Ալվինա Խարազյան

Ընտրե՛ք Վանի թագավորներից մեկին, որը ըստ ձեզ եղել է ամենահզորը։ Հիմնավորե՛ք նրա հզորությունը։

Վանի թագավորներից ամենահզորը Սարդուրի II-ն է։ Նրա հզորությունը հիմնականում պայմանավորված էր նրա ռազմական և վարչական հաջողություններով։ Սարդուրի II-ը կարողացավ ամրապնդել Վանի թագավորությունը և ընդլայնել այն։

Նա նաև հաջողություններ ունեցավ պատերազմներում՝ հաղթելով ինչպես Վանի թագավորության հարևաններին, այնպես էլ ավելի հեռու գտնվող պետություններին։

Բացի ռազմական հաջողություններից, Սարդուրի II-ը մեծ ուշադրություն դարձրեց մշակույթի զարգացմանը։ Նրա կառավարման ընթացքում Վանում կառուցվեցին ամրություններ, պալատներ և այլ կարևոր շինություններ։ Սարդուրի II-ի ղեկավարության շնորհիվ Վանի թագավորությունը դարձավ ավելի ուժեղ։

1. Վանի թագավորության որ արքայի օրոք է թագավորությունն ունեցել տարածքային ամենամեծ աճը։ Նշեք այդ սահմանները։

Սարդուրի II-ի օրոք Վանի տերությունն ունեցել է տարածքային ամենամեծ աճը:

Հյուսիսում նրա տիրապետությունը հասնում էր Սև ծովներառելով Կուլխա (Կոլխիդա) երկիրը: Տերության հյուսիսարևելյան սահմանը հասնում էր Կուր գետին. առաջին անգամ սեպագիր արձանագրություններում Արցախը (Ուրտեխի անվամբ) հիշատակում է Սարդուրի II–ը: Արևելքում տերության սահմանը հաս նում էր Կասպից ծով, իսկ արևմուտքում Փոքր Ասիա: Սարդուրի II–ը հարավում վերագրավեց Բաբելոնիան` ամրապնդելով սահմանը մինչև Պարսից ծոց, իսկ հարավ-արևմուտքում տիրեց Դամասկոսի թագավորությանը:

2-Ի՞նչ իրադարձություններ տեղի ունեցան մ․թ․ա․ 743 և 735 թվականներին։

Ասորեստանի արքա Թիգլաթպալասար III–ին հաջողվեց Ք. ա. 743 թ. Սիրիայի տարածքում կասեցնել Սարդուրի II–ի առաջխաղացումը դեպի հարավ: Դրանով Ասորեստանը փրկվեց լիակատար շրջափակման մեջ ընկնելուց: Իսկ ութ տարի անց Ք. ա. 735 թ., Ասորեստանի արքան արշավանք ձեռնարկեց դեպի Տուշպա-Վան: Թեպետ նա մայրաքաղաքը գրավել չկարողացավ, սակայն այդ արշավանքով Ասորեստանը վերականգնեց նախկին դիրքերը Վանի տերության հետ դառնալով Առաջավոր Ասիայի երկու հզորագույն տերություններից մեկը:

3-Նկարագրե՛ք Ռուսա I-ի կատարած արշավանքները։

Նա հայոց բանակն առաջնորդեց դեպի Կապուտան լճի ափամերձ շրջան, գրավեց լճի հարավային շրջանները, այնտեղ ամրություններ կառուցեց՝ լուրջ ռազմական հենարան ստեղծելով Ասորեստանի դեմ սպասվող վճռական պատերազմից առաջ:

Ռուսան նաև փորձեց Ասորեստանին մեկուսացնել դիվանագիտական ասպարեզում՝ հարևան երկրներից նրա դեմ կազմելով ռազմաքաղաքական խմբավորումներ: Մասնավորապես, հայոց արքան հակաասրոական դաշինք ստեղծեց Կիլիկիայի տարածքում գտնվող պետությունների, Կապադովկիայի, Փռյուգիայի, Մանայի թագավորության, Մելիդի մասնակցությամբ:

4- Ինչու՞ Ռուսա I-ի բանակաը մ․թ․ա․ 716 թվականին անհաջողություն կրեց, ի՞նչպիսի հետևանքներ ունեցավ պարտությունը։

Ք.ա. 714 թ. Վանի թագավորություն, հարձակման էր ենթարկվում կիմերների և Ասորեստանի կողմից։ Վանի տերության արքա Ռուսա I–ն անհաջողություններ ունեցավ: Սարգոն II–ն այդ տարի նաև հարձակվեց Արդինի-Մուսասիրի գլխավոր տաճարի վրա և կողոպտեց այն: Նա տաճարից առգրավեց մի քանի տոննա կշռող ոսկյա և արծաթյա արձաններ, թանկարժեք իրեր, հսկայական քանակությամբ մետաղյա զենք ու զինամթերք:

5-Ինչպե՞ս կգնահատեք Ռուսա II-ի դիվանագիտական քաղաքականությունը։

Ռուսա II-ի դիվանագիտությունը կարելի է համարել հաջողված և խելացի: Նա կարողացավ կիմերների հետ հաստատել ընկերական ու դաշնակցային հարաբերություններ, ինչը թույլ տվեց կանխել նրանց հարձակումները Վանի թագավորության վրա և ուղղել նրանց Ասորեստանի դեմ: Բացի դրանից, Ռուսա II-ը նաև կարևոր շինարարական աշխատանքներ իրականացրեց, ինչի վառ օրինակն է Թեյշեբաինի (Կարմիր բլուր) քաղաքի կառուցումը՝ նվիրված ռազմի աստված Թեյշեբային:
Վերլուծե՛ք
Ինչու՞ Վանի թագավորությունը կործանվեց։

Վանի թագավորության կործանման պատճառները տարբեր էին։ Նախ, պետք է նշել, որ Վանի թագավորությունը սկսեց աստիճանաբար թուլանալ, երբ իշխանությունը փոխանցվեց Սարդուրի III-ից հետո։ Այս արքան հիշատակվում է միայն մեկ անգամ՝ Ք. ա. 643 թվականին, և նրա օրոք արդեն նշված են պետության սահմանների նեղացումը։ Սարդուրի III-ից հետո գահակալեց նրա որդի Սարդուրի IV-ը, բայց նրա իշխանության մասին տեղեկությունները շատ սահմանափակ են, և նրա ղեկավարության ժամանակաշրջանում Վանի թագավորությունը զգալիորեն թուլացավ։ Իշխանության այս բացակայությունը նպաստեց պետական համակարգի անկմանը։

Հյուսիսից սկյութական ցեղերը սկսեցին հարձակումներ իրականացնել, ինչը դարձավ ևս մեկ պատճառ պետության խարխլմանը։ Այս ցեղերի ներխուժումն ու պատերազմական գործունեությունը զրկեցին Վանի թագավորությանը իր նախկին ուժից և կայունությունից։ Այս բոլոր պատճառները առաջացրին Վանի թագավորության կործանումը։

Վանի թագավորությունից հետո, VII դարում, ձևավորվեցին նոր հայկական իշխանություններ, որոնցից կարևոր են Հայկազունիների իշխող դինաստիան, որը 612 թվականին հիմնել է նոր թագավորություն։

Օգտվե՛ք Հայոց պատմություն 6, էջեր 50-59

Թեմա՝ Կորդինատային հարթություն

Դասագիրք՝ Երկրաչափություն 9

Կատարել հետևյալ առաջադրանքները՝ 7,10,13

5 = 0+x/2
10 = 0+x
x = 10

-3 = 1+y/2
-6 = 1+y
y = -7
C (10, -7)

x = 5+10/2
x= 7,5

y = -3-7/2
y = -5
D (7.5, -5)

d_MN = √((12-4)² + (-2-0)²) = √68
d_NP = √((5-12)² + (-9+2)²) = √98
d_MP = √((5-4)² + (-9-0)²) = √82
P_MNP = √68 + √98 + √82

ա)
A (-3,5)
B (6,4)
C (0, y)

d₁=√((0+3)² + (y-5)²) = 9+√((y-5)²)
d₁=√((0-6)² + (y-4)²) = 36+√((y-4)²)
9+(y-5)² = 36+(y-4)²

9+y²-10y+25 = 36+y²-8y+16
-2y = 18
y = -9

Պատ․՝ C (0, -9)

բ)
C (4, -3)
D (8, 1)
R (0, y)

d₁=√((0-4)² + (y+3)²) = 16+√((y+3)²)
d₁=√((0-8)² + (y-1)²) = 64+√((y-1)²)
16+(y+3)² = 64+(y-1)²

16+y² + 6y + 9 = 64+y²— 2y + 1
8y = 40
y = 5

Պատ․՝ R (0, 5)

Էպիպոգիումը անտերև որը հայտնի է նաև որպես անտերև խորդուբորդ կամ անտերև սնկածաղիկ, հազվադեպ հանդիպող մի ծաղկող բույս է, որն աճում է փխրուն և խոնավ անտառներում, սովորաբար քամիների մեջ։ Դրան բնորոշ է այն, որ բույսի սև կամ մոխրագույն ցողունը ծածկված է մանր մաշկային շերտով, սակայն չունի տերևներ։ Այն աճում է միայն որոշակի և հատուկ պայմաններում, ինչը նրան դարձնում է շատ խոցելի՝ հատկապես բնապահպանական փոփոխությունների և մարդու ազդեցության պատճառով։

Էպիպոգիում անտերևի ոչնչացման պատճառները

Միջավայրի կորուստ։ Էպիպոգիումը ապրում է միայն որոշակի անտառներում և քամիների վայրերում, որոնք ունեն հատուկ միկրոկլիմա։ Անտառահատումները, քաղաքային տարածքների ընդլայնումը և գյուղատնտեսական գործունեության հետևանքով բույսի բնակավայրերը փոքրանում են։ Սա հանգեցնում է բույսի բնակելի տարածքների կրճատմանը։

Բնության աղավաղում։ Բնությունը փխրուն է, և նույնիսկ փոքր փոփոխությունները կարող են խաթարել բույսի աճման համար անհրաժեշտ պայմանները։ Միջավայրի փոփոխություններ, ինչպիսիք են մթնոլորտի ջերմաստիճանի փոփոխությունները կամ ավելացված անձրևները, կարող են բացասական ազդեցություն ունենալ բույսի վրա։

Բույսի ծաղկման առանձնահատկություններ։ Էպիպոգիումը հատուկ գործառնական ժամանակահատված ունի ծաղկման համար, ինչը կարող է սահմանափակել բույսի վերարտադրական հնարավորությունները, հատկապես եթե շրջակա պայմանները դրական չեն։

Ինչպես կարող ենք փրկել Էպիպոգիում անտերևին

Բնապահպանական տարածքների պաշտպանություն։ Պետք է պահպանել և պաշտպանել այն անտառները և տարածքները, որտեղ աճում է այս բույսը։ Արդյունավետ քաղաքականություն պետք է մշակվի՝ արգելելու անտառահատումները կամ այլ վնասակար գործունեությունը այդ տարածքներում։

Արհեստական բազմացում և վերականգնում։ Բույսի վերարտադրական հնարավորությունները կարող են աջակցվել արհեստական միջոցներով՝ օրինակ, վերարտադրական ծրագիր իրականացնել բույսի աճող տարածքներում՝ նպաստելով այն տարածքների վերականգնմանը, որտեղ նախկինում բույսը եղել է։

Հանրային իրազեկում և կրթություն։ Մարդկանց պետք է ծանոթացնել այս բույսի կարեւորությանը։ Եթե մարդիկ գիտակցեն այս բույսի բնապահպանական արժեքը, նրանք ավելի պատասխանատու կվարվեն իրենց գործունեության մեջ և կաջակցեն բնապահպանական ծրագրերին։

Կենսաբազմազանության պահպանություն։ Բնապահպանական միջոցառումներ պետք է կիրառվեն ընդհանուր կենսաբազմազանության պահպանման համար՝ ստեղծելով պարկեր, արգելոցներ և բնական վերականգնողական ծրագրեր։

Հարազատ միջավայրի հետազոտություն։ Պետք է շարունակել գիտական հետազոտությունները՝ հասկանալու բույսի բնական միջավայրը և նրա ճիշտ պահպանման պայմանները։ Հետազոտությունները նաև կարող են բացահայտել նոր մեթոդներ, որոնք կոգնեն պահպանել բույսը։

Կանխարգելիչ քայլեր։ Եթե անհրաժեշտ է, պետք է սահմանել հատուկ տարածքներ և գործողություններ՝ կանխելու շրջակա միջավայրի աղավաղումը կամ փոփոխությունները, որոնք կարող են բացասական ազդեցություն ունենալ այս բույսի վրա։

Գառնանգղերի ոչնչացման պատճառները

Վարակիչ հիվանդություններ. Ակնկալվում է, որ գառնանգղերի քանակի նվազման մի պատճառը, որն առաջացել է կովերի կամ այլ ընտանի կենդանիների վարակներով, որոնք տարածվել են այն թռչունների կողմից, որոնք սնվում են նրանց մարմնով։

Պատահական սպանություններ. Ընդհանուր առմամբ, գառնանգղերն ավելի հաճախակի են դառնում որսի զոհերը, երբ նրանց հարձակվում են որսորդները՝ չմտածելով, թե ինչ ազդեցություն ունեն նրանց որսը բնական համակարգի վրա։

Թունավորումներ. Մեկ այլ պատճառ է սննդի թունավորումը՝ մարդու կողմից օգտագործվող քիմիական նյութերով, օրինակ՝ դեղամիջոցներով, որոնք խանգարում են կենդանիների առողջությանը։

Միջավայրի կորուստ. Անտառահատումները, հանքավայրերի և գյուղատնտեսության ընդլայնումը կարող են նվազեցնել գառնանգղերի ապրելու համար անհրաժեշտ բնական տարածքները։

Ինչպես կարող ենք փրկել գառնանգղերին

Բնության պահպանություն. Կառուցել ավելի շատ ազգային պարկեր կամ արգելոցներ, որտեղ այս թռչունները կարող են ապրել ու վերարտադրվել։ Պաշտպանել նրանց բնիկ միջավայրը՝ անտառները, քարքարոտ տարածքները և բարձր լեռները։

Ապօրինի որսի դեմ պայքար. Միշտ անհրաժեշտ է ավելի խիստ վերահսկողություն սահմանել և կիրառել օրենքները՝ կրճատելու որսի ու թունավորումների վտանգները։ Թռչունների պաշտպանությանը նպաստող քաղաքականության ընդունումը կարող է օգնել նվազեցնել նրանց սպանության տեմպերը։

Սննդի ապահովություն. Շրջանում գտնվող գյուղատնտեսական համայնքները կարող են թռչուններին ապահովել սննդով, օրինակ՝ թողնելով մեռած կենդանիներ՝ բնական մթերքների համար։ Վերականգնողական ծրագրերի իրականացումը կարող է օգնել կարգավորելու բնական հավասարակշռությունը։

Հիվանդությունների վերահսկողություն. Պետք է սահմանել միջոցներ՝ կանխելու հիվանդությունների տարածումը կենդանիների շրջանում, ինչպես նաև վերահսկել այն դեղամիջոցների օգտագործումը, որոնք կարող են վնասել կաթնասուններին։

Հանրային կրթություն. Կրթական ծրագրեր իրականացնել՝ մարդկանց իրազեկելու գառնանգղերի կարևորության մասին։ Իմանալով դրանց էկոլոգիական դերակատարությունը, մարդիկ կարող են ավելի պատշաճ վերաբերվել այդ թռչուններին և աջակցել նրանց պահպանությանը։

Պահպանության ծրագրեր. Ընդլայնել առկա բիոլոգիական պահպանության ծրագրերը՝ աջակցելով գառնանգղերի վերարտադրական պոտենցիալին։ Դրանք պետք է ներառեն բազմանալու համար բարենպաստ պայմանների ստեղծումը՝ մասնավորապես թռչունների ազատ թողնումը վերահսկվող տարածքներում։

Ընձառյուծները գտնվում են վտանգված տեսակների ցանկում, և նրանց գոյատևման պատճառները բազմազան են, սակայն հիմնական պատճառներն են միջավայրի կորուստը, ապօրինի որսը և որսի սպառումը։

Ոչնչացման պատճառները

Միջավայրի կորուստ. Ակտիվ ուրբանիզացիան, գյուղատնտեսական աշխատանքները և անտառահատումները վերացնում են ընձառյուծների բնիկ միջավայրը, ինչը թույլ չի տալիս նրանց պահպանվել բնական տարածքներում։ Սրանք ստիպում են կենդանիներին մուտք գործել բնակելի վայրեր՝ սննդի ու ապաստանի որոնման մեջ։

Ապօրինի որս. Ընձառյուծները հաճախ որսվում են իրենց գեղեցիկ մորթու և մարմնի այլ մասերի համար, որոնք բարձր գներով վաճառվում են մագնիսական շուկայում։ Որսի հետեւանքով դրանց թվաքանակը խիստ նվազում է։

Հավաքման որս. Բավականաչափ սննդի և միջավայրի բացակայության պատճառով, ընձառյուծները հաճախ որսում են կենդանիներ, որոնք հանդիսանում են մարդու համար օգտակար կամ տնտեսապես արժեքավոր։ Սա կարող է հանգեցնել մարդկային կոնֆլիկտների, որոնք վերջում բերել են կենդանիների ոչնչացման։

Հիվանդություններ. Ընձառյուծների առողջությունը նույնպես վտանգված է տարբեր հիվանդություններով, որոնց պատճառով նրանց կյանքը կրճատվում է։

Ինչպես կարող ենք փրկել նրանց

Բնության պահպանություն
Պետք է ուշադրություն դարձնել այն տարածքների պահպանմանը, որտեղ ապրում են ընձառյուծները, և ստեղծել հատուկ արգելոցներ կամ ազգային պարկեր, որոնք պաշտպանեն կենդանիների բնական միջավայրը։

Ապօրինի որսի դեմ պայքար
Օգտագործելով ավելի խիստ օրենքներ և վերահսկողություն, հնարավոր է նվազեցնել ապօրինի որսը։ Օրինակ՝ ապօրինի մորթիների վաճառքի դեմ պայքարող միջոցառումներ։

Հանրային կրթություն և իրազեկում
Մարդկանց պետք է կրթել կենդանիների պաշտպանության կարևորության մասին։ Եթե մարդիկ հասկանում են կենդանիների վտանգը և նրանց կարիքը, նրանք ավելի շատ կհետևեն բնական միջավայրի պահպանությանը։

Գենետիկական բազմազանության պահպանություն
Դրա միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել կենդանիների առողջությունը, ինչպես նաև արհեստական հետազոտությունների միջոցով նորածիններին օգնել պահպանել կենսունակությունը։

a. When the police stopped Smith’s car for a routine check, they realized that he was the man who had robbed the bank.

b. I woke up in the middle of the night and turned on the light. Someone or something was climbing in my window!

c. Unfortunately, Jan arrived at the station at 3.25 and found that she had missed the train.

d. The doctors had been trying their best, but while they were performing the operation, the patient died.

e. We’d been watching the film for half an hour before we realized that we had made a terrible mistake. We went into the wrong cinema!

f. On the morning of the accident, Mr. Davis had just finished a night shift at a local factory and hadn’t had any sleep for 24 hours.

g. I’m sorry I didn’t answer the phone earlier, but I was painting the ceiling in my bedroom.

h. The office Marlowe was visiting was on the 15th floor, and unfortunately, the lift wasn’t working, so by the time he arrived at the top of the stairs, he was out of breath.

i. On Christmas morning, when they woke up, the children looked eagerly out of the window. It had been snowing, and the garden was covered in a thick white carpet.

j. After the two film stars landed at the small airport, they left quickly in a van that had been waiting for them since the early morning.

a. I left my bag on the train this morning.

b. Helen had completed the test half an hour before the end.

c. The match can’t begin yet because the other team hasn’t arrived.

d. We haven’t played chess for ages. Do you feel like a game?

e. I liked their last album, but I’m not keen on the new one.

f. When did you go to the cinema last?

g. Sam hasn’t taken a day off since last April.

h. Have you seen my wallet? I’m sure I left it here on the desk.

i. When did you realize that you wanted to be a musician?

j. I have had an idea! Why don’t we go skating tomorrow?

3. Complete the text with the past simple, past continuous, or past perfect form of the verbs in brackets.

Mozart was born in 1756, the son of a professional musician. His father soon gave up composing when he recognized his son’s musical talent. By the age of three, the young Mozart learned to play several pieces of music. While he and his father traveled round Europe, Mozart met many famous musicians and composers. Before he was 17, he composed several operas. While he visited the Vatican in Rome, he listened to a piece of music which, up to this point, the Vatican authorities kept secret. No one had published a copy of the piece before, but Mozart managed to write it down from memory after he listened to it once.

By the age of 30, he became one of the most famous composers in Europe, and he had a large apartment in Vienna, which is now a tourist attraction. It was here that he wrote his famous opera The Marriage of Figaro. In 1791, while he was working on his Requiem, he fell ill and died at the age of 35.

Домашнее задание:  просмотреть Видео о древнеримском фастфуде и ответить на вопросы

Вопросы:

Какие социальные классы чаще всего употребляли уличную еду?

Уличную еду в Древнем Риме чаще всего употребляли представители низшего и среднего классов.

Какой вид еды можно считать «фастфудом» в Древнем Риме?

«Фастфудом» в Древнем Риме можно считать горячую еду и напитки, которые продавались в термополиях.

Где жители Древнего Рима обычно покупали уличную еду?

Жители Древнего Рима покупали уличную еду в термополиях — заведениях, где продавали горячие блюда и напитки.

Какие популярные блюда продавались на рынках и уличных лавках?

На рынках и в уличных лавках продавались горячие блюда, хлеб, овощи, рыба, мясо и напитки.

Каковы основные ингредиенты, использовавшиеся в древнеримской кухне?

Основные ингредиенты древнеримской кухни включали оливковое масло, фрукты, овощи, рыбу, мясо и сыр.

Были ли в Древнем Риме заведения, подобные современным ресторанам быстрого питания?

Да, в Древнем Риме были термополии. Заведения, где продавали горячую еду и напитки.

Как фастфуд в Древнем Риме отличался от современного понимания этого термина?

Римский фастфуд включал свежеприготовленные блюда из натуральных ингредиентов, а не пищу, изготовленную заранее и разогретую.

Թեմա՝ y=a(x-x₀)² +y₀ ֆունկցիան

Գիրք՝ հանրահաշիվ 9

Կարդալ էջ 18-21

Կատարել հետևյալ առաջադրանքները՝ 49-53

ա) x = 12
բ) x = -7
գ) x = -2
դ) x = 10

ա) Տեղափոխել 5 միավոր դեպի ձախ
բ) Տեղափոխել 5 միավոր դեպի ձախ, իսկ ճյուղերը գնում են դեպի ներքև
գ) Տեղափոխել 1 միավոր դեպի աջ
դ) Տեղափոխել 1 միավոր դեպի աջ, իսկ ճյուղերը գնում են դեպի ներքև

ա) (2, 0)
բ) x = 2
գ) x ∈ (-∞ ; ∞)
դ) y ∈ [0, ∞)
ե)

ա)

բ)

գ)

դ)

ա)

բ) x ∈ (-∞ ; ∞)

• Ըստ ձեզ ինչպե՞ս է բնորոշվում «Հայրենիք» եզրույթը
  
  Հայրենիքը այն վայրն է, որտեղ ժողովուրդը ձևավորվել է և ապրում դարեր շարունակ։ Այն ոչ միայն երկրի տարածքն է, այլ նաև պատմական ու մշակութային ժառանգությունը։ Այստեղ է ստեղծվել ու զարգացել մշակույթը։
• Հայկական Լեռնաշխարհն ինչպիսի՞ առանձնահատկություններ ունի

Հայերի հայրենիք Հայկական լեռնաշխարհն ունի գերազանցապես լեռնային տեղանք: Հայկական լեռնաշխարհում կան բազմաթիվ բարձր լեռնաշղթաներ: Կան նաև դաշտեր, հովիտներ ու սարահարթեր: Հայաստանի տարածքը հարևան երկրների համեմատ բարձր է: Այդ պատճառով հաճախ անվանում են նաև Լեռնային երկիր, Լեռնային կղզի։

• Ինչպիսի՞ խոշոր լեռներ կան

Հայկական բարձրավանդակի ամենաբարձր լեռը Մեծ Արարատն է, որը հայտնի է նաև Մասիս անունով: Այն ծովի մակարդակից բարձր է 5165 մ: Իսկ Փոքր Արարատը կամ Սիսն ունի 3925 մ բարձրություն:

• Ի՞նչ խոշոր լճեր են առկա

Սևանա լիճ – Հայաստանի ամենամեծ լիճը, գտնվում է Գեղարքունիքի մարզում։

Արփի լիճ – Գտնվում է Շիրակի մարզում՝ Արփի լեռնաշղթայի մոտ, ունի փոքր չափեր։

Ակնալիճ (Ալ լիճ) – Գտնվում է Արագած լեռան վրա և համարվում է բարձրադիր լիճ։

• Ի՞նչ գիտես Սևանի, Վանա և Ուրմիա լճերի մասին

Սևանն ունի քաղցրահամ ջրեր և հայտնի է նաև Գեղամա կամ Գեղարքունյաց ծով անուններով: Ծովի մակերևույթից բարձր է եղել 1916 մ: Խորհրդային Հայաստանում ջրի անխնա օգտագործման պատճառով լճի մակարդակն իջել է 20 մետրով: Սևանա լիճը վտանգված է, ուստի այսօր ջանքեր են գործադրվում ջրի մակարդակը բարձրացնելու, ինչպես նաև հազվագյուտ ձկնատեսակները վերացումից փրկելու համար:

Վանա լիճը (հնում՝ Բզնունյաց ծով) հայտնի է հատկապես Աղթամար կղզու վրա կառուցված նշանավոր Ս. Խաչ եկեղեցով: Լճի աղի ջրերում բազմանում է միակ ձկնատեսակը` տառեխը:

Մեր լեռնաշխարհի ամենամեծ լիճն Ուրմիան է։ Աղիության պատճառով չունի կենդանական և բուսական աշխարհ: Հնում այն հայտնի էր Կապուտան ծով անվամբ:

• Ի՞նչ է «Աշխարհացույցը»։ Նկարագի՛ր այն կարևոր կետերով

«Աշխարհացույցը» միջնադարյան աշխարհագրական աշխատություն է, որը հեղինակել է Անանիա Շիրակացին 7-րդ դարում։ Այն ներկայացնում է ժամանակի աշխարհագրական գիտելիքները և դիտարկումները։

1. Կառուցվածք. Աշխատությունը բաղկացած է 5 մասից, որոնք նկարագրում են աշխարհը ըստ ժամանակի ունեցած գիտելիքների։
2. Նպատակ. Նպատակն է ընթերցողներին տեղեկացնել այն ժամանակվա երկրների, աշխարհամասերի և բնակավայրերի մասին։
3. Հավաստիություն. Շիրակացին օգտագործել է տարբեր աղբյուրներ՝ ներառելով պատմական և գիտական տեղեկություններ։
4. Մշակութային արժեք. «Աշխարհացույցը» կարևոր վկայություն է հայոց միջնադարյան աշխարհագրական գիտելիքների զարգացման մասին։
5. Պահպանություն. Այն համարվում է հայ միջնադարյան գիտության նշանավոր հուշարձան։

• Քանի՞ երկրների տարածքում է գտնվում Հայկական լեռնաշխարհի տարածքը (Օգտվե՛ք քարտեզից)

Հայաստան, Վրաստան, Իրան, Թուրքիա, Ադրբեջան,

Օգտվե՛ք Հայոց պատմություն 6, էջեր 6-13