողուններում | աշխարհում |
| մետաղներ | առաջադրանքներ |
| պաշարները | |
| խորքերում | |
| մետաղը | |
| բույսերի | |
| նմուշները | |
| մոխիրը | |
| քննության | |
| բույսերի | |
| հյութերը | |
| հետախույզները | |
| հողաշերտի | |
| կազմությունը | |
| հանքավայր կա | |
| Ալեքսանդր Մելքումյանի | |
| Հայաստանի | |
| քարերի | |
| աշխարհում | |
| գրքից | |
| հայոց լեզվի | |
| առաջադրանքներ |
Վարժություն 1։ Արտագրե՛լ՝ մեծատառերը թողնելով ըստ անհրաժեշտության։
ՓՈՔՐ ԾԱՌ Է ՍՈՎՈՐԱԿԱՆ ՆՇԵՆԻՆ. ՀԱԶԻՎ ՀԱՍՆՈՒՄ Է 4-8 Մ
ԲԱՐՁՐՈՒԹՅԱՆ, 10-40 ՍՄ ԲՆԻ ՏՐԱՄԱԳԾՈՎ։ ԱՐԺԵՔԱՎՈՐ ՊՏՂԱՏՈՒ ԲՈՒՅՍ
ԼԻՆԵԼՈՒ ՀԵՏ ՆՇԵՆԻՆ ՆԱ& ԲԱՐՁՐ ԴԵԿՈՐԱՏԻՎ ԾԱՌԱՏԵՍԱԿ Է։ ՀԱՏԿԱՊԵՍ
ԳԵՂԵՑԻԿ Է ՎԱՂ ԳԱՐՆԱՆԸ, ԵՐԲ ԾԱՌԸ ԱՄԲՈՂՋՈՎԻՆ ԾԱԾԿՎՈՒՄ Է
ՁՅՈՒՆԱՍՊԻՏԱԿ ԲՈՒՐՈՒՄՆԱՎԵՏ ԾԱՂԻԿՆԵՐՈՎ։ ՏԱՐԱԾՎԱԾ Է
ԿՈՎԿԱՍՈՒՄ, ՄԻՋԻՆ ԱՍԻԱՅՈՒՄ, ԻՐԱՆՈՒՄ, ԱՖՂԱՆՍՏԱՆՈՒՄ, ՓՈՔՐ
ԱՍԻԱՅՈՒՄ։ Լևոն Հարությունյանի «Քո շրջապատի ծառերը» գրքից։
ՍՈՎՈՐԱԿԱՆ ՈՐՈՐԸ ՏԱՐԱԾՎԱԾ Է ԵՎՐՈՊԱՅՈՒՄ, ԱՍԻԱՅՈՒՄ,
ԿԱՄՉԱՏԿԱՅՈՒՄ՝ ՄԻՆՉԵՎ ՍԱՌՈՒՑՅԱԼ ՕՎԿԻԱՆՈՍ, ՍԵՎ ԾՈՎԻ ԱՓԵՐԻՆ,
ԱՆԴՐԿՈՎԿԱՍՈՒՄ, ՄԻՋԻՆ ԱՍԻԱՅՈՒՄ, ԱՆԴՐԲԱՅԿԱԼՈՒՄ ԵՎ ՕԽՈՏՅԱՆ
ԾՈՎՈՒՄ։ ՄԻՋԻՆ ՄԵԾՈՒԹՅԱՆ ՈՐՈՐ Է, ԹԵՎԵՐԸ ՄՈԽՐԱԳՈՒՅՆ՝ ՍԵՎ
ԾԱՅՐԵՐՈՎ. ՄՆԱՑԱԾ ՓԵՏՐԱՎՈՐՈՒՄԸ ՍՊԻՏԱԿ Է, ԿՏՈՒՑԸ ԵՎ ՈՏՔԵՐԸ
ՄՈՒԳ ԿԱՐՄԻՐ ԵՆ։ ԱՄՌԱՆԸ ԳԼՈՒԽԸ ՍԵՎ Է, ՁՄՌԱՆԸ՝ ՍՊԻՏԱԿ, ԱՉՔԻ
ՄՈՏ ՈՒՆԻ ԳՈՐՇ ԿԵՏ։
Մարտին Ադամյանի «Հայաստանի թռչունները» գրքից
Վարժություն 2։ Գտնե՛լ, թե որ շարքերի հատուկ անունների բոլոր
բաղադրիչներն են գրվում մեծատառով։
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ, ԱԿՍԵԼ ԲԱԿՈՒՆՑ, ԱՐՓԱ-ՍԵՎԱՆ
ԱՇՈՏ ԵՐԿԱԹ, ՎԵՐԻՆ ԱՐՏԱՇԱՏ, ԱՐԱՐԱՏՅԱՆ ԴԱՇՏ
ԴԱՎԻԹ ԱՆՀԱՂԹ, ԵՂԻՇԵ ՉԱՐԵՆՑ, ՀԵՌԱՎՈՐ ԱՐԵՎԵԼՔ
ԱՌՅՈՒԾԱՁԵՎ ՄՀԵՐ, ԼԵՈՆԱՐԴՈ ԴԱ ՎԻՆՉԻ, ՆԱՐ-ԴՈՍ
ԱՐԱ ԳԵՂԵՑԻԿ, ԾԻՐ ԿԱԹԻՆ, ԳԱՅԼ ՎԱՀԱՆ

1․4
2․2
3․3
4․3
5․4
6․1

7․3

8․4
9․1
10․3
11․3
12․4
13․1

14․3
15․1

16․4
17․3
18․2
19․1
20․2
Գործնական աշխատանք
1.Տրված բառերից առանձնացնե՛լ հոմանշային 10 զույգ։
Հսկայական, ողորկ, համեստ, վիթխարի, դժվար, հավաքել, դյութիչ, հուզիչ,
հմայիչ, ծավի, ստերջ, բիլ, դրվատել, դեղձան, գովել, դատարկել, սնապարծ,
անպտուղ, պարպել, խոնավ, ժողովել, տամուկ, խրթին, հարթ:
Հսկայական-վիթխարի
Ողորկ-հարթ
Դյութիչ-հմայիչ
Դժվար-խրթին
Բիլ-ծավի
Ստերջ-անպտուղ
Տամուկ-խոնավ
Դրվատել-գովել
Հավաքել-ժողովել
Պարպել-դատարկել
2.Յուրաքանչյուր տողում գտնե՛լ տրված բառի մեկ հոմանիշ։
ա) Լուռ
1. ակնդետ, անխոս, անթարթ
2. մշտապես, հանապազորդ, լռելյայն
3. անձայն, անքթիթ, անշեղ
բ) Գեղեցիկ
1. անբարետես, դեղձան, չքնաղ
2. գեղանի, կախարդական, լուսավոր
3. բյուրեղյա, չնաշխարհիկ, պատկերավոր
գ) Գովել
1. նախատել, բաղդատել, դրվատել
2. հարատևել, պարսավել, ներբողել
3. փառաբանել, ըմբոշխնել, կենսագործել
դ) Երեկո
1. արշալույս, վերջալույս, աստղալույս
2. տիվանդորր, արևամուտ, արեգնափայլ
3. ծեգ, իրիկնամուտ, ցայգ
ե) Ցանկալի
1. հանդուրժելի, զմայլելի, բաղձալի
2. տենչալի, պատկառելի, անհերքելի
3. նշմարելի, անդրդվելի, ըղձալի
3. Տրված բառերից առանձնացնե՛լ հականշային 10 զույգ։
Փութաջան, ամպոտ, դալար, ծույլ, ուսյալ, երկչոտ, հինավուրց, գագաթ,
օրինական, անջրդի, ապօրինի, ինքնահավան, նոսր, ողորկ, հեռավոր,
արատավոր, խորդուբորդ, ջրարբի, համարձակ, ջինջ, տգետ, հմուտ, ստորոտ,
թանձր, անբասիր:
Փութաջան-ծույլ
Ամպոտ-ջինջ
Ուսյալ-տգետ
Երկչոտ-համարձակ
Օրինական-ապորինի
Անջրդի-ջրարբի
Նոսր-թանձր
Ողորկ-խորդուբորդ
4. Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ հականշային տարարմատ
զույգը և յուրաքանչյուր բառով կազմե՛լ մեկական նախադասություն։
1. մոտ-հեռու, արագ-դանդաղ, տգետ-գիտուն
2. շոգ-ցուրտ, մարդկային-տմարդի, հին-նոր
3. սառը-տաք, երկար-կարճ, վախկոտ-անվախ
4. վճարովի-անվճար, վախկոտ-արի, մաքուր-կեղտոտ
5. ամառ-ձմեռ, մուտք-ելք, հաճելի-տհաճ
6. թեք-ուղիղ, հասուն-տհաս, կայուն-խախուտ
Ճանապարհը այնքան էլ մոտ չէր, այդ պատճառով չցանկացա մեկնել։
Անտարկտիդան երկրի ամենացուրտ վայրն է, այնտեղ գրանցվել է ռեկորդային -98 աստիճան։
Կա վարկած, որ տաք սուրճն ավելի արագ է սթափեցնում։
Մեր հեքիաթներում շատ են արի և իմաստուն կերպարները։
Ձմեռը ամենագեղեցիկ և հաճելի եղանակն է, չորս կողմումտ ձյուն է։
Տան պատերը այնքան թեք էին, որ չէիր հասկանում ինչպես է այն դեռ կանգուն։