Posted in Մայրենի

Ջաննի Ռոդարի: Թափանցիկ Ջակոմոն

Վաղուց, շա՜տ վաղուց, կարող է մի-քիչ շուտ, աշխարհի ծայրին, կամ կարող է մի քիչ ավելի մոտ, չտեսնված մի թագավորության մայրաքաղաքում ծնվեց մի թափանցիկ տղա: Թափանցիկ, այնքա՜ն թափանցիկ, որ նրա միջից կարելի էր տեսնել ամեն բան՝ ինչպես օդի մեջ կամ ինչպես աղբյուրի պարզ ջրի մեջ: Նա էլ մարմին ու արյուն ուներ, ինչպես բոլորը: Ճիշտ է, թափանցիկ էր, ապակու նման, բայց երբ ընկնում էր, չէր փշրվում, ամենաշատը՝ ճակատին մի փոքրիկ, թափանցիկ ուռուցք էր ծլում:
Բոլորը տեսնում էին, թե ինչպես է նրա արյունը շարժվում, ինչպես է նրա սիրտն աշխատում: Պատկերացնո՞ւմ եք՝ նրա մտքերն էլ էին պարզ երևում. մարդիկ ազատ կարդում էին դրանք: Մտքերը անցնում-դառնում էին նրա գլխում, լողում և փայլփլում, ինչպես ձկների խմբերը թափանցիկ ջրավազանում:
Մի անգամ տղան սխալվեց ու սուտ ասաց: Ասաց ու մարդիկ կրակե գնդիկի նման մի բան տեսան նրա ճակատին: Երբ տղան ուղղեց իր սխալը և ճիշտ խոսեց, գնդիկը հալվեց, անհետացավ: Այդ օրվանից նա իր ամբողջ կյանքում ոչ մի տառ սուտ չասաց:  Մի անգամ Ջակոմոյի ընկերը նրան մի գաղտնիք  ասաց: Բայց ի՜նչ գաղտնիք, ի՜նչ բան, բոլորը միանգամից  տեսան, թե նրա գլխում ինչպես սկսեց  մի սև գունդ պտտվել:  Բա՛:
Ժամանակ անցավ, տղան մեծացավ, մեծ տղա դարձավ, հետո տղամարդ: Առաջվա նման բոլորը հեշտ ու հանգիստ կարդում էին նրա մտքերը: Նա կարող էր բարձրաձայն չպատասխանել այն հարցերին, որ մարդիկ իրեն էին տալիս. մեկ է, ամեն ինչ երևում էր:
Երբ տղան ծնվեց, նրա անունը  Ջակոմո դրեցին, բայց ժողովուրդը Թափանցիկ Ջակոմո էր ասում և շատ էր սիրում նրան իր ազնվության համար:
Նրա կողքին բոլորը իր նման բարի ու ազնիվ էին դառնում:
Դժբախտաբար այդ պետության ղեկավար դարձավ դաժան ու չար մի մարդ: Ժողովրդը  վատ վիճակի մեջ ընկավ: Բոլորին ճնշում էին, բոլորն աղքատ էին: Ով բողոքում էր, դաժան բռնակալը հրամայում էր մահապատժի ենթարկել:
Ժողովուրդը ձայն չէր հանում, լուռ համբերում էր, որովհետև վախենում էր, որ կարող է ավելի վատ բան լինել:
Բայց Ջակոմոն չէր կարող լռել: Եթե ոչ մի բառ էլ չասեր, մեկ է, նրա  մտքերը երևում էին: Չէ՞ որ նա թափանցիկ էր: Բոլորը տեսնում էին, թե ինչպես էր նա բարկանում անարդարությունից, պատիժներից և ատում դաժան ղեկավարին:
Մարդիկ մտքում գաղտնի կրկնում էին Ջակոմոյի մտքերը:
Բռնակալն իմանում է այդ մասին, հրամայում է բռնել Թափանցիկ Ջակոմոյին և գցել ամենամութ բանտը:
Հենց այդ ժամանակ էլ զարմանալի մի բան է պատահում: Ջակոմոյի բանտախցի պատերը հանկարծ թափանցիկ են դառնում, հետո թափանցիկ են դառնում միջանցքի  պատերը, հետո՝ բանտի դրսի պատերը. ամբողջ բանտը ոնց որ ապակուց լիներ:
Մարդիկ անցնում էին բանտի մոտով, տեսնում էին Ջակոմոյին՝ իր բանտախցում նստած, և առաջվա նման կարդում էին նրա մտքերը:
Երբ գիշերն իջնում է, բանտն այնքան պայծառ է լուսավորում քաղաքը, որ բռնակալը հրամայում է փակել իր պալատի լուսամուտները, որ լույսն իրեն չխանգարի: Բայց, մեկ է, նա չի կարողանում հանգիստ քնել: Ինչ անենք, որ թափանցիկ Ջակոմոն շղթայված էր և փակված էր ամենամութ բանտում: Փակված էր, բայց  էլի նրանից  ուժեղ լույս էր գալիս:
Գիտե՞ք, թե ինչու… Որովհետև աշխարհի ամենաուժեղ բանը ճշմարտությունն  է, այն ավելի  պայծառ է, քան՝ ցերեկվա լույսը, և ավելի ուժեղ է բոլոր փոթորիկներից:

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Քո կարծիքով թափանցիկ Ջակոմոյի կերած բանե՞րն էլ էր երևում, թե՞ միայն մտքերն էին երևում:
  2. Քո շրջապատում կա՞ն թափանցիկ մարդիկ:
  3. Ոչ
  4. Ի՞նչ ես կարծում լա՞վ կլիներ, եթե մարդիկ թափանցիկ լինեին և նրանց բոլոր մտքերը բոլորը տեսնեին: Պատասխանդ հիմնավորիր:
  5. Իմ կարծիքով ոչ որովհետ դա շատ սխալ է երբ մարդ մի բան մտածում է նրա մտքերը տեսնում են ։
  6. Կարծում ես Ջակոմոն իրո՞ք թափանցիկ էր, թե դա հեղինակը փոխաբերական իմաստով է ասում:
  7. Իմ կարծիքով հեղինակը դա փոխաբերական իմաստով էր ասում
  8. Քո կարծիքով լա՞վ, թե վատ բանի մասին էր պատմվածքը, ինչո՞ւ ես այդպես կարծում:
  9. Իմ կարծիքով մի քիչ դաժան պատություն էր որովհետև Ջակոմոն բանտարկեցին իր մտքերի պատճառով ։
  10. Քեզ ի՞նչ սովորեցրեց այս պատմվածքը:
  11. Ինձ սովորեցրեց որ չպետք է լինել չար և թափանցիկ ։

Լեզվական առաջադրանքներ

  • Դուրս գրել 10-ական ի՞նչ և ինչպիսի՞ հարցերի պատասխանող բառեր:
  • Կանաչով նշված բառերի համար գրեք իմաստով հակառակ բառեր:
  •  թափանցիկ- անթափանց,
  • սխալ,- անսխալ
  • հեշտ, -դժար
  • սուտ – ճիշտ
  • սև -սպիտակ
  • բարձրաձայն,
  • դաժան-
  • լուռ,-անլուռ
  •  ատում -չատել
  • Դեղինով նշված բառերը բացատրեք ինչպես բացատրվում է օրինակում:
  • ջրավազան- ջրերի վազան
  • միանգամից- մեկ անգամ լինելով
  • ամենաշատ- ամեն ինչից շատ
  • մայրաքաղաք- քաղագների մայր
  • մահապատժ-մահի միջոցով պատժի ենթարկել
  • անարդարություն- անարդար չլինել
  •  բանտախծ- բանաստեղծություններ ստեղծող
  • միջանցք-մեջտեղի անցք
  •   լուսամուտ-լույսը մտնել

Օրինակ՝ մորաքույր- մայրիկի քույրիկը, ժամացույց-ժամ ցույց տվող սարք:

Posted in Մայրենի, Երգ

ԳՈԻԹԱՆԻ ԵՐԳԸ

Հ Թումանյան

ԳՈԻԹԱՆԻ ԵՐԳԸ

Արի՜, գութան, վարի՜, գութան,
Օրն եկել է, ճաշ դառել,
Առը շո՜ւռ տուր, խոփիդ ղուրբան,
Օրհնյալ է աստված, հորովե՛լ:

Քաշի՜, եզը, ուսիդ մատա՛ղ,
Քաշի՜ , քաշենք, վար անենք.
Ճիպտի՜ն արա, քըշի՜, հոտա՜ղ,
Մեր սև օրին ճար անենք:

Posted in Ռուսերեն

Дома

1. Измените слова так, чтобы после согласного стоял гласный. Запишите пары слов.

Образец: глаз — глаза

нож — ножи

лошадь — лошади

огород —огороды

медведь — медведи

флаг — флаги

зуб — зубы

мороз — морозы

тетрадь —тетради

2. Какую букву надо написать на месте пропуска. Впишите её. Обратите внимание на проверочные слова.

Книжка — книжечка, книжный, книжки. Близкий — близок, близость. Ложка — ложечка, нет ложек. Записка — записная, запись, нет записок.

3. Прочитайте. Подумайте, почему слова, стоящие справа, проверочные.

Прыжки — прыжок

снежки — снежок

дружки — дружок

кружки — кружок

пирожки — пирожок

сапожки — сапожок

4. Вставьте пропущенные буквы.
Стоит избушка на курьих ножках. 2. Возьми, Антошка, ложку да покушай мёд. 3. Остались от козлика рожки да ножки. 4. У крошки Маши болит ножка. Потерпи немножко! 5. Мороз разукрасил все окошки. 6. Бедняшка пичужка сломала крылышко. 7. У кого закрыты глазки, сон рассказывает сказки.
Posted in Մայրենի

Հունձք կը ժողվեմ

Հունձք կը ժողվեմ մանգաղով,
― Լուսնակը յարս է―
Ակոս ակոս ման գալով,
― Սիրածս հարս է:

Գլխեբաց եմ ու բոպիկ,
― Անո՜ւշ են հովեր―
Արտերուն մեջ թափառիկ,
― Մազե՜րս են ծովեր:

Ցորեն, կակաչ, կարոտով,
― Կաքավը կու լա―
Կապեցի մե՛կ նարոտով,
― Ձեռքերն են հինա:

Հասկերուն մեջ, վերևեն,
― Ասուպը անցավ―
Աստղեր մյուռոն կը ծորեն,
― Դեմքը լուսացավ:

Posted in Մայրենի

Ինչպես են նշում զատիկը այլ երկրներում

Եթե Զատիկի օրը հայտնվեք ֆրանսիական Օ (Haux) քաղաքում, ապա չմոռանաք ձեզ հետ վերցնել պատառաքաղ, քանի որ այստեղ արդեն ավանդույթ է դարձել տոնի օրը գլխավոր հրապարակում մատուցել հսկայական ձվածեղ: Այս օմլետը պատրաստվում է մոտավորապես 4, 500 հավկիթից եւ կարող է կշտացնել 1000 հոգու: Ասում են` այս ավանդույթը ձեւավորվել է այն ժամանակ, երբ Նապոլեոնն իր զորքի հետ ճանապարհորդելով Ֆրանսիայում` կանգ է առնում մի փոքրիկ քաղաքում, որտեղ նրան օմլետ են հյուրասիրում: Նրան այնքան է դուր գալիս ուտեստը, որ նա հրամայում է քաղաքի բոլոր մարդկանց հավաքել իրենց տանը մնացած հավկիթներն ու դրանցից բոլորով պատրադտել օմլետ:

Իտալիայի մայրաքաղաքում ուրբաթ օրը Հռոմի Պապը կատարում է Խաչի օրհնության արարողությունը: Հսկայական խաչի ծայրերը վառում են ջահերով եւ այն լուսավորում է երկինքը: Իսկ արդեն կիրակի օրը հազարավոր մարդիկ հավաքվում են Սուրբ Պետրոսի հրապարակում, որտեղ Հռոմի Պապը եկեղեցու պատշգամբից օրհնում է հավաքվածներին:

Posted in Հայրենագիտություն, Ճամփորդություններ, Մայրենի

Ճամփհորդություն Չարենցի տուն- թանգարան

Մենք ուրբաթ օրը գնացին Չարենցի տուն -թանգարան ընկեր Արմինեի և ընկեր Սոնայի հետ։

Ծանոթացանք Չարենցի կենսագրությանը։ Երբ մտանք թանգարան, գնացինք և մտանք մի փոքրիկ

տարածք, որտեղ փակցված էին տարբեր նկարներ Չարենցի կյանքից, թե որտեղ է նա սովորել, ինչով է զբաղվել։Տեսանք կարպետներ, որոնք ժամանակին վաճառում էր նրա հայրը։ Նաև տեսանք շրջանակների մեջ իր կանանց նկարները։ Երբ մոտեցանք Արփենիկին, տեսանք նրա հմայիչ արձանը։ Մեզ ուղեկղցող էքսկուսավարն ասաց, որ Չարենցը շատ է տանջվել իր կնոջ մահից հետո, քանի որ նա շատ էր սիրում Արփենիկին։ Երբ Արփենիկը մահացավ ,նա շատ վատ երազներ էր տեսնում վախենում էր քնել միայնակ։ Չարենցը խնդրեց մեկին, իր կնոջ ձեռքը և դեմքը պատրաստել գիպսից: Իմացանք, որ Չարենչը դռնից այն կողմ գոռում էր, որովհետև նրա կնոջ դագաղը բացել էին և սկսել էին կրնօրինակել նրա ձեռքն ու դեմքը։

Նա իր առաջին կնոջ մահից հետո սկսեց վառել նրա իրերը և ասաց՝ ոչ ոք արժանի չէ իմ կնոջ իրերին։ Այդ դեքից հետո նա հայտնվեց բանտում։ Ասում են, որ նրան բանտում տանջել են չեն տվել դեղերը, և Չարենցը մահացել է հենց բանտում։ Այդ պատմությունը լսելուց հետո մենք գնացինք նրա տուն, որը գտնվում էր հենց թանգարանում։ Բարձրացանք աստիճաններով և կանգնեցինք այն մանրահատակին, որը պատրաստելու ընթացքում Չարենցը օգնել է բանվորներին։ Հետո մտանք նրա աշխատասնյակ, որտեղ դրված էին բաժակներ և գինի․ ասացին որ Չարենցը շատ էր սիրում հյուրասիրել իր հյուրերին գինով։ Տեսանք նրա սեղանը, գրքերը, պահարանը ։ Մտանք նրանց սենյակ և տեսանք երկու մահճակալ, որոնց վրա քնել էին նա և իր կինը։ Տեսանք ծխնելույզ, կարպետ, և մի չոր փայտից պատրաստած քառակուսաձև իր, որի վրա գորգ կար։

Շատ լավ ժամակ անցկացրեցինք։ Հուսով եմ էլի ճամփորդություններ կունենանք։

Posted in Մայրենի

Քառյակ

Նա հոսում է, ալիք առ ալիք,
Եվ ամեն վայրկյան— այն չէ՛,
Եվ ամեն մի վայրկյանը— հնչեղ
Ներկա է, անցյալ— ու գալիք։

Posted in Բնագիտություն

Եղանակ

Եղանակ, դրա տիպերը: Հաճախ օրվա րնթացքում դուք կարող եք ա­կանատես լինել մթնոլորտի վիճակի փոփոխություններին. երկինքն ամ­պում է, անձրև է թափվում, օրր ցրտում է, կամ էլ հակառակր՝ ամպերր ցրվում են, անձրևր դադարում է, երևում է արևը, օրր տաքանում է: Մթնոլորտում դիտված այդ վիճակն անվանում են եղանակ:

Եղանակր կախված է օդի ջերմաստիճանից, ճնշումից և խոնավությու­նից: Դրանք իրար հետ սերտ կապված են, և որեէ մեկի փոփոխությունից փոխվում են մյուսներր ե ամբողջ եղանակր:

Քանի որ երկրագնդի տարբեր մասերում ջերմաստիճանր, ճնշումր և խոնավությունր միշտ տարբեր են, հետեաբար՝ եղանակր նույնպես տար­բեր տեղերում տարբեր է: Ամեն օր հեռուստատեսային, ինչպես նաև՝ համացանցային կայքերի տեղեկատվությունր եղանակի մասին նույնպես վկայում են, որ, իրոք, Երկրի տարբեր վայրերում նույն պահին եղանակները տարբեր են և հաճախ են ենթարկվում փոփոխության:

Սակայն այդ փոփոխություններն ամենուրեք նույն հաճախությամբ չեն դիտվում: Օրինակ՝ հասարակածում մշտապես տաք է ու խոնավ, իսկ բևեռային շրջաններում ցուրտ է ու չոր:

Երկրագնդի միջին լայնություններում, որտեղ գտնվում է նաև մեր հանրապետությունր, եղանակների փոփոխությունր տեղի է ունենում րստ տարվա սեզոնների: Գարունն անձրևային է ու մեղմ, ամառր չոր է ու շոգ, աշունն արևոտ է, չափավոր տաք ու քիչ տեղումներով, իսկ ձմեռր՝ ցուրտ:

Եղանակի կանխատեսում: Եղանակի հնարավոր փոփոխություններր մեծ ազդեցություն ունեն մարդու գործունեության տարբեր ոլորտների վրա: Դրանով է պայմանավորված գյուղատնտեսական և այլ աշխատանքների, ճանապահորդությունների անվտանգությունը:

Այդ նպատակով անհրաժեշտ է նախօրոք իմանալ եղանակի սպասվող փոփոխությունները, այսինքն՝ կատարել եղանակի կանխատեսում: Եղանակր կանխատեսել՝ նշանակում է վաղօրոք իմանալ տվյալ վայ­րում սպասվող եղանակային փոփոխությունները։ Որպեսզի մարդիկ իմանան, թե ինչպիսի  եղանակներ են բնորոշ իրենց տարածաշրջանին, օդերևութաբանական կայաններում կատարում են ե­ղանակի դիտումներ: Եղանակի դիտումներ կատարել՝ նշանա­կում է ամեն օր մի քանի անգամ չափել օդի ջերմաստիճանր, ճնշումր, խո֊նավությունր, որոշել քամու շարժման ուղղությունը, արագությունը և այլն:

Եղանակի կանխատեսումներր չափազանց կարեոր են օդագնացու­թյան, ծովագնացության, ցամաքային տրանսպորտի, գյուղատնտեսու­թյան, զբոսաշրջության և այլ ոլորտների համար:

Posted in Մայրենի

Ես իմ անուշ Հայաստանի

Ես իմ անուշ Հայաստանի արևահամ բարն եմ սիրում,
Մեր հին սազի ողբանվագ, լացակումած լարն եմ սիրում,
Արնանման ծաղիկների ու վարդերի բույրը վառման,
Ու նաիրյան աղջիկների հեզաճկուն պա՛րն եմ սիրում։

Սիրում եմ մեր երկինքը մուգ, ջրերը ջինջ, լիճը լուսե,
Արևն ամռան ու ձմեռվա վիշապաձայն բուքը վսեմ,
Մթում կորած խրճիթների անհյուրընկալ պատերը սև,
Ու հնամյա քաղաքների հազարամյա քա՛րն եմ սիրում։

Ո՛ւր էլ լինեմ – չե՛մ մոռանա ես ողբաձայն երգերը մեր,
Չե՜մ մոռանա աղոթք դարձած երկաթագիր գրքերը մեր,
Ինչքան էլ սո՜ւր սիրտս խոցեն արյունաքամ վերքերը մեր –
Էլի՛ ես որբ ու արնավառ իմ Հայաստան – յա՛րն եմ սիրում։

Իմ կարոտած սրտի համար ո՛չ մի ուրիշ հեքիաթ չկա․
Նարեկացու, Քուչակի պես լուսապսակ ճակատ չկա․
Աշխա՛րհ անցի՛ր, Արարատի նման ճերմակ գագաթ չկա․
Ինչպես անհաս փառքի ճամփա՝ ես իմ Մասիս սա՛րն եմ սիրում։


Առաջադրանքներ

  • Դուրս գրիր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի’ր:
  • Կարդա’ բանաստեղծությունը` դուրս գրելով մակդիրները և բացատրելով դրանք:
  • Անուշ,

արևահամ բար

լացակումած լար

Արնանման ծաղիկներ

լիճը լուսե

վիշապաձայն բուքը

անհյուրընկալ պատերը

հազարամյա քա՛րն

ողբաձայն երգեր

լուսապսակ ճակատ

  • Դուրս գրիր այն բառերը, որոնք միայն այս բանաստեղծության մեջ հանդիպեցիր: Փորձիր բացատրել: արևահամ, հեզաճկուն, ողբանվագ, լացակումած, հին սազի , վառման։ Առանձնացրու քեզ առավել դուր եկած քառատողը և մեկնաբանիր ընտրությունդ: Ինչքան էլ սո՜ւր սիրտս խոցեն արյունաքամ վերքերը մեր – Էլի՛ ես որբ ու արնավառ իմ Հայաստան – յա՛րն եմ սիրում։ Իմ կարծիքով Չարենցը ուզում է ասել որ նա որտեղ էլ լինի նա կհիշի իր հայրենի երկիրը։ Դուրս գրիր մի քանի բառակապակցություն և դրանցով նախադասություններ կազմիր: Ընդգծված բառերը փոխարինիր հոմանիշ բառերով: Ի՞նչ փոխվեց. դիտարկիր:

Բույրը – հոտ , բուրմունք

Ջինջ – մաքուր

Ողբաձայն – լացակումած

Ճերմակ -սպիտակ

  • Համացանցում փնտրիր և առանձնացրու Մարտիրոս Սարյանի նկարներից մեկը, որն առավել համապատասխանում է բանաստեղծության նկարագրությանը: Հիմնավորի’ր ընտրությունդ: