Ալվինա Խարազյան

1. 2, 3, 5, 7 թվանշաններով, առանց դրանք կրկնելու, գրեք բոլոր քառանիշ թվերը, որոնք բաժանվում են 2-ի:

7532, 5372, 3572, 5732, 3752, 7352

2. Կրճատեք կոտորակը.
ա) 75/100=3/4, բ) -42/63=-6/9
գ) 56/60=9/10, դ)- 8/420=-1/30,
ե) 72 /24=3, զ) 75/25=3, է) -35/42=-5/6

3.Ծախսել են 750 դրամ, որը սկզբնական գումարի 1/6 -ն է: Գտեք սկզբնական գումարը:

750×6:1=4500

4. Օգտվելով գումարման օրենքներից՝ հաշվեք հարմար եղանակով:
ա) 13/21 + (15/21 + 12/21)=(13/21+12/21)+15/21=40/21

բ) (21/35 + 7/35 )+ 23/35=(23/35+7/35) + 21/35=51/35,

գ) 190/601 + (370/601 + 10/601)=(190/601+10/601)+370/601=570/601

դ) -37/41 + (17/41 + 20/41)=(-37/41+17/41)+20/41=0

1.Գրիր ռացիոնալ թվեր( հինգ հատ), գտիր յուրաքանչյուրի բացարձակ արժեքը հակադիրը: օրինակ՝
-½\ 

բացարձակ արժեքը՝|-½|=½
hակադիրը՝ +½ 

|5/4| =5/4 

|½|=1/2 

|15/18|=15/18 

|¾|=3/4 

|6/4|=6/4 

2. Համեմատիր՝
-6 > -10
1/25 > 1/50
|-2/11| = |2/11|
-1.5/16 >   -1.⅝
-7 <  7.½
10.⅔ < 11.⅔

3.Կատարիր գործողությունը
45/51+1/51=46/51
-½+(-1/2)=-2/2 = -1
-⅙+2/6=1/6
-2/3×3/2=-1/1 = -1
¼+⅛=3/8
2.⅕+10.1/4=12/9/20
1.3/7:2/7=10/7:2/7=10/2
+25/27x(-9/10)=-225/270
46:(-1/2)=-92/1

4. Լուծիր խնդիրը՝
Ապրանքն արժեր 5000 դրամ: Նրա գինը բարձրացավ  20%-ով: Քանի՞ դրամով բարձրացավ գինը: 

5000:100×20=1000

Տրված բառերից առանձնացնե՛լ հականշային 10 զույգ։

Փութաջան,-ծույլ, ,

երկչոտ,-համարձակ

թանձր-նոսր

ապօրինի-օրինական,

ուսյալ-տգետ

ամպոտ-ջինջ,

արատավոր-անբասիր

գագաթ-ստորոտ

անջրդի-ջրարբի ինքնահավան,

ողորկ-խորդուբորդ

Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ հականշային տարարմատ
զույգը և յուրաքանչյուր բառով կազմե՛լ մեկական նախադասություն։

1. մոտ-հեռու, արագ-դանդաղ, տգետ-գիտուն
2. շոգ-ցուրտ, մարդկային-տմարդի, հին-նոր
3. սառը-տաք, երկար-կարճ, վախկոտ-անվախ
4. վճարովի-անվճար, վախկոտ-արի, մաքուր-կեղտոտ
5. ամառ-ձմեռ, մուտք-ելք, հաճելի-տհաճ
6. թեք-ուղիղ, հասուն-տհաս, կայուն-խախուտ

Տանը

Բառերը բաղադրիչների բաժանի՛ր․

Օրինակ՝ ջրաման- ջուր (արմատ)-աման (արմատ)

• գնդակ-գունդ-արմատ ակ ածանց
• միտք-միտ արմատ ք ածանց
• ընդհանուր-ընդ-ածանց հանուր-արմատ
• աղջնակ-աղջն արմատ ակ ածանց
• թթենի-թութ արմատ ենի ածանց
• ընդամենը-ընդ ածանց ամենը-արմատ
• հանրություն-հանր- արմատ ություն ածանց
• գիրք-գիր- արմատ ք ածանց
• մտազբաղ-միտ-արմատ, զբաղ-արմատ
• տանձենի-տանձ- արմատ ենի-ածանց
• հանրապետություն-հանուր-արմատ պետ- արմատ ություն-ածանց

2․ Բաց թողած տեղերում լրացրու Է կամ Ե:

օրեցօր, երեսուներեք, աներևույթ, էական, էլեկտրաէներգիա, էջմիածին, ինչևէ, լայնեզր, խուռներամ, ծովեզր, կիսաեփ, հրեշ, մանրէաբան, մեջք, միջօրե, նորեկ, նրբերանգ, ողբերգակ, որևիցե, չէի, պատնեշ, ջէկ, վերելակ, տիեզերք, ցայգերգ, քառասուներկու:

3․ Ավելորդ բառերը գտի՛ր և նախադասություններից հանի՛ր:

Էլի դարձյալ այդ մասի՞ն ես խոսում:

Ամբողջ ճանապարհը քայլեցի:

Դու արդեն վերադարձել ես :

Կարմիր շատ ծաղիկներ հավաքեցինք:

կրկին ասում եմ քեզ:

Առաջին հերթին այս գործը պիտի լինի:

Քեզ մի մարդ էր հարցնում:

Կարելի՞ է մի զանգել:

Ուրիշ մարդիկ ավելի լավ կհասկանային:

Ես սիրում եմ մթնշաղը նրբակերտ,
Երբ ամեն ինչ երազում է հոգու հետ,
Երբ ամեն ինչ, խորհրդավոր ու խոհուն,
Ցրնորում է կապույտ մութի աշխարհում…
Չըկա ոչ մի սահման դնող պայծառ շող,
Աղմուկի բեռ, մարդկային դեմք սիրտ մաշող.—
Հիվանդ սիրտըդ չի՛ տրտնջում, չի՛ ցավում,
Որպես երազ մոռացումի անձավում.
Եվ թվում է, որ անեզր է ամեն ինչ —
Ու ողջ կյա՛նքդ — մի անսահման քաղցր նինջ…

1904-1905

Երկիր նայրի

Երկիր Նաիրի, երազ հեռավոր Երկիր Նաիրի, երազ հեռավոր, Քնած ես քնքուշ թագուհու նըման. Մի՞թե ես պիտի երգեմ քեզ օրոր Եվ արքայական դնեմ գերեզման. Եվ մի՞թե, մի՞թե սիրտըս ավերված Ավերակներիդ լոկ պիտի պարզեմ, Քո տեղ փայփայեմ ստվերըդ մեռած, Քո սուրբ խոսքի տեղ իմ լացը լսեմ…

Առաջադրանքներ՝  բոլոր համարներից ա-դ
557.

557. ա) -3/7 x 5/9= -15/63,

բ) -3/8 x -4/5 = 12/40=3/10,

գ) -9/10 x -1/-2= 9/-20, ․

դ) -7/2 x 4/-35= -28/-70=4/10

558. ա) -1/2 x 2/3 = -2/6=-1/3

բ) 3/4 x (-2/9) =1/6

գ) -4/5 x (-10/3) = 40/15 = 8/3,

դ) -1/7 x (-3/4) = 3/28

563. ա) -3/5: 5/-9=-3/5 x -9/5=27/5,

բ) 16/-25 : 8/-15 = 16/-25 x -15/-8 = -240/200=-6/5,

գ) 9/-10 : 1/2 = 9/-10 x 2/1 = 18/-10=9/-5,

դ) 2/3 : 6/-7 = 2/3 x -7/6 = -14/18=-7/9

564. ա) -3/7 : 5/6 = -3/7 x 6/5=-18/35

բ) 16/-25 : (-8/15)=16/-25 x (15/-8) = 240/200=6/5,

գ) -9/20 : (-18/25) = -9/20 x (25/-18) = 225/360,

դ) 28/63 : (-9/7) = 28/63 x (7/-9) = 196/-567

565. ա) 32/75 : (-48/25) = 32/75 x (25/-48) = 800/-3600=2/-9=,

բ) -38/75 : (-19/100) = -38/75x(100/-19) = 3800/1425=152/57,

գ) -32/77 : (-55/64) = -32/77 x (64/-55) = 2048/4235,

դ) -125/196 : 50/52 = -125/196 x 52/50 = -6500/9800=65/98

566. ա) -1/2 : 2 = -1/4,

բ -1/3 : 2 = -1/6,

գ) -2/5 : -3 = 2/15,

դ) 3/7 : -9 = -3/63

Ձևակերպենք ռացիոնալ թվերի բազմապատկման և բաժանման կաննոները։

Կանոն 1. Միևնույն նշանն ունեցող երկու ռացիոնալ թվերի արտադրյալը դրական ռացիոնալ թիվ է, որի բացարձակ արժեքը հավասար է արտադրիչների բացարձակ արժեքների արտադրյալին։
Օրինակ՝
(+1/3)x(+1/4)=+(|+1/3| x |+1/4|)=+1/12
(-1/3)x(-1/4)=+ (|-1/3| x |-1/4|)=+1/12

Կանոն 2. Տարբեր նշաններ ունեցող երկու ռացիոնալ թվերի արտադրյալը բացասական ռացիոնալ թիվ է, որի բացարձակ արժեքը հավասար է արտադրիչների բացարձակ արժեքների արտադրյալին։
(+1/3)x(-1/4)=- |+1/3| x |-1/4|=-1/12

Ռացիոնալ թվերի բազմապատկման համար ճիշտ է

բանաձևը, որը ձեզ հայտնի է սովորական կոտորակների համար։

Կանոն 3. Միևնույն նշանն ունեցող ռացիոնալ թվերի քանորդը դրական ռացիոնալ թիվ է, որի բացարձակ արժեքը հավասար է բաժանելիի և բաժանարարի բացարձակ արժեքների քանորդին։

Կանոն 4. Տարբեր նշաններ ունեցող ռացիոնալ թվերի քանորդը բացասական ռացիոնալ թիվ է, որի բացարձակ արժեքը հավասար է բաժանելիի և բաժանարարի բացարձակ արժեքների քանորդին։

Սովորական կոտորակների բաժանման

բանաձևը ճիշտ է նաև ռացիոնալ թվերի համար։

Առաջադրանքներ

567. ա) 96/-1=-96,

բ) 275/2.

, դ) -16/2240=-1/140,

ե)  -12/288=-1/24

568. ա) 6/25, բ) -10/21, դ) 6/15, ե) 720/400=9/5

ա) 1/3,

բ) -3/5,

դ) 16/5,

ե) -3/2

ա)1/2+1/3=5/6

բ)4/9+7/9=11/9

գ)-9/16+4/5=19/80

դ)-1/2+3/8=-1/8

Oրվա գլուխկոտրուկը՝
Նարեկը գումարեց յոթ թիվ եւ ստացավ 2022: Այդ թվերից մեկը 201-ն է: Նա 201-ը փոխարինեց 102-ով եւ նորից գումարեց այդ բոլոր թվերը:  Նարեկը ի՞նչ թիվ ստացավ արդյունքում:

201-102=99

2022-99=1923

Dogs are one of the most loyal animals. I have a pet, his name is Archi. He’s very kind and fun. All members of my family love him very much. His breed is Chihuahua. I enjoy playing with him. He’s an important part of our family, not just a pet. He loves our family members but he’s agressive to strangers. He likes meat and sausages. I always buy him beautiful clothes and toys. He always does some funny tricks. He is afraid of taking bath. My grandmother takes care of him, when i am not at home. I often take him with me to the park for a walk, especially in summer. He likes some sweets, dark chocolate, apples, broccoli, cabbage and coliflower. I like him very much and i don’t feel lonely when he’s with me.

Ոչ ոք չիմացավ, թե որտեղի՛ց  հայտնվեց:

Ոչ մեկը չփորձեց հակաճառել, նա այնքա˜ն բարկացած էր: 

Բոլոր ճանապարհը մի տեղ տանում : 

Բոլորը հրավիրված էին կիրակի օրվա հավաքին: 

Կարծես թե ամբողջ քաղաքը հրապարակ է լցվել: 

Ամբողջ (դառնալ) կրակի բաժին: 

Տրված գոյականները դարձրո´ւ հոգնակի և տեղադրի´ր նախադասությունների մեջ: 

Կետորս,  հրացան, նավապետ, շնաձուկ, ժամացույց: 

Բոլոր նավապետներն էլ երազում են չբացահայտված կղզիներ գտնել: 

Մեզ ասացին, որ բոլոր ժամացույցները հետ են ընկել, ու ոչ մեկը նույն ժամը ցույց չի տալիս: 

Ասում են, որ շնաձուկը արյան հոտն է հրապուրում: 

Այդ տարածքում աշխատող կետորսները հետևում էին կետին ու վախենում էին ,թե ևս մեկին այնուամենայնիվ կվնասի: 

Ցուցադրվող հրացանները այդ նույն զինագործի որդիներն ու թոռներն էին սարքել: 

Ժխտական ապ, դժ, տ, ածանցներով կազմի՛ր տրված բառերի հոմանիշները:
Անգույն-դժգույն, 
անբախտ-դժբաղտ
անգետ-տգետ
 անշնորհք–ապաշնոր
անարդյունք-ապարդունք
 անօրեն-ապօրինի
 անձև-տձև
 անգեղ-տգեղ
 անհաճո-տհաճ
 անգոհ-դժգոհ  

 Առանձնացրո՛ւ այն բառերը, որոնք ժխտական նախածանց ունեն: Անարվեստ, անդեմ, անդուռ, անիվ, անսիրտ, անահ, անուշ, անմահ, անուն, դժոխք, դժգոհ, դժբախտ, դժնի, դժկամ, ապագա, ապարդյուն, ապերախտ, ապուր, ապաշնորհ, ապուշ, ապտակ, տարի, տկար, տհաճ, տպել, տգեղ, տխուր, չամիչ, չտես, չկամ, չարիք:

 Ժխտական նախածանցների իմաստները վերջածանցներով արտահայտելով՝ կազմի՛ր տրված բառերի և բառապակցության հոմանիշները:

Դժգույն, անպոչ, անկուռ (անթև), անքուն:

Գործողության անունը դարձրո՛ւ այդ գործողության հետ կապված առարկայի անուն: Ընդգծի՛ր գործածված ածանցները:

Քերել, գրել, կապել, քամել, թակել, ըմպել, բացել, գործել, խաղալ, ուտել, խմել, հագնել, ձգել, փակել,  ճոճել, զսպել, ջնջել, ծածկել, օրորել:

Ռացիոնալ թվերի համեմատման և ռացիոնալ թվերով թվաբանական գործողությունների կանոնները նույնն են, ինչ որ ամբողջ թվերի համար սահմանված կանոնները։

Ինչպես համեմատենք ռացիոնալ թվերը:

Դրա համար նախ սահմանենք ռացիոնալ թվի բացարձակ արժեքը։ Ռացիոնալ թվի բացարձակ արժեքը կոորդինատային ուղղի վրա այդ թվին համապատասխանող կետի հեռավորությունն է Օ կետից։

Օրինակ.
|-31/40|=31/40
|+31/40|=31/40

Ռացիոնալ թվերը համեմատվում են հետևյալ կանոնի համաձայն.

• երկու ռացիոնալ թվերից ավելի մեծ է այն թիվը, որը կոորդինատային ուղղի վրա գտնվում է ավելի աջ:
•  Ցանկացած դրական ռացիոնալ թիվ մեծ է զրոյից:
• Ցանկացած դրական ռացիոնալ թիվ մեծ է ցանկացած

բացասական ռացիոնալ թվից:

• Երկու դրական ռացիոնալ թվերից ավելի մեծ է այն թիվը, որի բացարձակ արժեքն ավելի մեծ է:
• Երկու բացասական ռացիոնալ թվերից ավելի մեծ է այն թիվը, որի բացարձակ արժեքն ավելի փոքր է:

Ցանկացած բացասական ռացիոնալ թիվ փոքր է զրոյից։

Առաջադրանքներ գրքից.

773. Գտե՛ք թվի բացարձակ արժեքը

ա) |-7 2/9|=7 2/9, բ)|-6 27/71|=6 27/71 գ) |+3 3/4|=3 3/4, դ) |0|=0

774. Համեմատե՛ք հետևյալ ռացիոնալ թվերը

ա)+3 4/5 > -2 1/6, բ) -6 3/10 < 0 գ) -9 1/10 < -8 2/3 դ) 0 < +6 1/2

775. Իրար հավասար են արդյոք կոտորակները

ա) ոչ, բ) այո, գ) ոչ, դ) այո

776. Աճման կարգով գրեք հետևյալ ռացիոնալ թվերը։

-6 1/2, -3 4/5, -2 17/50, 3 81/100, +6 1/2, 10 2/3:

777. Նվազման կարգող գրեք հետևալ թվերը։

+5 77/97, +5 2/3, +1/2, +7/25, -1/3, -3/8, -277/500

Օրվա գլուխկոտրուկը՝
Լիլիթը յուրաքանչյուր տասը րոպեն մեկ մի մոմ է վառում։ Մոմերից յուրաքանչյուրը վառվում  է 40 րոպե ու վերջանում է։ Քանի՞ մոմ է վառվում այն պահից 55 րոպե հետո, երբ Լիլիթը վառեց առաջին մոմը։

4 մոմ

1. Կոորդինատային առանցքի վրա ո՞ր մասում (աջ կողմում, թե ձախ կողմում) են գտնվում.
ա/ դրական կոտորակները

աջ կողմում

բ/բացասական կոտորոակները:

ձախ կողմում

2.Ունենք երկու դրական կոտորակները՝ ⅛ և 1/100, ո՞ր կոտորակն է ավելի աջ տեղադրված կոորդինատային առանցքի վրա:

1/8

3. Դասավորիր ռացիոնալ թվերը նվազման կարգով

0, +1/2, -½, +3,½, +3, -91, +90, -8.¼, 15.25/28

+90, 15.25/28, 3,½, 3, +1/2, 0, -½, -8.1/4, -91:
4. Կատարիր գործողությունը

½ x ⅓=1/6
3 x 1/4=3/4
5.¾ x 6=138/4
2 : ¼=8
3:1.½=6/3=2
12/13 + 1/13=13/13
1 — ¼=3/4
7 + 15/16=127/16
2.⅓ + 1.⅓=7/3+4/3=11/3
12.⅕ + 12.⅕=61/5+61/5=122/5
101.⅖ + 19.⅗=507/5+98/5=605/5=121
2.¾ x 3.½=11/4 x 7/2=77/8
10.⅙ : 61/6=61/6 x 6/61=1
½ + ⅓ + ¼=13/12
9.⅕ — 8.1/10=11/10
5.Գրիր ռացիոնալ թվեր (հինգ օրինակ), գտիր հեռավորությունը զրոյից:
Օրինակ՝
|-1.¼|=+1.1/4

|-437.2/4|=437.2/4

|-67/4|=67/4

|-4/2|=4/2

|-68/4|=68/4

|-150/5|=150/5

6. Օրվա գլուխկոտրուկը՝
Արատեսյան դաշտում աճում են ծաղիկներ։ Ամեն օր ծաղիկների քանակը մեծանում էր ուղիղ երկու անգամ։ Ամբողջ դաշտը ծածկելու համար անհրաժեշտ է 48 օր։ Քանի՞ օր է անհրաժեշտ դաշտի կեսը ծածկելու համար:

Մեկ օր առաջ ծածկվել էր ծաղիկներով  դաշտի ուղիղ կեսը, ուրեմն

48-1=47 օր