Ալվինա Խարազյան

Գենետիկայի հիմնական հասկացությունները, ժառանգականություն և փոփոխականություն  Մենդելի 1-ին օրենք, գենոտիպ և ֆենոտիպ:

Ամփոփիչ հանձնարարություն՝

1․Նկարագրել ին՞չ է գենոտիպը, ֆենոտիպը, դոմինատ և ռեցեսիվ գեները,բերել  օրինակներ։

Յուրաքանչյուր օրգանիզմի բոլոր գեների ամբողջությունը կոչվում է գենոտիպ:

Օրգանիզմների բոլոր հատկանիշների ամբողջությունը կոչվում է ֆենոտիպ: Այն իր մեջ ներառում է արտաքին, տեսանելի հատկանիշների (մաշկի կամ մազերի գույնը, քթի կամ ականջի ձևը և այլն)։

Դոմինանտ գենը այն գենն է, որը գերակշռում է և ճնշում է մյուս՝ թույլ կամ ռեցեսիվ գենին։ Այդ պատճառով դոմինանտ գենը կարող է արտահայտվել օրգանիզմում, նույնիսկ եթե այն ներկա է միայն մեկ ծնողից։ Ի տարբերություն դրա, ռեցեսիվ գենը ավելի թույլ ազդեցություն ունի և չի արտահայտվում, եթե առկա է նաև դոմինանտ գեն։ Ռեցեսիվ գենը կարող է արտահայտվել միայն այն դեպքում, երբ տվյալ գենը ներկա է և՛ մոր, և՛ հոր գենոտիպում։ Այսինքն՝ պետք է երեխային անցած լինեն նույն ռեցեսիվ գեները երկու ծնողներից էլ, որպեսզի այդ հատկանիշը երևա։

Օրինակ՝ աչքի գույնը կարող է ժառանգվել այս ձևով։ Շականագույն աչքի գենը դոմինանտ է, իսկ երկնագույնը՝ ռեցեսիվ։ Եթե մարդը ժառանգում է մեկ շականագույն և մեկ երկնագույն գեն, ապա աչքերը կլինեն շականագույն, որովհետև դոմինանտ գենն է գերակշռում։ Սակայն եթե մարդը ստանում է երկու երկնագույն գեն՝ մեկական մորից և հորից, ապա նրա աչքերը կլինեն երկնագույն։

2․Նկարագրել ժառանգականության և փոփոխականության դերը օրգանիզմների զարգացման պրոցեսում և էվոլյուցիայում։

Ժառանգականությունը օրգանիզմերի հատկությունն է, որի շնորհիվ սերունդները ծնողներից գեների միջոցով ստանում են ֆիզիկական և կենսաբանական հատկանիշներ։

Օրգանիզմի անհատական զարգացման ընթացքում նոր հատկանիշներ ձեռք բերելու ունակությունը կոչվում է փոփոխականություն․ լինում են ժառանգական և ոչ ժառանգական։

1. She (visit) visits her grandparents every weekend.
2. The train (leave) leaves at 8:00 sharp every morning.
3. They (not like) don’t like spicy food.
4. Why does he always (forget) forget his homework?
5. The sun rises (rise) in the east.

1. Look! The dog (chase) is chasing the cat around the garden.
2. She (not answer) not answering the phone right now because she is in a meeting.
3. They (prepare) are preparing for the school play this week.
4. What are you (do) doing this afternoon?
5. It (rain) is raining heavily today, so don’t forget your umbrella.

1. She (already/read) has already read three books this month.
2. I (never/see) have never seen such a beautiful sunset before.
3. They (just/finish) have just finished their homework.
4. We (not decide) haven’t decided where to go for the holidays yet.
5. Have you ever (travel) traveled abroad?

1. He (go) went to the cinema with his friends yesterday.
2. I (not understand) didn’t understand the question during the test.
3. They (play) played football in the park last Sunday.
4. When did you (arrive) arrive at the party?
5. She (break) broke her phone last night.

1. We (watch) were watching TV when the lights went out.
2. The children (not sleep) weren’t sleeping when their parents came home.
3. What were you (do) doing at 8 PM yesterday?
4. While she (read) was reading a book, her brother was playing games.
5. It (rain) has been raining heavily all morning.

1. By the time I arrived, they (leave) had left the building.
2. She (already/finish) had already finished her homework before dinner.
3. We (not hear) had not heared about the news until he told us.
4. Had you (ever/be) ever been to Paris before you moved to France?
5. The teacher (just/explain) had just explained the rules before the class started.

1. They (travel) will travel to Italy next summer.
2. I (not attend) will not attend the meeting tomorrow.
3. What time does the concert (start) start tonight?
4. She (finish) will have finished her project by next week.
5. Will you (help) help me with my homework later?
   
   1. He has been waiting for the bus for over an hour.
   2. She has been studying French since last year.
   3. They have been playing football all afternoon.
   4. How long have you been working at this company?
   5. I have not been feeling well lately.
   
   1. He had not slept well for weeks before visiting the doctor.
   2. By the time we arrived, they had been waiting for us for over an hour.
   3. She had worked at that shop for five years before it closed.
   4. They had been practicing all day, so they were exhausted.
   5. How long had you been studying before the exam started?

3. Կարդալ բանաստեղծություններ Տերյանի «Մթնշաղի անուրջներ» ժողովածուից: Քեզ դուր եկած բանաստեղծությունները բարձրաձայն կարդա, վերլուծիր կամ ձայնագրիր:

Մթնշաղի անուրջներ
Եկ երկինք, նայի՛ր քո հանդարտ հմայքով
Դեպի իմ հոգին, որ տրտում է, մթնած,
Եվ տես, թե ինչպես անհուն անլեզու
Տանջվում է ու լուռ տառապում դանդաղ։

Կանչի՜ր աստղերին և մի վայրկյանի
Հմուտ դյութանքով թող նրանք թափեն
Մոռացում սգոց, մոռացում վշտերի
Իմ հոգու վրա սառն ու չարագուշակ։

Մթնշաղ է նոր, և հուշերս ծով են,
Հոգիս համրացել ու սգում է անդարձ.
Եվ երբեմն իջնում մի լուռ տրտունջով
Ծածկում իմ հոգին՝ մի վայրկյան հանկարծ։

Վերլուծություն

Այս բանաստեղծությունը Վահան Տերյանի մելանխոլիկ գեղարվեստականության արտացոլումն է, որտեղ «մթնշաղը» խորհրդանշում է ոչ միայն օրվա ավարտը, այլ նաև մարդու ներսում ընթացող հոգեկան մթնշաղը՝ տանջանքը, հուշերը և անդառնալիությունը։ Տերյանը օգտագործում է մի շարք տխուր և տպավորիչ պատկերներ, ինչպիսիք են «մթնած հոգին», «անլեզու տանջանքները», և «մոռացում սգոց», որ խորհրդանշում են այն ծանր զգացմունքները, որոնք պաշարում են բանաստեղծի հոգին։

Բանաստեղծության բնույթը շատ խորհրդածական է։ Տերյանը սիմվոլիստական ոճով ներկայացնում է հոգու և բնության փոխազդեցությունը՝ փորձելով զուգահեռներ գտնել նրանց միջև։ Այստեղ մթնշաղը, աստղերը և բնությունը հանդես են գալիս որպես ուժեր, որոնք կարող են մեղմացնել հոգու ցավը, բայց միայն ժամանակավոր։

Ամենաշատ դուր եկած հատվածը

«Եվ տես, թե ինչպես անհուն անլեզու
Տանջվում է ու լուռ տառապում դանդաղ»։

Այս տողերն արտահայտում են շատ խորը զգացմունքներ, որտեղ հոգին տանջվում է անխոս, առանց որևէ արտահայտման հնարավորության։ Տերյանը շատ հզոր կերպով օգտագործում է «անլեզու» բառը՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես կարելի է տառապել, երբ անգամ խոսքեր չկան՝ արտահայտելու ցավը։ «Տանջվում է ու լուռ տառապում դանդաղ» հատվածը ավելացնում է տանջանքի անվերջությունը և դանդաղության զգացումը, ինչը ստեղծում է մի տեսակ հոգեբանական ճնշում։

1․ Կարդալ Վահան Տերյանի մասին պատմող նյութը և գրավոր վերապատմիր բլոգում։ Վահան Տերյանը (Տեր-Գրիգորյան) XX (1885-1920)դարի սկիզբի արևելահայ պոեզիայի առաջնորդ բանաստեղծն է։ Սկզբում՝ սիմվոլիստ, վերջապես ձևավորեց հոգեբանական ռեալիզմի ոճը։ Նա ծնվել է 1885 թվականի հունվարի 28-ին (հետադարձ նշվում է՝ փետրվարի 9) Ջավախքի Գանձա գյուղում։ Կրթությունը ստացել է տեղական դպրոցներում, Թիֆլիսի պետական գիմնազիում և 1899 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանում։ 1906-ին, ճեմարանը ավարտելուց հետո, շարունակեց ուսումը Մոսկվայի համալսարանի պատմաբանասիրական ֆակուլտետում՝ հետագայում ստացել նաև կրթություն Պետերբուրգի արևելագիտության ֆակուլտետում (1913–1917թթ.)։ Մեծ քաղաքներում ապրելով, նա խորը զգացմունքներ ունեցավ ժամանակի սոցիալական ու քաղաքական իրադարձություններին նկատմամբ, և հավատում էր, որ Ռուսաստանի հեղափոխությունը կկտրուկ կբուժի ֆիզիկական ու սոցիալական անարդարությունները։ Վերջին տարիներին Bierանդող պետության կարևոր հանձնարարություններով զբաղվելով, 1920 թվականին, ուղևորության ընթացքում, վախճանվեց հայրենիքից՝ Օրենբուրգում։ Չնայած դժվարություններին, ինքը չկորցրեց հայրենիքի նկատմամբ հավերժ սերը ու հավատքը իր ժողովրդի ապագայի նկատմամբ։
2. Կարդա  Տերյանը` գրական հայերենի հիմադիր և Տերյանը՝  հասարակական-քաղաքական գործիչ նյութերը, գրավոր վերապատմիր բլոգում: Վահան Տերյանը, կարճ կյանքով, անգնահատելի ներդրում ունեցավ հայ պոեզիայում: Նրա սիրային, հայրենասիրական և լիրիկական բանաստեղծությունները մինչ օրս պահպանել են իրենց թարմությունն ու ազդեցության ուժը՝ ոգեշնչելով նոր սերունդներին: Տերյանը հեղափոխեց հայ տաղաչափությունը՝ հաղթահարելով շեշտադրության սահմանափակումները և ձևավորելով արևելահայ շեշտական բանաստեղծությունը: Նա առաջինը հայկական պոեզիա բերեց եվրոպական և ռուսական ձևեր՝ սոնետ, տրիոլետ, ռոնդո, ինչպես նաև ալիտերացիաներ: Տերյանի լեզվական վարպետությունը անգերազանցելի մնաց մինչ օրս: Լեզվաբան Ռաֆայել Իշխանյանը հասկանում էր դրա կարևորությունը՝ իր ուսանողներին պարտադրելով արտասանել Տերյանի բանաստեղծությունները, քանի որ դրանք լավագույն ուղեցույցն էին գրական հայերենի կատարյալ տիրապետման համար։ Վահան Տերյանը՝ ազգային գործիչ Վահան Տերյանը ոչ միայն մեծ բանաստեղծ էր, այլև ազգանվեր գործիչ։ Նրա նամակները վկայում են հայրենիքի ցավով տառապող մտավորականի մասին։ 1918-ին նա ղեկավարեց Հյուսիսային Կովկասի ու Աստրախանի հայ փախստականների փրկության աշխատանքները՝ վտանգելով կյանքը նրանց կացարաններով, սննդով ու դեղորայքով ապահովելու համար։ Նա նաև կանխեց Մոսկվայի հայկական եկեղեցու գանձերի բռնագրավումը, ինչը հետագայում վերադարձվեց Սբ. Էջմիածնին։ Տերյանը վճռականորեն պաշտպանեց Հայկական հարցը՝ ընդդիմանալով Տրոցկու ու Ստալինի քաղաքականությանը։ Նրա սկզբունքայնությունը պատճառ դարձավ պաշտոնից հեռացվելուն։ Ի վերջո, 1920-ին նրան գործուղեցին Թուրքեստանով Պարսկաստան ու Թուրքիա, ինչը մահվան ուղի էր նրա՝ ծանր հիվանդության համար։ Տերյանը մահացավ Օրենբուրգում՝ հայրենիքի համար պայքարելիս։

2. Կարդա  Տերյանը` գրական հայերենի հիմադիր և Տերյանը՝  հասարակական-քաղաքական գործիչ նյութերը, գրավոր վերապատմիր բլոգում: Վահան Տերյանը, կարճ կյանքով, անգնահատելի ներդրում ունեցավ հայ պոեզիայում: Նրա սիրային, հայրենասիրական և լիրիկական բանաստեղծությունները մինչ օրս պահպանել են իրենց թարմությունն ու ազդեցության ուժը՝ ոգեշնչելով նոր սերունդներին: Տերյանը հեղափոխեց հայ տաղաչափությունը՝ հաղթահարելով շեշտադրության սահմանափակումները և ձևավորելով արևելահայ շեշտական բանաստեղծությունը: Նա առաջինը հայկական պոեզիա բերեց եվրոպական և ռուսական ձևեր՝ սոնետ, տրիոլետ, ռոնդո, ինչպես նաև ալիտերացիաներ: Տերյանի լեզվական վարպետությունը անգերազանցելի մնաց մինչ օրս: Լեզվաբան Ռաֆայել Իշխանյանը հասկանում էր դրա կարևորությունը՝ իր ուսանողներին պարտադրելով արտասանել Տերյանի բանաստեղծությունները, քանի որ դրանք լավագույն ուղեցույցն էին գրական հայերենի կատարյալ տիրապետման համար։ Վահան Տերյանը՝ ազգային գործիչ Վահան Տերյանը ոչ միայն մեծ բանաստեղծ էր, այլև ազգանվեր գործիչ։ Նրա նամակները վկայում են հայրենիքի ցավով տառապող մտավորականի մասին։ 1918-ին նա ղեկավարեց Հյուսիսային Կովկասի ու Աստրախանի հայ փախստականների փրկության աշխատանքները՝ վտանգելով կյանքը նրանց կացարաններով, սննդով ու դեղորայքով ապահովելու համար։ Նա նաև կանխեց Մոսկվայի հայկական եկեղեցու գանձերի բռնագրավումը, ինչը հետագայում վերադարձվեց Սբ. Էջմիածնին։ Տերյանը վճռականորեն պաշտպանեց Հայկական հարցը՝ ընդդիմանալով Տրոցկու ու Ստալինի քաղաքականությանը։ Նրա սկզբունքայնությունը պատճառ դարձավ պաշտոնից հեռացվելուն։ Ի վերջո, 1920-ին նրան գործուղեցին Թուրքեստանով Պարսկաստան ու Թուրքիա, ինչը մահվան ուղի էր նրա՝ ծանր հիվանդության համար։ Տերյանը մահացավ Օրենբուրգում՝ հայրենիքի համար պայքարելիս։

Տերյանի բանաստեղծությունների որևէ շարքից առանձնացնել՝

1)ՏԽՈՒՐ ԶՐՈԻՅՑ Կապույտ երկնքի ոսկեղեն աստղե՛ր, Ձեր հեռվից դուք միշտ տեսնում եք նրան. Ասացե՛ք, արդյոք նա էլ թախծո՞ւմ էր, Արդյոք տրտո՞ւմ էր նա էլ ինձ նըման։ Խորհրդագետնե՛ր, դուք տեսնում եք միշտ.— Արդյոք մենա՞կ էր նա էլ ինձ նըման, Թե ընկեր գտած ժպտում էր անվիշտ, Ե՛վ փայփայում էր, և՛ սիրում նրան։ Խորհրդագետներ, դուք ժպտում եք լուռ, Դուք լուռ ժպտում եք իմ ցավի վըրա.— Նա քեզ մոռացած՝ վաղուց ամենուր Ծաղրում է քո խենթ խոսքերը հիմա… https://youtube.com/shorts/_JPpq_f3Io0?feature=shared

2)ԻՆՔՆՕՐՈՐՈՒՄ Գիշեր է իջել. լռել են բոլոր Աղմուկները չար, խոսքերը պատիր Ջրերը մեղմիվ երգում են օրոր, — Սիրտ իմ, հանդարտի՛ր… Հանգչում է վաղուց անտուն ու մոլոր Թափառականը մեն ու տարագիր, Աստղերը խմբով երգում են օրոր, — Սիրտ իմ, հանդարտի՛ր… Լա՛ց վերջին լացըդ, սի՛րտ իմ մենավոր, Վերջին արցունքըդ — հեկեկա՛, թափի՛ր, — Երազ, երգ ու սեր, օրո՜ր ու օրո՜ր, — Սիրտ իմ, հանդարտի՛ր… Գրականություն-Կարդում ենք Վահան Տերյան. ամփոփում Առաջադրանքներ ․ Տերյանի բանաստեղծությունների որևէ շարքից առանձնացնել՝ ամենահուզիչ ամենատխուր ամենաանհույս ամենաոգեշնչող

ամենաերազկոտ բանաստեղծությունները։ Փորձիր հիմնավորել ընտրությունդ:
1. Ամենահուզիչ – «Դու գիշեր ես…» Այս բանաստեղծությունը լի է խորը զգացմունքներով, սիրո և կարոտի խորը մտքերը։ Բանաստեղծը համեմատում է սիրելիին գիշերվա հետ՝ շեշտը դնելով նրա խորհրդավորությունն ու ձգողականությունը։ Տերյանը խոսում է իր ապրումների, ներքին հակասությունների մասին, ինչը ստիպում է ընթերցողին զգալ այդ հույզերը։

2. Ամենատխուր – (Աշնանը) Չնայած այն բանաստեղծությունը ռուսերեն է գրված, Տերյանի տխուր տրամադրությունների ամենավառ դրսևորումներից է։ Աշունը նրա համար ոչ միայն բնության փոփոխությունն է, այլև հոգեվիճակի խորհրդանիշ, որն արտացոլում է կյանքի անցողիկությունը, հիասթափությունները և կորուստները։

3. Ամենաանհույս – «Ես երգել եմ ցավի մասին…» Այս բանաստեղծության մեջ արտահայտվում է խոր հիասթափություն և անօգնականություն։ Տերյանը խոսում է կյանքի դժվարությունների, ցավի, կորուստների մասին՝ կարծես ասելով, որ այդ զգացումները նրա մշտական ուղեկիցներն են։ Չկա լուսավոր հույս, միայն անցյալի ցավոտ հիշողություններ։

4. Ամենաոգեշնչող – «Կտակ» Այս բանաստեղծությունը խորը հայրենասիրական կոչ է, որտեղ Տերյանը իր պատգամն է թողնում ապագա սերունդներին։ Նա դիմում է իր ժողովրդին, նրա ցավերին ու տառապանքներին, բայց միևնույն ժամանակ հույսի և պայքարի գաղափար է փոխանցում։ Այս ստեղծագործությունը կարող է ոգեշնչել ցանկացած ընթերցողի։

5. Ամենաերազկոտ – «Անուրջներ» Տերյանի այս բանաստեղծությունը լի է երազկոտ պատկերներով, անիրական աշխարհի ձգտումներով։ Այն արտահայտում է բանաստեղծի փափագները դեպի մի աշխարհ, որտեղ ամեն ինչ ավելի գեղեցիկ է, խաղաղ ու ներդաշնակ։ Նրա պատկերավոր լեզուն ստեղծում է մոգական մթնոլորտ, որտեղ ընթերցողը կարող է կտրվել իրականությունից։ Տերյանի պոեզիան զգացմունքների մի ամբողջ հորձանուտ է, և այս բանաստեղծությունները լավագույնս արտացոլում են նրա բազմաշերտ հոգևոր աշխարհը։

3. Կարդացած բանաստեղծություններից դուրս գրել անծանոթ բառերը, բացատրական բառարանի օգնությամբ բացատրիր:: Անծանոթ բառեր չկան
4․ Տերյանի քո ընտրանին ներկայացրու՝  ձայնագրելով քեզ դուր եկած բանաստեղծությունները https://youtube.com/shorts/_JPpq_f3Io0?feature=shared

• Ի՞նչ քաղաքականություն էր վարում Արշակ 2-րդ թագավորը։

Արշակ II-ը դարձավ հայ Արշա-կունիների ամենանշանավոր արքաներից մեկը: Նա սկսեց վարել ինքնուրույն քաղաքականություն: Հայոց արքային ահաբեկելու նպատակով կայսրը հրամայեց Հռոմում սպանել նրա եղբորը` արքայազն Տրդատին: Սակայն Արշակը չընկճվեց: Նրա խորհրդով Ներսես Ա կաթողիկոսը միջնորդեց, որ Գնելն ու Տիրիթը վերադառնան Հայաստան:

• Ե՞րբ և ո՞ւմ կողմից է հրավիրվել Աշտիշատի ժողովը։ Ի՞նչ կարևոր որոշումներ և կանոններ ընունեց այդ ժողովը։

354 թ. Ներսես Ա-ն Աշտիշատում հրավիրում է Հայ եկեղեցու առաջին ժողովը: Այնտեղ ընդունվում են հոգևոր և աշխարհիկ կյանքին առնչվող որոշումներ և կանոններ: Ընդունվում է մի կանոն, որով հայոց թագավորին ու մեծամեծներին կոչ էր արվում գթասիրտ լինելու իրենց ծառաների և հասարակ ժողովրդի նկատմամբ: Մյուս կողմիցծառաներին պատվիրվում էր հնազանդ ու հավատարիմ լինել իրենց տերերին: Առաջին ժողովի որոշումների համաձայն կառուցվում են վանքեր, դպրոցներ, աղքատանոցներ:

• Ո՞րն էր Արշակ 2-ի և նախարարների միջև հակամարտության պատճատը։
  
  Արշակ II–ը որոշում է Կոգովիտում հիմնել Արշակավան քաղաքը: Երկրում լարվածությունը մեղմելու նպատակով նա թույլատրում է Արշակավանում ( բնակություն հաստատել բոլոր ցանկացողներին, նույնիսկ օրինազանցներին, որոնք ազատ էին լինելու դատ ու դատաստանից: Դա առաջացնում է նախարարների դժգոհությունը: Նրանք հարձակվում և ավերում են քաղաքը:
• Ի՞նչ ընթացք ունեցավ 359 թ․ ծագած պարսկա-հռոմեական պատերազմը։ Ինչպե՞ս ընթացան հայ-հռոմեական հարաբերությունները։

359 թ. վերսկսված հռոմեա-պարսկական պատերազմի ժամանակ Շապուհ II–ը օգնություն է խնդրում Արշակից: Հայոց զորքով Մծբին քաղաքի մոտ Արշակը պարտության է մատնում հռոմեական զորքին: Շապուհն առաջարկում է Արշակին ամուսնանալ իր դստեր հետ, բայց Արշակը հրաժարվում է: Շապուհը թշնամանում է Արշակի հետ:

Պարսկա–հռոմեական պատերազմն ավարտվում է հռոմեացիների պարտությամբ: Նոր գահակալած կայսեր ու Շապուհ II արքայի միջև 363 թ. կնքվում է հաշտություն: Պայմանագրի համաձայն՝ կայսրը պարտավորվում էր չօգնել հայերին: IV դարի հռոմեացի պատմիչ Ամմիանոսն այդ պայմանագիրն անվանել է «ամոթալի»։

• Ինչպե՞ս ձեռբակալվեց և սպանվեց Արշակ արքան
  
  Արշակ Բ-ն, այն ժամանակ երբ Վասակ Մամիկոնյանի հետ գնաց Տիզբոն հաշտություն կնքելու, ձերբակալվեց Շապուհ Բ-ի կողմից: Նրանք նախապես երդում էին ստացել իրենց անվտանգության վերաբերյալ, բայց Շապուհը խաբեությամբ ձերբակալեց Արշակին: Նա նետվեց Անհուշ բերդ, որտեղ շուտով մահացավ:

Հայոց պատմություն 7, էջեր17-22

Մոռանա՜լ, մոռանա՜լ ամեն ինչ,
                              Ամենին մոռանալ.
Չըսիրել, չըխորհել, չափս՛ոսալ —
                              Հեռանա՜լ…
Այս տանջող, այս ճնշող ցավի մեջ,
                              Գիշերում այս անշող
Արդյոք կա՞ իրիկվա մոռացման,
                              Մոռացման ոսկե շող…
Մի վայրկյան ամենից հեռանալ,
                              Ամենին մոռանալ.—
Խավարում, ցավերում քարանալ
                              Մեն-միայն…
Մոռանալ, մոռանալ ամեն ինչ,
                              Ամենին մոռանա՜լ…
Չըսիրել, չըտենչալ, չըկանչել,
                              Հեռանալ…

Այս բանաստեղծությունը արտահայտում է մարդու հոգևիճակը, երբ մարդը ցանկանում է մոռանալ ամեն ինչ՝ ցավը, տառապանքները և իր զգացմունքները։ Հեղինակը փորձում է փախչել իրականությունից, զգացմունքներից ու հարաբերություններից մտածելով, որ մոռանալն ու հեռանալը կազատեն իրեն ցանկացած տեսակի տանջանքներից։Բայց իմ տեսանկյունից մենակությունը շատ դաժան և դժվար բան է քանի որ ցանկացած մարդ պետք է ունենա իր կողքին մարդանց ում շատ սիրում և վստահում է։

• Ինչպիսի՞ն էր քաղաքայան վիճակը Առաջավոր Ասիայում 3-րդ դարի վերջին և 4-րդ դարի սկզբին

III դ. վերջին Մեծ Հայքի թագավորությունը հայտնվել էր քաղաքական բարդ պայմաններում: Սրվել էին պարսկա-հռոմեական հարաբերությունները: Ինչպես հիշում եք, 296 թ. պարսից արքա Ներսեհը պատերազմ սկսեց Հռոմի դեմ: Ռազմական գործողությունների ոլորտում ընդգրկվեցին Հա յաստանի և Հյուսիսային Միջագետքի տարածքները: Ներսեհը պարտություն կրեց և ստիպված էր 298 թ. Մծբինում հաշտության պայմանագիր կնքել հռոմեացիների հետ՝ խաղաղության քառասունամյա ժամկետով: Իրավիճակը Հայաստանի համար փոխվեց: Բարենպաստ միջազգային պայմաններում Մեծ Հայքի թագավորությունը հզորության և բարգավաճման նոր շրջան ապրեց:

• Ինչո՞ւ էր Տրդատ 3-րդ-ը բանտարկել Գրիգոր Պարթևին։ Ի՞նչ գործունեություն ծավալեց Գրիգորը Խոր Վիրապից դուրս գալուց հետո

Գրիգոր Լուսավորիչը բանտարկվել էր, քանի որ նա քրիստոնեություն էր քարոզում Հայաստանում, այն ժամանակ, երբ երկիրը դեռ պաշտում էր հեթանոսական աստվածներին։

Ըստ ավանդության՝ Գրիգորը Տրդատ Գ Մեծ արքայի արքունիքում էր ծառայություն մատուցում, սակայն երբ բացահայտվեց, որ նա քրիստոնյա է և հատկապես, որ նա Պարթևստանի թագավոր Խոսրովի որդին է (որի դեմ Տրդատը պատերազմել էր), արքան հրամայեց նրան բանտարկել։

Հետագայում, երբ Տրդատ արքան ծանր հիվանդացավ (ըստ ավանդության՝ խոզի վերածվեց), նրա քույրը՝ Խոսրովիդուխտը, տեսիլք ունեցավ, որտեղ ասվում էր, որ միայն Գրիգորն է կարող բուժել արքային։ Այդ ժամանակ մարդիկ գնացին Խոր Վիրապ՝ նրա կմախքը գտնելու, սակայն զարմանքով պարզվեց, որ նա ողջ է, քանի որ նրան տարիներ շարունակ գաղտնի կերակրել էր մի քրիստոնյա կին։

Գրիգորը հանեցին վիրապից, նա բուժեց արքային, ինչից հետո Տրդատը մկրտվեց և ընդունեց քրիստոնեությունը։

• Ինչո՞ւ Գրիգորը մեկնեց Մաժակ-Կեսարիա։ Ի՞նչ գիտեք Ս․ Էջմիածնի կառուցման և անվանակոչության մասին

Հայաստանի բոլոր կողմերից Տրդատ III Մեծի հրամանով նախարարները, ազատները, հայոց զորքը, գավառապետերը հավաքվում են Վաղարշապատում և Գրիգոր Լուսավորչին կարգում քահանայապետ: Ս. Գրիգորը հայ նախարարների ուղեկցությամբ մեկնում է Կապադովկիայի Մաժակ-Կեսարիա քաղաքը, որտեղ եպիսկոպոսների ժողովը նրան ձեռնադրում է եպիսկոպոս:

Ըստ ավանդության՝ Գրիգոր Լուսավորչի տեսիլքում երևացել է Միածնի՝ Քրիստոսի իջած տեղը, որտեղ և կանգնեցվել է փրկչական խաչի նշանը: Այստեղից էլ ծագել է Էջմիածին («Միածնի իջած վայր») անունը: 303 թ․ կառուցվում է Ս․ Էջմիածին Մայր տաճարը։

• Նկարագե՛ք քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն ընդունելու իրադարձությունները։ Ազգային-քրիստոնեական ի՞նչ տոներ գիտեք։

Բագավանում՝ Նպատ լեռան ստորոտում, Տրդատ Մեծը, Աշխեն թագուհին և հայոց զորքը մեծ պատիվներով դիմավորում են Ս. Գրիգորին: Լուսաբացին նա արքունիքին, զորքին և ժողովրդին Արածանիի ջրերում մկրտում է: Այդպես 301 թ. քրիստոնեությունն աշխարհում առաջինը Հայաստանում հռչակվում է պետական կրոն։

Ազգային-քրիստոնեական տոներն են՝ Ամանորը, Տրնդեզը, Տյառնընդառաջը, Բարեկենդանը, Վարդավառը, Սուրբ Սարգիսը, Խաչվերացը և այլն։

• Քրիստոնեության ընդունումն ի՞նչ պատմական նշանակություն ունեցավ հայ ժողովրդի կյանքում։ Ի՞նչ առաքելություն ստանձնեց Հայոց եկեղեցին

Քրիստոնեությունը հայերի համար նշանակալի դեր խաղաց պատմության մեջ՝ դարձնելով այն ազգի ինքնության հիմք: IV դարում Հայաստանը դարձավ առաջին երկիրը, որը ընդունեց քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն: Հայոց եկեղեցու առաքելությունը կապված է հավատը պահպանելու, մշակույթն ու լեզուն պահպանելու, և բարոյական արժեքներ փոխանցելու հետ: Եկեղեցին եղել է նաև ժողովրդի միության և ազգային ինքնության պահպանման հիմնական ուժը։

Հայոց պատմություն 7, էջեր10-12

190. y=10x-15
x=0, y=-15, A(0;-15)

191. 10x-15=0
15/10=3/2, x=3/2, y=0, B(3/2;0)

192. II-րդ

193.y=-12x-48
x=0, y=-48, A(0;-48)

194.-12x-48=0
x=-4, y=0, B(-4;0)

195. I-ի

196. 6=4a+2
a=1

197. 2a+3=5
a=1

198.3a-8=6
a=14/3

199. 6+5a=2
a=-4/5

200. -3a-8=-2
a=-2

201. 3a+5=3
a=-2/3

202. 10-a=0
a=10

203. 3+a=-6
a=-9

204.25-6a=-2
a=27/6=9/2