Ալվինա Խարազյան

Նախագծի իրականացման ժամանակահատվածը սեպտեմբերի 24-ից հոկտեմբերի 5-ը

Մասնակիցներ՝ 7-րդ դասարանների սովորողներ

Նախագծի նպատակը.

• Կոմիտաս-բանաստեղծի նկատմամբ հետաքրքրության խթանում․
• Բանաստեղծություններ
• Կոմիտասի անձի նկատմամբ հետաքրքրության խթանում
• Կոմիտաս կենսագրություն
• Կոմիտասի կատարած գործի բովանդակության ընկալում.
• Կոմիտասի կարևորագույն ժառանգությունները

Նախագծի խնդիրները.

• Կոմիտասի թողած գրական ժառանգությունը
• ստեղծագործությունների ընթերցում, վերլուծում, քննարկում. ստեղծագործությունների ընտրություն ու ընթերցում՝ ինչպես ըստ տարիքային խմբերի, այնպես էլ ընդհանուր ընթերցման համար

Կոմիտասը կրթահամալիրի առավոտյան ընդհանուր պարապմունքներիին, տոներին.

Միասնական ընթերցումներ
Միասնական երգեր

Նախագծի իրականացման քայլերը.

• նախագծի քննարկում սովորողների հետ, քայլերի մշակում և առաջարկությունների գրառում
• համագործակցություն երաժշտության դասավանդողների հետ
• նախապատրաստական աշխատանքներ ճամփորդություններից առաջ
• պատրաստի նյութերի տարածում համացանցում, նախագծի հանրայնացում

Նախագծի արդյունքների ներկայացում.

• Սովորողների ամփոփումները (հաշվետու պատումներ, տեսանյութեր, ռադիոնյութեր, հետազոտական աշխատանքներ, լրագրողական ուսումնասիրություններ) իրենց բլոգներում:

Գնահատումը.

• Մասնակիցը գնահատվում է ըստ իր  կատարած ուսումնասիրությունների, նախագծի արդյունքների ներկայացման, նախագծի շարունակականությունը ներկայացնող պատումների

Նախագծի աշխատանքային ուղղությունները

Կոմիտասյան երգերի կատարումներ առավոտյան ընդհանուր պարապմունքներին
Գրական ընթերցումներ, հուշագրություններ,  նամականի՝ նվիրված Կոմիտասին, 
 Կոմիտասի «Բանաստեղծություններ» -ից   ընթերցումներ, ձայնագրություններ:
Մուշեղ Գալշոյանի Սպասում  պատմվածքի ընթերցում, քննարկում:

Հարակից նյութեր

Դրվագ Կոմիտասի կյանքից:
Հուշեր Կոմիտասի մասին
Կոմիտասը` բանաստեղծ:
Կոմիտասը և Թումանյանը:
Կոմիտաս և Փանոս Թերլեմեզյան
Կոմիտասի ձայնը, երգերի ունկնդրում

Hi!

I am Alvina Kharazyan. I’m Armenian and live Erevan.I’m 12. I love sport.My hobby is a swwiming.My best firends hobby painting.I love watching kino in TV.My best friend are Maria,and David.We like laughing and we like to do our lessons together often.My friends favorite actors are Jenifer Lopez and Maya Hawke. My favorite actor is Daniel Jacob Radcliffe․

Կոմիտասը հայ ազգային կոմպոզիտորական դպրոցի հիմնադիրն է: Հիմնվելով արևմտաեվրոպական երաժշտության զարգացման փորձի ու հայ կոմպոզիտորական դպրոցի ձեռքբերումների վրա և հետազոտելով հայ ավանդական երաժշտության առանձնահատկությունները` նա ստեղծեց կոմպոզիտորական ուրույն ոճ, որը համաշխարհային երաժշտության պատմության մասշտաբով ինքնատիպ է և չկրկնվող: Կոմիտասի խմբերգերի թվում են հոգևոր, ժողովրդական երգերի մշակումները և ինքնուրույն ստեղծագործությունները: Կոմիտասը մշակել է հոգևոր երգեր, որոնք վերաբերում են եկեղեցական օրացույցի տարբեր օրերի, տոների, սրբերի, ինչպես օրինակ, «Ջրօրհնեաց երգերը», «Ոտնլուայի երգերը» և այլն: Առանձին հոգևոր երգերի թվում են նաև Պատարագի տարբեր հատվածներ, ինչպիսիք են` «Հայր մէր», «Ամէն: Հայր սուրբ» և այլն:

Կոմիտասը (Սողոմոն Սողոմոնյան) ծնվել է 1869 թ. սեպտեմբերի 26-ին (հոկտեմբերի 8-ին) . Ծնվել է Թուրքիայի Քյոթահիա քաղաքում: Հայրը կոշկակար էր,  մայրը՝ գորգագործ: Երկուսն էլ բնատուր հրաշալի ձայն ունեին ու սիրում էին երաժշտությունն ու երգը: Երբ Կոմիտասը ծնվեց, մայրը 16 տարեկան էր: Նրա նախնիները պատմական Հայաստանի Գողթն գավառից Քյոթահիա էին գաղթել 17-րդ դարի վերջին։ Հայրը՝ Գևորգ Սողոմոնյանը, և մայրը՝ Թագուհի Հովհաննիսյանը, բնատուր գեղեցիկ ձայն են ունեցել և երգեր են հորինել, որոնք սիրվել և արմատավորվել են Քյոթահիայի երաժշտական կենցաղում։ մայրը, Կոմիտասը 6 ամսական էր, 1870 թ.մահանում է Կոմիտասի մայրը իսկ 1880 թ.՝տասը տարեկանում կորցնում է հորը։Կոմիտասին խնամել է հորական տատը։Որբացած երեխայի խնամքն իր վրա է վերցնում հոր մայրիկը, իսկ նրա մահից հետո՝ հորաքույրը: Դասընկերների պատմելով՝ նիհար ու գունատ տղա էր, խոհեմ ու բարի։ Վատ էր հագնվում: Սողոմոնին հաճախ տեսնում էին լվացքատան սառը քարերին քնած ։1876-1880 թթ. Կոմիտասը սովորում է Քյոթահիայի քառամյա դպրոցում, այնուհետև՝ Բրուսայի վարժարանում։Գևորգյան ճեմարանում սովորելու տարիներին (1881-1893) բացահայտվում են Սողոմոնի՝ դեռևս մանկուց դրսևորված երաժշտական բացառիկ ունակությունները։ Սահակ վրդ. Ամատունու ղեկավարությամբ նա սովորում է հայ հոգևոր երաժշտության տեսական ու գործնական հիմունքներ։ Այս շրջանում նա սկսում է հավաքել և ուսումնասիրել հայ ժողովրդական երգեր, ինչպես նաև կատարել ստեղծագործական փորձեր։ 1899 թ.-ին դառնում է նորաբաց Միջազգային երաժշտական ընկերության հիմնադիր անդամներից մեկը, ընկերության ժողովներում հանդես գալիս հայ երաժշտության մասին զեկուցումներով, դասախոսություններով:Էջմիածին վերադառնալով՝ Կոմիտասը երաժշտա-հասարակական բազմակողմանի գործունեություն է ծավալում։ Զբաղվում է հայ գեղջկական և հոգևոր երգերի գրառմամբ և գիտական ուսումնասիրությամբ։1907 թ. Փարիզում հրատարակվում է կոմպոզիտորի առաջին՝ «Հայ քնար» ժողովածուն, որտեղ ընդգրկված էին հայ գեղջուկ երգերի մեներգային և խմբերգային մշակումներ։1881 թ. Քյոթահիայի առաջնորդական փոխանորդ Գևորգ վրդ. Դերձակյանն ուղևորվում է Էջմիածին՝ եպիսկոպոս ձեռնադրվելու։ Գևորգ Դ Ամենայն հայոց կաթողիկոսի կոնդակի համաձայն` նա պետք է իր հետ մի ձայնեղ որբ պատանի տաներ Ս. Էջմիածին՝ Գևորգյան ճեմարանում սովորելու համար։ Շուրջ քսան որբերից ընտրվում է Սողոմոնը։Գևորգյան ճեմարանում ուսանելու տարիներին (1881-1893) բացահայտվում են Սողոմոնի՝ դեռևս մանկուց դրսևորված երաժշտական բացառիկ ունակությունները։ Սահակ վրդ. Ամատունու ղեկավարությամբ նա սովորում է հայ հոգևոր երաժշտության տեսական ու գործնական հիմունքներ։ Այս շրջանում նա սկսում է հավաքել և ուսումնասիրել հայ ժողովրդական երգեր, ինչպես նաև կատարել ստեղծագործական փորձեր։ Հոգևոր ուսումն ավարտելուց հետո պաշտոնավարում է ճեմարանում որպես երաժշտության ուսուցիչ։Կոմիտասը 1895-96 թթ. Թիֆլիսում կոմպոզիտոր Մակար Եկմալյանի ղեկավարությամբ ուսումնասիրում է երաժշտական տեսական առարկաներ: 1896 թ. խոշոր նավթարդյունաբերող և բարեգործ Ալեքսանդր Մանթաշյանցի շնորհած թոշակով մեկնում է Բեռլին կրթությունը շարունակելու։ Էջմիածին վերադառնալով՝ Կոմիտասը երաժշտա-հասարակական բազմակողմանի գործունեություն է ծավալում։ Զբաղվում է հայ գեղջկական և հոգևոր երգերի գրառմամբ և գիտական ուսումնասիրությամբ։Ճեմարանի քառաձայն երգչախմբով համերգներ է տալիս Էջմիածնում, Երևանում, Թիֆլիսում և Բաքվում։

ԵՍ ՍԻՐԵՑԻ ԱՆՓՈՒՇ ՎԱՐԴ
Ես սիրեցի անփուշ վարդ
Տեսա ճերմակ անփուշ վարդ
Կրծքիս վրա դրի զարդ
Հոտոտեցի, բույր չուներ
Սիրտս մխաց բարդ ի բարդ
Տեսա կարմիր փշոտ վարդ
Ավա՜ղ, ձեռքս ծակոտեց
Արյուն հոսի վարդեն ցարդ Բույրը մտավ քմքես ներս․

ՄԵՆԱՎՈՐ
Երբ անտառում լուսնի ծովը,
Սիրո հովեր,
Սողոսկեցան ծառե ծառ
Ու սարե սար,
Եվ ամեն մարդ՝
Գըտավ մի վարդ
Սրտիկին զարդ,
Ես մենավոր մտա տուն,
Ինձ մխիթար գտա քուն,
Որ աչերուս կապեց մեջ
Ու տարածեց վերարկուն։

Է.Ղազարյանի դասագրքից էջ166 -ից 1-ից մինչև 5 վարժությունները։

1. Ո՞րն է բնական գիտություն։
1)Հասարակագիտությունը
2)Ֆիզիկան
3)Պատմությունը
3)Հոգեբանությունը

2. Ո՞րն է ֆիզիկական մարմին։
1)Ինքնաթիռը
2)Ճենապակին
3)Ջուրը
3)Լուսաբացը

3. Ո՞րն է նյութ։
1)Քամին
2)Նավթը
3)Լուսինը
3)Կշեռքը

4. Ո՞րն է ֆիզիկական երևույթ։
1)Վայրկյանը
2)Ատոմը
3)Թռիչքը
3)Սնդիկը

5. Ո՞րն է մեխանիկական երևույթ։
1)Ջրի եռալը
2)Ձյան հալվելը
3)Ճոճանակի տատանվելը
3)Կայծակը

Պարապմունք 3.
Թեմա՝ Երկրաչափական սկզբնական տեղեկություններ, ճառագայթ:
Հարցերի քննարկում:

Ուղղի վրա գտնվող կետը ուղիղը բաժանում է երկու մասի, որոնցից յուրաքանչյուրը կոչվում է այդ կետից դուրս եկող ճառագայթ, իսկ կետը՝ ճառագայթներից յուրաքանչյուրի սկիզբ (կամ սկզբնակետ):

A կետը a  ուղիղը բաժանում է երկու ճառագայթի: Կարևոր է տարբերել այդ ճառագայթներն իրարից: Այդ նպատակով ուղղի վրա վերցնենք ևս երկու կետ՝ B-ն և C-ն, և ճառագայթները նշանակենք համապատասխանաբար AB և AC:

Ուշադրություն

Առաջին տառով նշում են ճառագայթի սկզբնակետը, իսկ երկրորդ տառը ցույց է տալիս ճառագայթի ուղղությունը:

Գործնական աշխատանք;
1.Geogebra ծրագրով գծիր a ուղիղ: Ուղղի վրա նշիր M կետը: Ուղղի վրա քանի՞ ճառագայթ առաջացավ, նշիր՝ առանձնացնելով տառերով:

2.   Ուղղի վրա տրված են 3 կետեր՝ K, E, Z: Նշիր այն ճառագայները, որոնք առաջացան ուղղի վրա:

EK,EZ,ZE,KZ.

3. Գծիր a ուղիղ, վրան նշիր AB հատվածը և M, N կետերը այնպես նշիր, որ M-ը, N-ը գտնվեն  AB հատվածի վրա:

4. Գծիր AM, AL, AN ճառագայներ այնպես, որ նույն ուղղի վրա չգտնվեն:

5.AB Ճառագայթի  սկզբնակետը ի՞նչ տառով են նշել:

A

6. Նշի՛ր ՕM ճառագայթի վրա  B, A, N կետերը:

7. Գծիր a ուղիղ, նշի’ր վրան M, L, Օ կետերը այնպես, որ O-ն LM ճառագայթի վրա չգտնվի:

Լրացուցիչ աշխատանք:

Սիրելի սովորող, սեպտեմբերի 28-ին մաթեմատիկական ֆլեշմոբի օրն է, խնդրում եմ. ուրբաթ, շաբաթ, կիրակի օրերին,  համացանցից կամ գրքերից փնտրիր մաթեմատիկական ֆլեշմոբին համապատասխան խնդիր և ուղարկիր ինձ: Լավագույն տասը խնդիրը կտեղադրվի կայքում:

Պարապմունք 5.
Թեմա՝ Երկրաչափական սկզբնական տեղեկություններ
Անկյուն
Հարցերի քննարկում:
Աշխատանք դասագրքից՝ համարներ 12-17  էջ՝ 11

12.

13.

14.

15.

16.Ներսում a և m կետերը իսկ դրսում c և n կետերը։

17.l և h ճառագայթները։

Պարապմունք 4.
Թեմա՝ Երկրաչափական սկզբնական տեղեկություններ
Անկյուն

Անկյունը երկրաչափական պատկեր է, որը կազմված է մեկ կետից դուրս ելնող երկու ճառագայթներից, տե՛ս նկարը:

B կետը BA, BC ճառագայթների սկզբնակետն է:
Այդ կետը կոչվում է անկյան գագաթ, իսկ ճառագայթները՝ անկյան կողմեր: 

Եթե անկյունը կազմված է նույն ուղղի վրա գտնվող և նույն կետից հակառակ ուղղություններով դուրս եկող երկու ճառագայթներից, ապա այն կոչվում է փռված անկյուն: 

Անկյունը հաճախ նշանակում են երեք լատիներեն մեծատառերով: Գագաթը գրվում է մեջտեղում, օրինակ՝ <ABC: Երբեմն անկյունը նշանակում են մեկ տառով, որը ցույց է տալիս գագաթը, իսկ անկյունները նշանակում են հունարեն փոքրատառերով:Հաճախ օգտագործում են α,β  և այլ տառեր:

Հարցեր-առաջադրանքներ:

1. Ո՞ր պատկերն է կոչվում անկյուն: Բացատրեք, թե ինչ է գագաթը, և ինչ են կողմերը:

Անկյունը երկրաչափական պատկեր է, որը կազմված է մեկ կետից դուրս ելնող երկու ճառագայթներից:
Կետը կոչվում է անկյան գագաթ իսկ ճառագայթները անկյան կողմեր։

2. Ո՞ր անկյունն է կոչվում փռված:

Այն անկյունը, որի կողմերը միմյանց նկատմամբ լրացուցիչ ճառագայթներ են, անվանում են փռված անկյուն։

3. Geogebra ծրագրով պատկերիր տարբեր անկյուններ (4 հատ): Նշիր յուրաքանչյուրի անունը, գագաթը, կողմեը:

4. Գծիր փռված անկյուն, նշիր գագաթը, անկյան կողմերը:

5. Աշխատանք դասագրքից՝ 9, 10, 11 էջ՝ 11

9.

9բ,

10.

11.

Լրացուցիչ աշխատանք:

Սիրելի սովորող, սեպտեմբերի 28-ին մաթեմատիկական ֆլեշմոբի օրն է, խնդրում եմ. ուրբաթ, շաբաթ, կիրակի օրերին,  համացանցից կամ գրքերից փնտրիր մաթեմատիկական ֆլեշմոբին համապատասխան խնդիր և ուղարկիր ինձ: Լավագույն տասը խնդիրը կտեղադրվի կայքում:

Պարապմունք 10.
Բանավոր հարցում, հարցերի քննարկում:
Կիսատ թողած աշխատանքը լրացնել տանը:

Թեմա՝ Միանդամների արտադրյալը, բնական ցուցիչով աստիճան

Միանդամների արտադրյալ  ասելով հասկանում ենք այն միանդամը, որի արտադրիչները տվյալ միանդամների բոլոր արտադրիչներն են։

Օրինակ՝ a3 և bca միանդամների արտադրյալը կլինի

a3* bca =3aabc

արտադրյալը գրելիս շատ հաճախ  միանդամը ունենում է մի քանի հատ նույն արտադրիչը, ինչպես  վերը նշված օրինակում՝ 3aabc, կարճ կարող ենք գրել այսպես՝

3a²bc,  որտեղ վերևում նշված փոքր երկուսը ցույց է տալիս, որ այդ գրելաձևում առկա է երկու հատ արտադրիչ a տառ: Երկուսը   կոչվում է աստիճանացույց, իսկ a-ն՝ հիմք։

Բերենք այլ օրինակներ՝

a  a = a²

a  a  a = a³

a  a  a  a = a⁴

այսպես կարող ենք շարունակել:

. . . . . . . . . .

և համապատասխանաբար ասում են, որ

a-ն a-ով բազմապատկած հավասար է a-ի երկրորդ աստիճանի կամ ավելի հաճախ ասում ենք a-ի քառակուսի, եթե վերջինս բազմապատկենք էլի a-ով, արդեն կստանանք   a-ի երրորդ աստիճանի կամ ավելի հաճախ ասում ենք a-ի խորանարդ։ a-ի հավասար չորս արտադրիչների արտադրյալը հավասար է a-ի չորրորդ աստիճանի և այլն։

Միանդամում, եթե a-ն միակ արտադրիչն է, գրում ենք այսպես՝ a¹ = a

և ասում ենք, որ a-ի առաջին աստիճանը հավասար է a-ի, այսինքն մեկ աստիճանը չի գրվում:

Այժմ փորձենք բազմապատկել հետևյալ միանդամները և գրել հակիրճ տեսքով՝

aaa* aa=a³ * a² =aaaaa=a⁵

bbbb*bbbbb=b⁴ * b⁵ =bbbbbbbbb=b⁹

Աշխատանք դասագրքից, համար՝ 41, 42, 43, 44 (էջ 18)

41. ա) 6ab հակադրը -6ab
բ) (-3)bc հակադիրը3bc
գ) 8kcpհակ-8kcp
դ) p հակ-p
ե) -k հակ k
զ) 0հակ0
է) 2,5 հակ-2,5
ը) -18abx հակ18abx

42. ա) bbbb=b⁴
բ) aaaaa=a⁵
գ) ccccccc=c⁷
դ) kkkkkkkkk=k⁹

43.ա) aba=a²b
բ) kpppkp=k²p⁴
գ) 3abab=3a²b²
դ) 7xxyyyyx=7x³y⁴
ե) ababa=a³b²
զ) 3a2a3a=18a²
է) a³a⁴=a⁷
ը) a² a³a⁵=a¹⁰

44.ա) a²a³=a⁵
բ) b⁴b=b⁵
գ) k⁵k³=k⁸
դ) x³x¹²=x¹⁵
ե) a³ba²=a⁵b
զ) k⁴n⁵k³n²=k⁷k⁷
է) 2x³yx²y⁵=2x⁵y⁶
ը) 3a¹⁰b²a¹⁰b²=3a²⁰b⁴