Ալվինա Խարազյան

1․ Գտնե՛լ մեկ արմատ և երկու ածանց ունեցող բառերը (բառի մեջ կարող է լինել նաև հոդակապ)։ Կազմե՛լ նախադասություններ՝ գործածելով այդ բառերը։
Լուսանկարչական, տեսականորեն, գրահրատարակչական, հացթուխ,
ծովեզրյա, դարբնություն, բարեհամբույր, ատաղձագործ, մանրանկարչություն,
հրուշակագործ, վերաբաշխում, գիտականորեն, անօգնական, բազմություն,
տգիտություն:

1․ Տեսականորեն նրա կատարած քայլերը ճիշտ էին, սակայն դրանք չարդարացրին սպասելիքները։

2․ Մեզ տրված առաջադրանքը՝ ծավալուն լինելու պատճառով, վերաբաշխվեց մի քանի խմբի միջև։

3․ Նրանց հաջողվեց գիտականորեն ապացուցել իրենց առջև դրված խնդիրը։

4․ Բարեսիրտ աղջնակը չկարողացավ անտարբեր անցնել փոքրիկ և անօգնական ձագերի կողքով և օգնեց նրանց։

5․ Այսպիսի պատերազմային իրավիճակներում չի կարելի ցուցաբերել տգիտություն և հրապարակել չհաստատված ինֆորմացիա։

2. Գտնե՛լ մեկ արմատից և մեկ ածանցից կազմված բառերը:
Հայեցակարգ, մետաղյա, բացառիկ, ասեղնագործություն, հաշվեկշիռ,
որսորդ, պողպատե, ձուլակաղապար, հնություն, ժամանակահատված,
արժեիջեցում, նվիրում, միջազգային, գունեղ, իրականություն, ընդհանրացում,
հարթակ, խտրականություն, մեղմորեն, միջնակարգ, շարժուն, ներգաղթյալ,
մենաշնորհ, միջուկ, բուսականություն։

3. Առանձին սյունակներով դուրս գրե՛լ նախածանց,
վերջածանց, ինչպես նաև թե՛ նախածանց, թե՛ վերջածանց ունեցող բառերը։

Նախածանց	Վերջածանց	Թե՛ նախածանց, թե՛ վերջածանց
անհայտ	խնձորենի	անմտություն
հակաթույն	մթերային	անհոգաբար
տգեղ	կաղնուտ	դժգոհություն
անթիվ	միլիոնավոր	անհավատալի
չկամ	ցուցանակ	համատեղություն
արտապատկեր	կղզյակ	վերահաշվում
ենթավարպետ	հայրական	ներգրավում
գերադաս	տրամագծորեն
հարակից	հավաքածու
անհարմար	լսարան
ապաշնորհ	ծիծաղելի
	մորթեղեն միտք

Հոկտեմբերի 5-16
Քննարկում՝ «COP17-ը՝ մեկ սեղանի շուրջ»
COP17 համաշխարհային նշանակության միջազգային համաժողովի շրջանակում հասարակագիտական մասնախումբը նախատեսում է հասարակագիտական կլոր սեղան, որին նախապատրաստվում ենք քաղաքագիտության պարապմունքների ընթացքում.
Ձևաչափը՝ «COP17-ը՝ մեկ սեղանի շուրջ»

Առաջադրանք
Քննարկման արդյունքները և նախապատրաստական աշխատանքները հրապարակել բլոգում /բլոգային աշխատանք/․

1. Ընթերցե՛ք հետևյալ նյութը՝ <<Ազատագրական պայքարը XVIII դարի երկրորդ կեսին․ Հովսեփ Էմին>>
   
2. Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին
   1-Նկարագրե՛ք հնդկահայ գաղութի կյանքը XVIII դարի կեսերին։
   
   Հնդկաստանում հայերը հաստատվել էին դեռևս 16-17դդ։ Նրանք զբաղվում էին վաճառականությամբ։ Հայկական խոշոր համայնքներ կային Հնդկաստանի շատ քաղաքաներում։ 18-րդ դարի երկրորդ կեսից, երբ եվրոպական պետությունները սկսեցին ներթափանցել Հնդկաստան, հայերն այնտեղ մեծ դեր ունեին և լուրջ մրցակից էին եվրոպական վաճառականների համար։
   
   2-Ի՞նչու հնդկահայ գաղութի ներկայացուցիչները սկսեցին գնահատել ազգային պետականության և հայրենիքի դերը։
   
   Թեև հնդկահայերը ապրում էին բարեկեցիկ կյանքով, նրանք տեսնում էին, որ իրենց հայրենիքը՝ Հայաստանը, շարունակում է մնալ օտարների տիրապետության տակ։ Նրանք սկսեցին հասկանալ, որ որքան էլ հարուստ լինեն, առանց սեփական պետության հայ ժողովուրդը չի կարող ապահով ապագա ունենալ։ Ազատության և անկախության գաղափարները նրանց ներշնչում էին պայքարել ոչ թե միայն հանուն իրենց, այլև հանուն հայրենիքի։
   
   3-Ինչո՞վ էր պայմանավորված Հայաստանի ազատագրության գործում Ռուսաստանից և Վրաստանից սպասվելիք օժանդակության հույսերը, ինչու՞ էր Հովսեփ Էմինն ընտրել այդ երկրները։ ։
   
   Նա համոզված էր, որ թուրքական տիրապետուության դեմ կարելի է ազատագրական պայքար սկսել միայն հարևան երկրի միջոցով։
   
   4- Այդյո՞ք Հայաստանն ուներ իր ներսում մարդկային անպիսի ռեսուրս, որ կարողանար ազատագրվել օտար տիրապետությունից։
   
   Ոչ. Հայստանի ներսում բավականաչափ մարդկային ռեսուրսներ չկաին, այդ իսկ պատճառով մենք դիմում էինք Ռուսաստանի և Վրաստանի օգնությանը, քանի որ նրանք կարող էին մեզ զորքեր տրամադրել: Դա ապացուցում է 1780-ական թվականներն Ռուսաստանի հետ վարած բանակցությունները, ըստ որի ռուսները մեր տարածքում զորքեր պետք է տեղավոր էին հանկարծակի կրակներից պաշտպանելու համար:
   
   5-Ինչու՞ անհաջողությամբ ավարտվեց Հովսեփ Էմինի ազատագրական գործունեությունը։
   
   Երբ նա մեկնում Գանձասար իրավիճակին ծանոթանալու համար նրան ասում են, որ Սիմեոն Երևանցի կաթողիկոսը հրամայել է չընդունել և չօժանդակել իրեն: Իմանալով որ Արցախում նույնպես կատարում են նրա հրամանը հեռանում է Ռուսաստան: Շամախիում իմանալով,որ Խոյի Սալմաստի քրիստոնյաները պատրաստ են տրամադրել նրան 18000 զորք, գնում է դեպի Խոյ: Սակայն պահանջված գումարը չունենալու պատճառով, հուսահատված իր անհաջողություններից վերադառնում է Հնդկաստան:
   
3. Վերլուծե՛ք
   Սիմեոն Երևանցի․ դավաճան թե՞ հեռատես ազգային գործիչ։
   Շատերը Սիմեոն Երևանցուն համարել են դավաճան, որովհետև նա չաջակցեց Հովսեփ Էմինին։ Բայց կարելի է նրան նաև հասկանալ։ Սիմեոնը տեսնում էր, որ հայերը չունեն բավարար ուժ և եթե փորձեն ապստամբել, միայն կկործանվեն։ Նա մտածում էր, որ ավելի ճիշտ է պահպանել եկեղեցին, կրթությունը և սպասել ավելի հարմար պահի։ Այսպիսով՝ կարելի է ասել, որ Սիմեոն Երևանցին դավաճան չէր, այլ իրատես և զգույշ առաջնորդ։

1. Հաշվել՝−15+8−(−4)+3=0​
   
2. Հաշվել՝$\frac34-\frac56+\frac13=\boxed{\frac14}$
   
3. Պարզեցնել՝$4x-3(2x-5)+x=\boxed{-x+15}$
   
4. Լուծել$$$$$7x-4=3x+12$
   $4x=16$ → $\boxed{x=4}$
   
5. Լուծել՝՝$x-\frac23=4$
   $\boxed{x=\frac{14}{3}}$
   
6. Տրված է $y=2x-5,\ x=-2$
   $y=-4-5=\boxed{-9}$

II. Տոկոսներ և հարաբերություններ

1. $240\cdot15\%= \boxed{36}$
2. $100-80=20$
   $20\%$-ով → $\boxed{20\%}$
3. $12000+15\%=12000\cdot1.15=\boxed{13800}$ դրամ
4. $30\%$-ը 24 է.
   $x\cdot0.3=24$ → $\boxed{x=80}$
5. $\frac{15}{25}\cdot100=\boxed{60\%}$
6. Հարաբերությունը $3:5$, ընդհանուր՝ $8$ մաս։
   $64:8=8$
   Թվերը՝ $3\cdot8=\boxed{24}$, $5\cdot8=\boxed{40}$

III. Քառակուսի արմատ

1. $\sqrt{49}+\sqrt{81}=7+9=\boxed{16}$
2. $\sqrt{144}-\sqrt{25}=12-5=\boxed{7}$
3. $\sqrt{50}=\boxed{5\sqrt2}$
4. $\sqrt{72}=\boxed{6\sqrt2}$
5. $\sqrt{12}-\sqrt{27}=2\sqrt3-3\sqrt3=\boxed{-\sqrt3}$
6. Համեմատել $3\sqrt2$ և $\sqrt{20}$.
   $3\sqrt2\approx4.24,\quad\sqrt{20}\approx4.47$
   Ուրեմն՝ $\boxed{3\sqrt2<\sqrt{20}}$
7. $x^2=49$ → $\boxed{x=\pm7}$
8. Եթե գրված է $x=5$, ապա $\boxed{x=5}$։

IV. Երկրաչափություն

1. Ուղղանկյան պարագիծը՝
   $P=2(7+4)=\boxed{22\text{ սմ}}$
2. Մակերեսը՝
   $S=7\cdot4=\boxed{28\text{ սմ}^2}$
3. Քառակուսու կողմը՝
   $36:4=\boxed{9\text{ սմ}}$
   Մակերեսը՝ $9^2=\boxed{81\text{ սմ}^2}$
4. Երրորդ անկյունը՝
   $180^\circ-45^\circ-65^\circ=\boxed{70^\circ}$
5. Հավասարասրուն եռանկյան հիմքի անկյունները՝
   $(180^\circ-40^\circ):2=\boxed{70^\circ}$ և $\boxed{70^\circ}$
6. Պյութագորասի թեորեմով՝
   $c=\sqrt{6^2+8^2}=\sqrt{100}=\boxed{10\text{ սմ}}$
7. $5^2+12^2=25+144=169=13^2$
   Ուրեմն՝ $\boxed{\text{այո, ուղղանկյուն եռանկյուն է}}$
8. Տրամագիծը՝ $d=2r=\boxed{10\text{ սմ}}$
   Շրջանի երկարությունը՝ $C=2\pi r=\boxed{10\pi\text{ սմ}}$

V. Հանրահաշիվ + երկրաչափություն

1. $S=(x+3)x$ $$\boxed{S=x^2+3x}$$
2. $2(x+x+5)=34$
   $4x+10=34$
   $x=6$
   Կողմերը՝ $\boxed{6\text{ սմ}}$ և $\boxed{11\text{ սմ}}$
3. $(x+2)^2$ $$\boxed{x^2+4x+4}$$
4. Եռանկյան մակերեսը՝ $$S=\frac{(x+4)x}{2}$$ $$\boxed{S=\frac{x(x+4)}2}$$

VI. Լրացուցիչ

1. $x^2-9x+20=0$ $$(x-4)(x-5)=0$$ $$\boxed{x=4,\ 5}$$
2. $2x^2-8=0$
   $2x^2=8$ → $x^2=4$ $$\boxed{x=\pm2}$$
3. $\frac{x^2-9x}{x-3}$, $x\neq3$ $$\frac{x(x-9)}{x-3}$$ Այստեղ կրճատում հնարավոր չէ, ուստի՝ $$\boxed{\frac{x(x-9)}{x-3}},\quad x\neq3$$
4. $2x=\frac13$ $$\boxed{x=\frac16}$$
5. Համակարգը՝ $$\begin{cases} x+y=9\\ 2x-y=6 \end{cases}$$ Գումարելով՝ $3x=15$, հետևաբար $x=5$։
   $y=9-5=4$։ $$\boxed{x=5,\ y=4}$$
6. $y=x^2-4x+3$ ա) Զրոները՝ $$x^2-4x+3=0$$ $$(x-1)(x-3)=0$$ $$\boxed{x=1,\ 3}$$ բ) $x=0$-ի դեպքում՝ $$y=3$$ $$\boxed{y=3}$$
7. Ներքնաձիգը $10$ սմ, կատետը $6$ սմ։ $$b=\sqrt{10^2-6^2}=\sqrt{64}=\boxed{8\text{ սմ}}$$ Մակերեսը՝ $$S=\frac{6\cdot8}{2}=\boxed{24\text{ սմ}^2}$$
8. Թվի $20\%$-ը 6-ով մեծ է նրա $10\%$-ից։ $$0.2x=0.1x+6$$ $$0.1x=6$$ $$\boxed{x=60}$$

1. Դո՛ւրս գրել այն բառերն ու բառաձևերը, որոնցում երկհնչյուն
կա, և ընդգծե՛լ երկհնչյունը:

• Գարունդ հայերեն է գալիս,
• Ձյուներդ հայերեն են լալիս….
• Լույսը յոթ անգամ չեմուչում արեց,
• Յոթ թռչուն պոկվեց յոթ բարդու ճյուղից…
• Հայաստան ասելիս այտերս այրվում են,
• Հայաստան ասելիս ծնկներս ծալվում են,
• Չգիտեմ՝ ինչո՞ւ է այդպես։
• Ծանր նստել է քարափը ձորում,
• Հյուրընկալ տերը մանկության ձորի։
• Ամպե՛ր, արծիվնե՛ր, կաքավնե՛ր համեստ
• Եվ թափառական ուլե՛ր քարայծի,
• Մի՛ չարաշահեք բարությունը մեծ
• Ու համբերությունն այս մեծ քարափի։
• Թողե՛ք՝ նա մի քիչ ինքն իր հետ մնա,
• Իր ներսը նայի, և ով իմանա,
• Գուցե թե սրտից մի աղբյուր հանի
• Կամ թե այնպիսի մի հարստություն,
• Որ ուրիշ քարափ աշխարհում չունի։
  
  2.Արտագրե՛լ՝ լրացնելով երկհնչյունները։
  Առավոտյան, ծովեզրյա, այծյամ, արդյոք, մատյան, առյուծ, բազմամյա,
  ստորոգյալ, լուսնյակ, կորյուն, եղյամ, սայթաքել, կայսր, եռամսյակ, լռակյաց, գործունյա, դղյակ, ծննդյան, կղզյակ, մշակույթ, անասնաբույժ, մեղվաբույծ, համբույր, եղջյուր, թեյաման, սառուցյալ, նյութ, ձյութ, կույտ, շաբաթօրյակ, հույսն։
  
  3.Դո՛ւրս գրել այն բառերը, որոնցում մեկից ավելի
  երկհնչյուն կա։
  
  Արտաժամյա, պայթյուն, հայություն, օտարերկրյա, գյուղական, միջանկյալ,
  մայրություն, այժմյան, մագաղաթյա, ներքոհիշյալ, կայունություն, արքայորդի, հարյուրամյա, լայնություն, հարաբերյալ, վայրագություն, գրաբարյան, մետաքսյա, յուրային։
  
  4. Որոշե՛լ տրված բառերից յուրաքանչյուրի ձայնավորների ու բաղաձայնների քանակը։
  Ակունք-2ձ, 3բ, բարձունք-2ձ, 5բ, խճանկար-2ձ, 5բ(4ձ,5բ), անդունդ-2ձ, 4բ, հրաժեշտ-2ձ, 5բ(3ձ, 5բ), պայթյուն-2ձ, 5բ, դաստիարակ-4ձ, 5բ, մանրէ-2ձ, 3բ, սրբատաշ-2ձ, 5բ(3ձ, 5բ), հյուլե-2ձ, 3բ, անընդհատ-3ձ, 5բ(3ձ, 4բ), սրընթաց-2ձ, 5բ(3ձ, 5բ), մերթընդմերթ-3ձ, 8բ, մտավոր-2ձ, 4բ(3ձ, 4բ), դազգահ-2ձ, 4բ(2ձ, 3բ)|
  
• 5.Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով յա, իա, եա։
  Հեքիաաթ, ակացիա, բամիա, այծյամ, էներգիա, Անդրեաս, եղյամ,
  էքսկուրսիա, խավիար, կղզյակ, Սուքիաս, կրիա, միլիարդ, վայրկյան, Բենիամին, մումիա, Սիսիան, փասիան, միմյանց, Արաքսյա, դաստիարակ, լիարդ, քիմիա, օվկիանոս, անցյալ, Ազարիա, Անանյա, Եղիա, Եղիազար, Երեմյա, հեծյալ, Զաքարիա, Մարիամ, Ամալյա, Օֆելյա։
  
  6. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով յո, իո, եո։
  Ամբիոն, աքսիոմ, բրաբիոն, լեգեոն, հետիոտն, արդյոք, մարմարիոն,
  թեորեմ, մեդալիոն, միլիոն, ակորդեոն, չեմպիոն, պանսիոնատ, Սրապիոն, տրիլիոն, օրիորդ ավիացիոն, ինդուկցիոն, ամեոբա, քամելեոն։
  
  7. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության գրելով յ տառը։
  Կայուն, հայելի, Միքայել, զրոյական, էություն, նայել, վայելել,
  գայիսոն, էակ, ատամնաբույժ, Ռաֆայել, միայն, պոեմ, պոետ,
  միասին, հիանալ, թեյել, խնայել, հիանալ, որդիական

Առաջադրանքներ նախատեսված 11-րդ դասարանի սովորողների համար

Ներկայացրե՛ք Օսմանյան կայսրության պատմությունը (ամփոփ) հետևյալ կետերով․

1. Սելջուկ-թյուրքերի արշավանքները Արևմուտք

Սելջուկ թուրքերը քոչվոր թյուրքական ցեղեր էին, որոնք ծագել էին Կենտրոնական Ասիայում։ 11-րդ դարում նրանք սկսեցին մի շարք նվաճումներ, որոնք հանգեցրին Բյուզանդական կայսրության հետ առճակատման։

1071 թվականին Մանազկերտի ճակատամարտում սելջուկ-թուրքերը ջախջախեցին բյուզանդական բանակին։ Այս հաղթանակը նպաստեց Անատոլիայում սելջուկյան իշխանության հաստատմանը։ Սելջուկների կողմից Անատոլիայի գրավումը մեծ ազդեցություն ունեցավ տարածաշրջանի հետագա պատմության վրա և նպաստեց թուրքալեզու պետությունների առաջացմանը։ Հետագայում Սելջուկյան պետությունը բաժանվեց մի շարք փոքր իշխանությունների, որոնցից մեկը դարձավ Օսմանյան բեյլիկը։

2.Իկոնիայի սուլթանություն

Իկոնիայի սուլթանությունը, որը հայտնի է նաև որպես Ռումի սուլթանություն, Փոքր Ասիայի սելջուկյան պետություն էր, որը գոյություն ունեցավ 1074–1307 թվականներին։ Այն հիմնադրել է Սուլայմանը՝ Գթլմուշ բեգի որդին։ Սկզբում մայրաքաղաքը Նիկիան էր, իսկ հետագայում՝ Իկոնիան (ներկայիս Կոնիա)։

Սուլթանությունը աստիճանաբար ընդարձակվեց․ 1157 թվականին ենթարկեց Դանիշմանների ամիրայության տարածքը, 1207 թվականին գրավեց Անթալիան, իսկ 1214 թվականին՝ Սինոպը։ Ռազմաքաղաքական հզորության գագաթնակետին այն հասավ Ալա-ադ-Դին Քեյ-Քուբադի օրոք։

12-րդ դարում Իկոնիայի սուլթանության զորքերը մի քանի անգամ ներխուժեցին Կիլիկիայի հայկական իշխանապետության տարածք, սակայն հաջողության չհասան։ Սուլթան Ռուքն ադ-Դինը արշավեց Վրաստան, սակայն Բասենի դաշտում պարտվեց հայ-վրացական զորքերին։ 1214–1219 թվականներին Քեյքաուզը փորձեց գրավել Կիլիկիայի հայկական թագավորության սահմանամերձ Լուլուա և Կապան բերդերը, սակայն 1219 թվականին պարտվեց Լևոն Բ-ի զորքերին։

3.Օսմանյան կայսրության հիմնումը

Օսմանյան կայսրությունը առաջացել է Անատոլիայում գտնվող փոքրիկ թյուրքական բեյլիկից, որը 13-րդ դարի վերջին հիմնադրել է Օսման I-ը։

Օսմանյան պետությունը աստիճանաբար ընդարձակվեց և դարձավ հզոր պետություն։ 1453 թվականին Մեհմեդ II-ի կողմից Կոստանդնուպոլսի գրավումը կարևորագույն իրադարձություն էր Օսմանյան պետության պատմության մեջ։ Դրանից հետո այն վերջնականապես ամրապնդվեց որպես մեծ տերություն և շարունակեց իր ընդարձակումը Եվրոպայում ու Ասիայում։

Օսմանյան դինաստիայի կառավարումը տևեց ավելի քան վեց դար՝ 1299 թվականից մինչև 1922 թվականը, երբ վերացվեց սուլթանությունը։

4. Օսմանյան կայսրությունը 15–16-րդ դարերում

XV–XVI դարերում Օսմանյան կայսրությունը հասավ իր հզորության բարձրակետին։ Այն դարձավ բազմազգ և բազմալեզու մեծ պետություն, որի տարածքները ներառում էին Հարավարևելյան Եվրոպայի, Արևմտյան Ասիայի և Հյուսիսային Աֆրիկայի մեծ մասը։

Սուլթան Սելիմ I-ի (1512–1520) օրոք Օսմանյան պետությունն ավելի ընդարձակվեց և դարձավ խալիֆայություն։ Հետագա տարիներին կայսրությունը շարունակեց իր ռազմական և քաղաքական ազդեցության ընդլայնումը։

5.Կործանումը

Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Օսմանյան կայսրությունը սկսեց վերջնականապես քայքայվել։ 1920 թվականի Սևրի պայմանագիրը նախատեսում էր կայսրության տարածքների մեծ մասի բաժանումը։ Սակայն թուրքական ազգային շարժման հաղթանակից հետո 1923 թվականին Լոզանի պայմանագրով նոր պայմաններ հաստատվեցին, և Օսմանյան կայսրության գոյությունը փաստացի ավարտվեց։

1922 թվականի նոյեմբերի 1-ին վերացվեց սուլթանությունը, իսկ վերջին սուլթան Մեհմեդ VI-ը նոյեմբերի 17-ին լքեց երկիրը։ 1923 թվականի հոկտեմբերի 29-ին հռչակվեց Թուրքիայի Հանրապետությունը, որի առաջին նախագահը դարձավ Մուստաֆա Քեմալը, հետագայում՝ Աթաթյուրք։