Գրականություն-Կոմիտասյան օրեր.ամփոփում
Ընթերցանության նյութը՝ Կոմիտասը լեգենդ է, հեռավոր առասպել
Առաջադրանքներ
1․ Աշխատանք տեքստի հետ։
- Ինչո՞ւ է Իսահակյանը Կոմիտասին անվանում «լեգենդ», «հեռավոր առասպել», «չքնաղ հրաշապատում»։
Իսահակյանը Կոմիտասին այդպես է անվանում, որովհետև նրա կյանքն ու կատարած մեծ գործը տարիների հեռավորությունից իրեն թվում են անհավատալի և հրաշալի։ Չնայած նրանք ժամանակակիցներ էին և միասին էին ապրել ու ճանապարհորդել, Կոմիտասի թողած մեծ ժառանգությունն այսօր նրան թվում է լեգենդ։ - Ի՞նչ հիշողություններ ունի Իսահակյանը Կոմիտասի մասին։
Իսահակյանը հիշում է, որ Կոմիտասին Գևորգյան ճեմարանում կոչում էին «Եղբայր Սողոմոն»։ Նրանք միասին ապրել են, խոսել, կատակել և ճամփորդել հայ գյուղերով ու ուխտատեղիներով։ Նա նաև հիշում է Էջմիածնում Կոմիտասի հետ անցկացրած մի գեղեցիկ օր, երբ Կոմիտասը նրան ներկայացրեց «Մոկաց Միրզան»։ - Որտե՞ղ և ինչպե՞ս էր Կոմիտասը հավաքում ժողովրդական երգերը։
Կոմիտասը շրջում էր հայկական գյուղերում և ուխտատեղիներում՝ Սևանում, Հառիճում, Արարատյան դաշտում, Շիրակում, Վանում, Մուշում։ Նա երգերը լսում և հավաքում էր անմիջապես ժողովրդից՝ հայ շինականներից, գեղջուկներից և աշխատավորներից։ - Ի՞նչն էր, ըստ Իսահակյանի, Կոմիտասի մեծագույն ծառայությունը հայ երաժշտությանը։
Կոմիտասի մեծագույն ծառայությունն այն էր, որ նա հայտնագործեց և ցույց տվեց հայ ազգային երգի ինքնուրույն, ինքնատիպ ու անաղարտ բնույթը և հիմք դրեց ազգային երաժշտական մշակույթին։ - Ի՞նչ իմաստ ունի «բյուրեղացրած վերադարձրեց» արտահայտությունը։
Այս արտահայտությունը նշանակում է, որ Կոմիտասը ժողովրդից վերցրած երգերը մշակեց, մաքրեց ավելորդ ու օտար ազդեցություններից և բարձր գեղարվեստական ձևով վերադարձրեց ժողովրդին։ - Ինչպե՞ս փոխվեց հայ ժողովրդի վերաբերմունքը սեփական երգի և մշակույթի նկատմամբ Կոմիտասի գործունեության շնորհիվ։
Կոմիտասի գործունեության շնորհիվ ժողովուրդը ավելի լավ զգաց իր ազգային ինքնությունը, ավելի կապվեց իրար հետ և ինքնաճանաչվեց։ Հայ հասարակությունը նաև սկսեց ավելի լավ զգալ աշխատավոր ժողովրդի վիշտը, ուրախությունը և սերը հայրենի բնության նկատմամբ։
2․ Գտիր տեքստում այն հատվածները, որոնք ցույց են տալիս՝ Յուրաքանչյուրի համար ընտրիր մեկ նախադասություն և հիմնավորիր ընտրությունդ։
- Կոմիտասի աշխատասիրությունը,
«Կոմիտասը անխոջ աշխատասիրությամբ, իր հանճարի ուժով…»
Հիմնավորում․ Այս նախադասությունը ցույց է տալիս, որ Կոմիտասը շատ աշխատասեր էր և մեծ նվիրումով էր զբաղվում իր գործով։ - գիտական պատրաստվածությունը,
«…նաև իր տեսական լուրջ պատրաստությամբ ապացուցեց հակառակը, ապացուցեց հայ երաժշտության ինքնուրույն գոյությունը…
Հիմնավորում․ Այստեղ ընդգծվում է նրա տեսական և գիտական պատրաստվածությունը։ - ժողովրդի նկատմամբ սերը,
«Նա խառնվեց այդ երգերը ստեղծող ժողովրդի հետ, ներձուլվեց նրա հետ. ներապրեց նրա երգերը…»
Հիմնավորում․ Կոմիտասը մոտ էր ժողովրդին, հասկանում էր նրա կյանքն ու զգացմունքները և ապրում էր նրա երգերով։ - երաժշտական հանճարը,
«Կոմիտասը նոր էր գտել «Մոկաց Միրզան» և մշակել էր այդ էպիկական հուժկու երգը»։
Հիմնավորում․ Նա ոչ միայն գտնում էր ժողովրդական երգերը, այլև մեծ վարպետությամբ մշակում էր դրանք։ - ազգային մշակույթի նկատմամբ վերաբերմունքը։
«Նա հայտնագործել է մեր ազգային երգը, հայկական երաժշտությունը, ազգային մելոսը՝ ինքնուրույն, ինքնատիպ և անաղարտ»։
Հիմնավորում․ Այս նախադասությունը ցույց է տալիս, որ Կոմիտասը կարևորում էր հայ ազգային երաժշտության ինքնատիպությունն ու մաքրությունը։
3. «Կոմիտասը՝ հայտնագործող»
ինչո՞ւ է Իսահակյանը Կոմիտասի գործունեությունը ներկայացնում որպես հայտնագործություն։ Գրի՛ր 5–7 նախադասությամբ քո մեկնաբանությունը։
Իսահակյանը Կոմիտասի գործունեությունը ներկայացնում է որպես հայտնագործություն, որովհետև նա բացահայտեց հայ ազգային երգի իրական արժեքն ու ինքնատիպությունը։ Կոմիտասը փնտրում էր երգերի աղբյուրը հենց ժողովրդական միջավայրում։ Նա շրջում էր գյուղերով և հավաքում շինականների ու աշխատավորների երգերը։ Այնուհետև մաքրում էր դրանք օտար ազդեցություններից և մշակում բարձր արվեստով։ Դրա շնորհիվ հայկական երգը դարձավ ավելի ճանաչելի և հասանելի հասարակությանը։ Կոմիտասը ցույց տվեց, որ հայ երաժշտությունն ունի ինքնուրույն և հին ավանդույթներ։ Այդ պատճառով Իսահակյանը նրա գործը համարում է մեծ հայտնագործություն։
4. Բառի ուժը
Բացատրի՛ր տեքստում գործածված հետևյալ բառերի և արտահայտությունների իմաստը. փառապանծ, անսպառ հարստություն, ազգային մելոս, ինքնատիպ, անաղարտ, օտարամուտ ժանգ, ներապրել, բյուրեղացնել, առնական երգ, պաթոս։
Այնուհետև ընտրիր դրանցից երեքը և կազմիր նախադասություններ։
Փառապանծ — փառքով հայտնի, մեծ հեղինակություն ունեցող։
Անսպառ հարստություն — անսահման, չսպառվող մեծ արժեք կամ ժառանգություն։
Ազգային մելոս — տվյալ ժողովրդի ազգային երաժշտական ոճը, մեղեդային առանձնահատկությունը։
Ինքնատիպ — յուրահատուկ, ուրիշներից տարբերվող։
Անաղարտ — մաքուր, չաղավաղված, օտար ազդեցություններից զերծ։
Օտարամուտ ժանգ — օտար ազդեցություններ, որոնք ժամանակի ընթացքում աղավաղել են ազգային երգը։
Ներապրել — ինչ-որ բան խորությամբ զգալ և ապրել սեփական հոգու մեջ։
Բյուրեղացնել — մաքրել, կատարելագործել և ավելի հստակ ու գեղեցիկ ձև տալ։
Առնական երգ — ուժեղ, խրոխտ, քաջություն ու հզորություն արտահայտող երգ։
Պաթոս — ոգևորություն, հուզական ուժ, բարձր զգացմունքայնություն։
Երեք բառով նախադասություններ
Բյուրեղացնել — Կոմիտասը կարողացավ բյուրեղացնել ժողովրդական երգերը։
Ինքնատիպ — Կոմիտասը ստեղծեց հայ երաժշտության ինքնատիպ ոճը։
Անաղարտ — Նա պահպանեց հայկական երգի անաղարտ բնույթը։
5. Պատկերավոր լեզու
Իսահակյանի խոսքում շատ են պատկերավոր արտահայտությունները։ Գտիր առնվազն 5 պատկերավոր արտահայտություն և բացատրի՛ր, թե ինչ պատկեր կամ զգացողություն են ստեղծում։ Օրինակ՝ «երգը բյուրեղացրած վերադարձրեց ժողովրդին»։
1. «Կոմիտասը ինձ համար հիմա լեգենդ է, հեռավոր առասպել»
Այս արտահայտությունը ցույց է տալիս, որ Կոմիտասի կերպարը Իսահակյանին թվում է շատ հեռավոր, մեծ և գրեթե առասպելական։
2. «Նա հայտնագործել է մեր ազգային երգը»
Այստեղ «հայտնագործել» բառը փոխաբերական իմաստով է։ Կոմիտասը նոր երգեր չի ստեղծել, այլ բացահայտել է ժողովրդի մեջ արդեն գոյություն ունեցող ազգային երաժշտական արժեքը։
3. «Մաքրել այդ երգերը օտարամուտ ժանգից»
«Ժանգը» այստեղ խորհրդանշում է օտար ազդեցություններն ու ավելորդ զարդերը, որոնք աղավաղել էին հայկական երգերը։
4. «Մեր բարձր լեռներից, շառաչուն ջրերից, խոժոռ ժայռերից են ծագում առել»
Այս արտահայտությունը ստեղծում է Հայաստանի բնության հզոր և վեհ պատկերը և ցույց է տալիս երգի կապը հայրենի հողի հետ։
5. «Կոմիտասը բյուրեղացրած վերադարձրեց նրան»
Այստեղ ստեղծվում է մաքրված, գեղեցկացված և կատարելագործված երգի պատկեր։ Կոմիտասը ժողովրդից վերցրած երգը մշակեց և նոր արժեքով վերադարձրեց ժողովրդին։
6. «Այդ երգը եկավ քաղաք, բարձրացավ բեմերի վրա, հաղթական հնչեց բոլոր հանդեսներում»
Այս արտահայտությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես ժողովրդական երգը դուրս եկավ գյուղական միջավայրից և դարձավ ամբողջ ժողովրդի մշակութային արժեքը։
