- Ի՞նչ քաղաքականություն էր վարում Պերոզը Հայաստանի նկատմամբ։ Ո՞վ էր Վահան Մամիկոնյանը։ Ի՞նչ գիտեք Շուշանիկի մասին։ Ինչո՞ւ Վազգեն բդեշխի սպանությունը Հայաստանում ապստամբության բռնկման ազդանշան եղավ։
Պերոզի քաղաքականությունը – Պերոզը (459-484) վարում էր կոշտ քաղաքականություն Հայաստանի նկատմամբ՝ փորձելով տարածել զրադաշտականությունը և սահմանափակել հայոց ինքնավարությունը։
Վահան Մամիկոնյան – Հայոց սպարապետ, Վարդանանց պատերազմի հերոս Վարդան Մամիկոնյանի եղբորորդին, ով ղեկավարեց 481-484 թթ. հայերի ապստամբությունը պարսիկների դեմ և վերականգնեց Հայաստանի ինքնավարությունը Նվարսակի պայմանագրով։
Շուշանիկ – Հայոց իշխան Վարդան Մամիկոնյանի դուստրն էր, որը նահատակվեց իր ամուսնու՝ վրաց իշխան Վազգենի կողմից, երբ վերջինս դավաճանեց քրիստոնեական հավատին ու անցավ զրադաշտականության։ Նրա պատմությունը հայտնի է որպես “Շուշանիկի չարչարանքները”։
Վազգեն բդեշխի սպանությունը – Վազգենը, լինելով հայ նախարար, ընդունել էր զրադաշտականություն և դաժան քաղաքականություն վարում քրիստոնյաների դեմ։ Նրա սպանությունը 481 թ. հայերի համար դարձավ ապստամբության ազդանշան՝ պարսից բռնաճնշումների դեմ։
Ի՞նչ որոշեցին հայ նախարարները Շիրակում․ ի՞նչ իրադարձություններ հաջորդեցին դրան։ Ներկայացրե՛ք Հայաստանում ձևավորված կառավարության կազմը։ Նկարագրե՛ք Ակոռիի ճակատամարտը։
Շիրակի ժողովը – 481 թ. հայ նախարարները ժողով անցկացրին Շիրակում, որտեղ որոշեցին ապստամբել պարսիկների դեմ և վերականգնել Հայաստանի ինքնավարությունը։
Հաջորդ իրադարձությունները – Հայկական զորքերը Վահան Մամիկոնյանի գլխավորությամբ հաղթանակ տարան several battles, culminating in the Nvarsak Treaty of 484, which restored Armenia’s autonomy.
Հայաստանում ձևավորված կառավարությունը – Ապստամբության ընթացքում ձևավորվեց հայկական իշխանություն՝ Վահան Մամիկոնյանի ղեկավարությամբ, որը ստանձնեց Հայաստանի սպարապետի և մարզպանի պարտականությունները։
Ակոռիի ճակատամարտը – Տեղի ունեցավ 481 թ.՝ ապստամբ հայերի ու պարսիկների միջև։ Հայերը, Վահան Մամիկոնյանի գլխավորությամբ, հաջողությամբ դիմադրեցին պարսիկներին՝ հիմք դնելով հետագա հաղթանակներին։
- Ձեր կարծիքով՝ ինչո՞ւ հայերը որոշեցին օգնել Վախթանգին։ Ի՞նչ հետևանքներ ունեցավ այդ օգությունը։ Ներկայացրե՛ք պատերազմի հետագա ընթացքը։
- Ինչու օգնեցին Վախթանգին – Հայերը աջակցեցին վրաց արքա Վախթանգին, քանի որ նա նույնպես պայքարում էր Սասանյան Պարսկաստանի բռնապետության դեմ, և նրանց միավորումը կարող էր ուժեղացնել հակապարսկական ապստամբությունը։
- Օգնության հետևանքները – Հայերի աջակցությունը Վախթանգին մեծացրեց պարսիկների ճնշումը Հայաստանի վրա, բայց միևնույն ժամանակ խթանեց հայ-վրացական համագործակցությունը ապստամբության ընթացքում։
- Պատերազմի հետագա ընթացքը – Հայկական ուժերը շարունակեցին պայքարը, 482 թ. մեծ հաղթանակ տարան Նիգի գավառում, իսկ 484 թ. պարսիկների հետ կնքվեց Նվարսակի պայմանագիրը, որով Հայաստանը կրկին ինքնավարություն ստացավ, իսկ քրիստոնեությունը՝ ազատ դավանության իրավունք։
- Ի՞նչ քաղաքականություն որդեգրեց պասից արքա Վարղարշը։ Ե՞րբ կնքվեց Նվարսակի պայմանագիրը և ի՞նչ նշանակություն ունեցավ։ Համեմատե՛ք Վարդանանց և Վահանանց պատերազմները, ցո՛ւյց տվեք դրանց նշանակությունը։
Վարղարշի քաղաքականությունը – Պարսից արքա Վարղարշը (Բալաշը) 484 թ. փոխեց քաղաքականությունը, դադարեցրեց հալածանքները և բանակցություններ սկսեց հայերի հետ՝ փորձելով վերականգնել կայունությունը Հայաստանում։
Նվարսակի պայմանագիր (484 թ.) – Կնքվեց 484 թ.՝ հայերի հաղթանակից հետո։ Այն վերականգնեց Հայաստանի ինքնավարությունը, ազատ դավանելու իրավունք տվեց քրիստոնեությանը, և Վահան Մամիկոնյանը նշանակվեց մարզպան։
Վարդանանց և Վահանանց պատերազմների համեմատություն –
- Վարդանանց պատերազմ (451 թ.) – Պարսիկների դեմ առաջին խոշոր ապստամբությունը, որի ընթացքում հայերը պարտություն կրեցին Ավարայրի ճակատամարտում, բայց չհրաժարվեցին քրիստոնեությունից։
- Վահանանց պատերազմ (481-484 թթ.) – Վահան Մամիկոնյանի գլխավորությամբ հայերը նորից ապստամբեցին, այս անգամ հաղթանակ տարան և ապահովեցին Հայաստանի ինքնավարությունը։
Նշանակությունը – Վարդանանց պատերազմը ցույց տվեց հայերի կրոնական հաստատակամությունը, իսկ Վահանանց պատերազմը փաստացի վերականգնեց երկրի քաղաքական իրավունքները։