2. Ի՞նչ է տրիոլետը։ Տրիոլետը բանաստեղծության հատուկ ձև է, որը կազմված է 8 տողից։ Այն ունի կրկնվող տողեր․
1-ին տողը կրկնվում է 4-րդ և 7-րդ տողերում,
2-րդ տողը կրկնվում է 8-րդ տողում։
Այս ձևը բանաստեղծությանը տալիս է երաժշտականություն և գեղեցիկ հնչողություն։
3. Իմ գրած տրիոլետը
Կյանքի իմաստը ուրախությունն է, Ուրախությունը թեթև թիթեռ, Մոտենաս՝ կթռչի հեռու նորից, Կյանքի իմաստը ուրախությունն է։ Պետք չէ միշտ նրան հետապնդել, Երբեմն ինքն է գալիս անսպասելի, Կյանքի իմաստը ուրախությունն է, Ուրախությունը թեթև թիթեռ։
I will never forget the day when I received the most surprising gift in my life. It was a normal day at first, but it quickly became one of the happiest days I have ever had. It was a warm spring afternoon and I had just come home from school. I was a little tired because we had many lessons that day. When I entered the house, everything seemed very quiet and normal. My parents were smiling, but I didn’t understand why. After a few minutes my mother told me that they had a small surprise for me. I was very curious and tried to guess what it could be. Maybe it was a book, some clothes, or something for school. I never expected what was about to happen. Suddenly I heard a small sound from the other room. It sounded like a little animal. I walked slowly to the door and opened it. At that moment I saw a small, beautiful puppy sitting on the floor and looking at me with big eyes. I was completely surprised. For a moment I couldn’t even speak because I had always wanted a dog. I asked my parents if the puppy was really for me, and they smiled and said yes. It was my gift. I was incredibly happy. The puppy was very playful and friendly. It ran around the room, wagging its tail, and then came to me. I picked it up and hugged it carefully. We spent the whole evening playing together and thinking about a name for the puppy. It felt like a dream because I had wished for a dog for a long time. That day became one of the most special days in my life. I will always remember the moment when I opened the door and saw the little puppy for the first time.
1. Ինչպիսի՞ պատճառներ կարող են պետություններին հասցնել ռազմական բախման։ Պետությունները կարող են պատերազմ սկսել տարբեր պատճառներով․ օրինակ՝ տարածքի համար, ռեսուրսների (նավթ, գազ) համար կամ երբ զգում են, որ իրենց անվտանգությանը վտանգ կա։ Երբեմն նաև հին հակամարտություններն ու քաղաքական լարվածությունն են բերում բախումների։
2. Ի՞նչ դեր ունեն տարածաշրջանային ուժային հավասարակշռությունը և դաշնակցային հարաբերությունները։ Եթե մի երկիր ուժեղ դաշնակիցներ ունի, իրեն ավելի վստահ է զգում։ Դաշնակիցները կարող են օգնել զենքով, տնտեսությամբ կամ քաղաքական աջակցությամբ։ Այդ պատճառով էլ ուժերի հավասարակշռությունը շատ կարևոր է նման իրավիճակներում։
3. Ինչպե՞ս է միջուկային զենքի խնդիրը ազդում միջազգային քաղաքականության վրա։ Միջուկային զենքը շատ վտանգավոր է, դրա պատճառով երկրները փորձում են զգույշ լինել։ Երբ մի երկիր միջուկային զենք ունի, մյուսները հաճախ խուսափում են նրա հետ մեծ պատերազմ սկսելուց։
4. Կարո՞ղ է կանխարգելիչ ռազմական հարվածը համարվել արդարացված։ Սա շատ վիճելի հարց է։ Որոշ երկրներ ասում են, որ եթե վտանգ կա, կարող են առաջինը հարվածել իրենց պաշտպանելու համար։ Բայց միջազգային իրավունքի տեսանկյունից դա միշտ չէ, որ ընդունվում է։
5. Ի՞նչ դեր ունի ՄԱԿ-ը նման հակամարտություններում։ ՄԱԿ-ը փորձում է միջնորդել, կազմակերպել բանակցություններ և երբեմն խաղաղապահ ուժեր ուղարկել։ Նպատակը՝ կանգնեցնել պատերազմը և օգնել, որ կողմերը համաձայնության գան։
6. Ինչու՞ տարբեր երկրներում լրատվամիջոցները նույն պատերազմը տարբեր են ներկայացնում։ Շատ հաճախ լրատվամիջոցները ներկայացնում են իրադարձությունները իրենց երկրի տեսակետից։ Այդ պատճառով նույն դեպքը կարող է մեկ տեղում ներկայացվել մեկ ձևով, իսկ ուրիշ երկրում՝ լրիվ ուրիշ ձևով։
7. Ինչպե՞ս տարբերել տեղեկատվությունը քարոզչությունից կամ ապատեղեկատվությունից։ Լավ է միշտ մի քանի աղբյուր կարդալ և տեսնել՝ արդյոք նույն փաստերը այլ տեղերում էլ կան։ Եթե նյութը շատ միակողմանի է կամ առանց աղբյուրների, հնարավոր է դա ապատեղեկատվություն լինի։
8. Ինչ ազդեցություն կարող են ունենալ պատերազմները համաշխարհային տնտեսության վրա։ Պատերազմների ժամանակ հաճախ բարձրանում են նավթի ու գազի գները, խանգարվում են առևտրային կապերը։ Դա կարող է ազդեցություն ունենալ շատ երկրների տնտեսությունների վրա։
9. Ինչպիսի՞ մարդասիրական խնդիրներ են առաջանում պատերազմի ժամանակ։ Պատերազմների ժամանակ շատ մարդիկ կորցնում են իրենց տները և դառնում փախստականներ։ Կան նաև զոհեր, վիրավորներ, երբեմն էլ խնդիրներ սննդի ու բժշկական օգնության հետ։
10. Ինչպիսի՞ ազդեցություն կարող են ունենալ նման պատերազմները փոքր երկրների վրա, օրինակ՝ Հայաստանի։ Փոքր երկրները կարող են ավելի զգալ նման պատերազմների ազդեցությունը՝ թե՛ անվտանգության, թե՛ տնտեսության վրա։ Դրա համար նրանք հաճախ փորձում են պահպանել հավասարակշռված քաղաքականություն տարբեր երկրների հետ։
11. Ի՞նչ ելքեր կարող են լինել նման հակամարտություններից։ Սովորաբար լուծումը կարող է լինել կամ ռազմական հաղթանակը, կամ բանակցությունները։ Շատ դեպքերում ամենակայուն լուծումը բանակցությունների և միջազգային միջնորդության միջոցով է լինում։
Հայերեն լեզվով նյութեր
CivilNet – տարածաշրջանային քաղաքականության և Իրանի թեմայով վերլուծություններ https://www.civilnet.am
Ազատություն ռադիոկայան – միջազգային քաղաքականության և Մերձավոր Արևելքի նորություններ https://www.azatutyun.am
1in.am – տարածաշրջանային զարգացումների մասին հրապարակումներ https://www.1in.am
Carnegie Endowment for International Peace – ռուսերեն բաժնում կան վերլուծություններ Իրանի քաղաքականության և տարածաշրջանային անվտանգության մասին https://carnegieendowment.org
Meduza – միջազգային քաղաքականության թեմայով հոդվածներ https://meduza.io
Անգլերեն
Council on Foreign Relations – Իրանի և ԱՄՆ-ի հարաբերությունների և տարածաշրջանային հակամարտությունների մասին վերլուծություններ https://www.cfr.org
Brookings Institution – միջազգային քաղաքականության և պատերազմների հետևանքների վերլուծություններ https://www.brookings.edu
BBC, The Guardian, Reuters և Al Jazeera լրատվական կայքերը նույնպես պարբերաբար հրապարակում են նորություններ և վերլուծություններ տարածաշրջանում տեղի ունեցող ռազմական և քաղաքական զարգացումների մասին։
Assignments for 09.03.26 Navigate B1+ Watch the video Social Media Marketing , do the exercises 1, 3,4, page 14 Navigate B1 + Review page 15, 1a, 2a, 4a,
Page 14
1. Match the two halves of the sentence
a. My company doesn’t broadcast advertisements on TV any more. b. Nowadays companies prefer posting advertisements on social media sites to advertising on TV. c. Online discussions show how advertisers engage with consumers. d. Advertisers need to find a successful way of reaching their target audience. e. I saw billboards advertising the product as I was walking through the city centre.
3. Watch the video. Which three things does the video talk about?
a the history of social media marketing c changes in the advertising industry d more interaction with customers
The video explains how advertising has changed over time. In the past, companies mostly used television and billboards to advertise their products. Today many companies use social media platforms like YouTube and other networks. Social media marketing allows companies to communicate directly with customers and interact with them more easily. It also helps advertisers understand what people think about their products.
4. Watch again. Correct the sentences
a. Most American advertising companies had an office in Madison Avenue in the 1950s.
b. ‘Mad Men’ is a common name for people who work in advertising in the past / in the 1960s.
c. Madwell creates and develops social media campaigns.
d. It can take a few minutes to write a short social media post.
e. Advertisers sometimes engage in a conversation with clients these days.
f. Nowadays, the principal effects of social media are not well known yet.
Page 15
1a
If your life changes, your friends might need to change too.
If you have moved to a new area, it’s a good idea to join some clubs.
People usually make friends at work.
Don’t automatically say no to an invitation, even if you are getting ready for bed when the phone rings.
If you try to meet your friends’ friends, they will probably like them too.
When someone refuses your invitation, try again another time.
2a
does not seem
are changing
means
have
believe
is becoming
touch
know
Social networking sites do not seem to help people make close friends, according to researchers who studied how the websites are changing friendships.
lthough social networking means that many people now have hundreds or even thousands of ‘friends’, the researchers believe that to become a real friend it is still important to actually meet up. Social networking is becoming very popular recently, but although people now keep in touch, the researchers found that we still usually have only around five close friends. We only develop real friendships when we know someone we can trust.
Assignments for 06.03.26 Navigate Grammar / slide 137, ex-es 1, 2.3 1. Choose the correct options
That sounds like a good idea.
Do you have a few minutes to help me?
I don’t understand. What do you mean / you meaning by “trending”?
I’m trying to download some photos. Can you help me? – Sure. Do you know why it isn’t working? – I think the file’s too big. It looks like that’s what causes the problem.
2. Complete 1–11 using the correct form of the verbs
This is Carlos. He comes from Spain.
Peter is on his way. He is coming by bus.
I don’t see your point, but I agree with you.
You’re quiet? What are you thinking about?
What do you think of the new James Bond film?
I imagine you’re very tired after your journey.
Jamal isn’t here. He is having his lunch.
Does anybody have any questions?
The umbrella’s not mine. I think it belongs to Annette.
Yuck! This soup tastes horrible. And it looks disgusting, too.
I am looking for my keys. Do you know where they are?
Ինչի՞ արդյունքում ստեղծվեց և ի՞նչ տարածքներ էր ընդգրկում Վաչագան Բարեպաշտի թագավորությունը։ Ներկայացրե՛ք նրա գործունեությունը։
V դ. 80-ական թթ. հայոց ապստամբական շարժման արդյունքներից էր Մեծ Հայքի Արցախ և Ուտիք նահանգներում (Հայոց Արևելից կողմանք) ու հարակից տարածքներում հայկական թագավորության հիմնումը, որտեղ Հայկազուն–Սիսակյան Առանից սերող տոհմից 484 թ. գահ է բարձրանում Վաչագան Բարեպաշտը։
Վաչագան թագավորի բարենորոգչական գործունեության շնորհիվ բարգավաճում են եկեղեցաշինությունը և դպրոցաշինությունը: Վաչագան Բարեպաշտ արքան ստեղծում է «Սահմանադրություն կանոնական»–ը, որը եպիսկոպոսների, քահանաների և ազատների համաձայնությամբ ընդունվում է Աղուենի կանոնադիր ժողովում: Այն համաշխարհային և հայ իրավագիտության պատմության մեջ վաղ կանոնագրություններից է։ Մովսես Կաղանկատվացու գնահատմամբ՝ Վաչագան Բարեպաշտը «եղավ աստվածագիտության լույսի դուռ և բազմազան բարիքների երջանիկ օրինակ»:
Քրիստոսի բնության բացատրության ի՞նչ ուսմունք է դավանում Հայոց եկեղեցին։ Ե՞րբ և ինչպե՞ս առաջացան քաղկեդոնական և հակաքաղքեդոնական ուղղությունները։ Ե՞րբ և ո՞վ է հրավիրել Դվինի 506թ․ ժողովը, ի՞նչ որոշում ընդունվեց։
Հայ առաքելական եկեղեցին մշտապես պահպանել է Քրիստոսի մի բնության մասին ճշմարիտ դավանաբանությունը՝ հենվելով տիեզերական առաջին երեք ժողովների վճիռների վրա: Հայ եկեղեցին չէր մասնակցել Քաղկեդոնի IV ժողովին (451 թ.), որն ընդունել էր Քրիստոսի՝ «մի անձ, երկու բնություն» բացատրությունը: Այդ բանաձևի հետևորդները հետագայում կոչվեցին քաղկեդոնականներ կամ երկաբնակներ:
Վահան Մամիկոնյանից հետո իշխանությունը VI դ. սկզբին անցնում է նրա եղբորը՝ Վարդ Պատրիկին։ Հայոց կաթողիկոս Բաբգեն Ա-ն Դվինում 506 թ. ժողով է գումարում՝ Հայ առաքելական եկեղեցուն ենթակա վրաց, աղվանից հոգևորականների և նեստորականներից Պարսկաստանում նեղվող քրիստոնյաների ներկայացուցիչների մասնակցությամբ: Դվինի առաջին ժողովը դատապարտում է նեստորականների գործողությունները և Նիկեայի ժողովի դավանաբանության վրա հաստատված գրություն է կազմում ու հանձնում Պարսկաստանից եկած քրիստոնյաներին: Ժողովում ուղենշվում է Հայ եկեղեցու դավանաբանական ինքնուրույնությունը:
Ի՞նչ նպատակով և ի՞նչ միջոցառումներ իրականացրեց Հուստինիանոս 1-ինը․ ի՞նչ հետևանքներ դրանք ունեցան։ Ներկայացրե՛ք հայերի հակաբյուզանդական ապստամբությունն ու խռովությունը։
Հուստինիանոս I–ը, կայսրության կառավարումը կենտրոնացնելու և հայ նախարարների ներքին կառավարման համակարգը քանդելու նպատակով Արևմտյան Հայաստանում իրականացնում է մի շարք միջոցառումներ, որոնք ծանրացնում են հայության վիճակը: Կայսրը 530–531 թթ. ռազմավարչական բաժանում է կատարում, խախտում Արևմտյան Հայաստանի իշխանական տների համակարգը՝ կառավարումը հանձնելով բյուզանդական զինվորական պաշտոնյաներին: 536 թ. հրապարակած օրենքով Արևմտյան Հայաստանի նախկին նահանգներից և հայկական հինգ ինքնուրույն իշխանություններից ստեղծում է Առաջին Հայք (կենտրոնը՝ Հուստինիանուպոլիս), Երկրորդ Հայք (Սեբաստիա), Երրորդ Հայք (Մելիտինե) և Չորրորդ Հայք (Մարտիրուպոլիս) նահանգները:
Բյուզանդական կայսրության լուծը ծանրանում է: Հայոց իշխան Համազասպին զրպարտելով և սպանելով՝ կայսեր մտերիմներից Ակակիոսը հայերի նկատմամբ բռնություններ է գործադրում: 539 թ. հայերը Հովհաննես Արշակունու և նրա որդու՝ Արտավանի գլխավորությամբ ապստամբում ու սպանում են Ակակիոսին: Հուստինիանոսն ուղարկում է Սիտտաս զորավարի զորքը: Ճակատամարտում նրան նիզակով սպանում է ապստամբության ղեկավար Արտավան Արշակունին: Բյուզանդացիները դավադրաբար սպանում են Հովհաննես Արշակունուն: Ապստամբները հարկադրաբար դիմում են Խոսրով Անուշիրվանին: Օգտվելով առիթից՝ պարսից արքան 540 թ. Բյուզանդիային պատերազմ է հայտարարում: Ռազմական գործողությունները ավերածություններ են պատճառում Հայաստանին:
Ի՞նչ որոշում ընդունեց 554թ․ գումարված Դվինի երկրորդ ժողովը։ Ի՞նչ քաղաքականություն էին վարում պարսիկները հայերի նկատմամաբ։ Ներկայացրե՛ք 571-572 թթ․ ամստամբության ընթացքը։
Ազգային–եկեղեցական խնդիրներով մտահոգ հայոց կաթողիկոս Ներսես Բ Բագրևանդացու ջանքերով 554 թ. գումարվեց Դվինի երկրորդ ժողովը: Այն վերջնականապես հաստատեց Հայ առաքելական եկեղեցու ազգային ինքնուրույնությունը: Դվինի ժողովների (VI դ.) որոշումները պաշտպանում էին Հայ եկեղեցու դավանաբանությունը թե՛ պարսից արքունիքի հովանավորած նեստորականության և թե՛ բյուզանդական եկեղեցու ոտնձգություններից: 564 թ. Հայաստանում պարսիկ մարզպան Սուրենի նշանակումով ավելի ծանրացան հարկերն ու տուրքերը, վարչական և կրոնական ճնշումները: Դվինում փորձ արվեց հիմնելու զրադաշտական պաշտամունքի մի ատրուշան։
Հայերը 571 թ. ապստամբում են՝ Վասակ Մամիկոնյանի մյուս որդու՝ Վարդանի (Վարդան Կրտսեր) գլխավորությամբ: Ապստամբները 572 թ. փետրվարին ազատագրում են Դվինը: Կռվի ժամանակ Սուրեն մարզպանը սպանվում է Դվինում: Ապստամբներից ոմանք գնում են Բյուզանդիա: Կայսրը օգնական զորք է ուղարկում, և Վարդանը ջախջախում է պարսիկներին: Հայաստան ներխուժած պարսից զորավար Միհրանի 20–հազարանոց զորքը պարտվում է Խաղամախյայի ճակատամարտում:
Որտեղո՞վ էր անցնում պարսկա-բյուզանդական 591թ․ սահմանագիծը։ Ի՞նչ միջոցներով էին Պարսկաստանն ու Բյուզանդիան ջլատում հայոց ռազմական հզորությունը։
Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի միջև գտնվող երկրները վարչաքաղաքական խոշոր փոփոխություններ են կրում 591 թ. պարսկաբյուզանդական բաժանումով: Դա հատկապես վերաբերում է Հայաստանին:
Հայաստանի 591 թ. բաժանումով երկրի մեծ մասն անցավ Բյուզանդիային: Խոսրովը զիջումներ էր կատարել հիմնականում ի հաշիվ Հայաստանի: Նոր միացրած և նախկին հայկական տարածքներից ու հարակից երկրամասերից բյուզանդացիները կազմավորում են մի շարք խոշոր նահանգներ՝ «Մեծ մասն Մեծ Հայոց» (տարածվում էր մինչև Սև ծովի ափերը), «Մասն Մեծ Հայոց» (Բարձր Հայք), «Չորրորդ Հայք կամ Վերին Միջագետք» և «այլ Չորրորդ Հայք», «Մեծ Հայք» (Տուրուբերան), «Խորագոյն Հայք» (Տայք), «Ներքսագոյն Հայք» (Այրարատ նահանգի մեծ մասը) և այլ նահանգներ:
Հայ զորավարները հաճախ ապստամբում էին: Նրանցից էր Սմբատ Բագրատունին, որը ազատագրական շարժում էր սկսել հայրենիքում: Նա ցանկանում էր մնալ ու պայքարել Հայաստանի ազատագրման ու թագավորության վերականգնման համար, այլ ոչ թե կռվել նվաճող պետությունների հեռավոր սահմաններում: Կայսրը հրամայում է Սմբա տին ու նրա զինակիցներին ձերբակալել և նետել կրկեսի գազանների առջև: Սմբատը նախ բռունցքի հարվածով սպանում է արջին, հետո փախուստի է մատնում ցուլին, ապա խեղդում է առյուծին: Կայսրը հանդիսականների պահանջով ազատում է նրան:
Ո՞վ հաջորդեց Պապ թագավորին, ինչո՞վ էր նա հայտնի։ Ի՞նչ եղավ Մուշեղ Մամիկոնյանի հետ։ Մեկնաբանե՛ք նրա վերջին խոսքերը։
Պապ թագավորից հետո Մեծ Հայքի գահ բարձրացավ նրա ազգական Վարազդատը (374–378 թթ.)։ Նա երկար ժամանակ ապրել էր Հռոմում՝ խուսափելով պարսից արքա Շապուհի հետապնդումներից։ Հռոմում գտնվելու ընթացքում Վարազդատը աչքի էր ընկել որպես օլիմպիական խաղերի հաղթող, ինչի շնորհիվ հայտնի էր դարձել։ Քանի որ նա երիտասարդ էր և պետական կառավարման փորձ չուներ, երկրի պաշտպանությունն ու բանակի ղեկավարումը հիմնականում իրականացնում էր սպարապետ Մուշեղ Մամիկոնյանը։ Վերջինս ոչ միայն ղեկավարում էր բանակը, այլև սահմանների պաշտպանությունն էր կազմակերպում և խորհուրդներ տալիս թագավորին։ Նա կողմ էր Հռոմեական կայսրության հետ ռազմական համագործակցության ամրապնդմանը՝ Սասանյան Պարսկաստանի վտանգին դիմակայելու նպատակով։
Սակայն արքունիքում կային ուժեր, որոնք թշնամաբար էին տրամադրված Մուշեղի նկատմամբ։ Նախարար Բատ Սահառունին, ով ժամանակին Վարազդատի դաստիարակն էր, ցանկացավ տիրանալ սպարապետության պաշտոնին։ Նա թագավորին համոզեց, թե Մուշեղը մասնակցություն է ունեցել Պապի սպանությանը և ցանկանում է գահ բարձրանալ։ Արդյունքում կազմակերպվեց դավադրություն, և խնջույքի ժամանակ Մուշեղ Մամիկոնյանը սպանվեց։
Նրա վերջին խոսքերը՝ «Իմ այդքան ծառայությունների ու թափած արյան հատուցումը սա եղավ… Երանի թե այս մահը ձիու վրա ինձ հասներ», արտահայտում են նրա ցավն ու հիասթափությունը։ Նա ցանկանում էր մահանալ մարտի դաշտում՝ որպես հերոս, այլ ոչ թե դավադրության զոհ դառնալ։ Այդ խոսքերը վկայում են նրա զինվորական արժանապատվության և հայրենասիրության մասին։
Ներկայացրե՛ք Մանվել Մամիկոնյանի գործունեությունը։ Ե՞րբ և ինչո՞ւ Արշակ III-ը հեռացավ Հայաստանի արևմտյան մասից։ Ի՞նչ քայլեր ձեռնարկեց Խոսրով IV-ը երկրի միավորման համար։
Մուշեղի մահից հետո Պարսկաստանից հայրենիք վերադարձավ Մանվել Մամիկոնյանը։ Նա ստանձնեց Մամիկոնյան տոհմի ղեկավարությունը և սպարապետի պաշտոնը։ Մանվելը պահանջեց, որ Վարազդատը հեռանա Հայաստանից, և ի վերջո վերջինս ստիպված լքեց երկիրը։ Բատ Սահառունին և Մուշեղի սպանությանը մասնակցած մյուս անձինք մահապատժի ենթարկվեցին։ Մանվել Մամիկոնյանի հովանավորությամբ գահ բարձրացան Պապի որդիները՝ Արշակ III-ը և Վաղարշակը։
Արշակ III-ը (378–387 թթ.) իշխեց բարդ պայմաններում։ 387 թ. Հայաստանը բաժանվեց Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Պարսկաստանի միջև։ Արշակ III-ը հեռացավ երկրի արևմտյան հատված, որը անցել էր հռոմեական տիրապետության տակ, և այնտեղ էլ մահացավ։
Խոսրով IV-ը, որը իշխում էր Արևելյան Հայաստանում, փորձեց վերամիավորել երկիրը։ Նա որոշ ժամանակ հարկ վճարելով՝ պահպանեց իշխանությունը նաև արևմտյան մասում։ Բացի այդ, առանց պարսից արքայի համաձայնության կաթողիկոս նշանակեց Սահակ Պարթևին՝ նպատակ ունենալով ամրապնդել ներքին միասնականությունը։ Սակայն նրա ինքնուրույն քաղաքականությունը առաջացրեց պարսից արքա Շապուհ III-ի դժգոհությունը, և Խոսրովը ձերբակալվեց ու տարվեց Պարսկաստան։
Ո՞վ էր Վռամշապուհը։ Ի՞նչ արդյունքներ ունեցավ նրա քաղաքականությունը։
Վռամշապուհը Խոսրով IV-ի եղբայրն էր և իշխեց 388–414 թթ։ Նրա կառավարման շրջանը համեմատաբար խաղաղ էր։ Չնայած Հայաստանը շարունակում էր մնալ բաժանված և ենթակա արտաքին ազդեցություններին, երկրի ներսում պահպանվեց կայունություն։ Վռամշապուհի օրոք ստեղծվեցին մշակութային զարգացման նպաստավոր պայմաններ, ինչը հետագայում կարևոր դեր ունեցավ ազգային կյանքում։
Ի՞նչ իրավիճակ էր Մեծ Հայքում Արտաշես Արշակունու օրոք։ Ի՞նչ դիրք ուներ Սահակ Պարթևը։ Ինչպե՞ս գահազրկվեց Արտաշեսը։
Վռամշապուհի մահից հետո գահ պետք է բարձրանար Արտաշեսը, սակայն նա դեռ անչափահաս էր։ Երկրում ստեղծվեց քաղաքական անկայուն վիճակ։ Պարսից արքունիքը միջամտեց և ժամանակավորապես գահ բարձրացրեց Խոսրով IV-ին, բայց նա շուտով մահացավ։ Այնուհետև պարսից արքան իր որդուն՝ Շապուհին, նշանակեց Հայաստանի կառավարիչ, սակայն նրա կառավարումը դժգոհություն առաջացրեց։
422–428 թթ. իշխեց Արտաշես Արշակունին։ Մի խումբ նախարարներ, դժգոհ լինելով նրա քաղաքականությունից, պարսից արքունիք ներկայացրին մեղադրանքներ, թե թագավորն ու կաթողիկոս Սահակ Պարթևը կողմնակից են Բյուզանդիային։ Պարսից արքա Վռամ V-ը կանչեց նրանց Տիզբոն և քննություն անցկացրեց։ Արդյունքում 428 թ. Արտաշեսը գահազրկվեց և աքսորվեց, իսկ Սահակ Պարթևը զրկվեց պաշտոնից։
Ի՞նչ հետևանքներ ունեցավ Արշակունիների թագավորության անկումը։
428 թ. Արշակունիների թագավորության անկումով ավարտվեց հայկական միապետական պետականության մի փուլը։ Սակայն պետական ավանդույթները ամբողջությամբ չվերացան։ Երկրի կառավարման հիմնական դերակատարները դարձան նախարարական տոհմերը, որոնց միջոցով պահպանվեց ներքին ինքնակազմակերպումը և ազգային ինքնությունը։
Shopping is part of our everyday life. People go to shops or buy things online. Sometimes we buy things that we really need, like food, clothes, or school supplies. But very often we also buy things that we do not need. There are many reasons why this happens. First, shopping makes us feel happy. When we see something beautiful or interesting, we want to have it. Buying new things can give us positive emotions. For example, when we are sad or bored, we may go shopping to feel better. Second, advertisements have a strong influence on us. Companies show attractive pictures and make special offers. They say that we need a product to be happy or successful. As a result, we want to buy it, even if we already have something similar at home. Another reason is social influence. We want to look good and be like our friends. If everyone has a new phone or fashionable shoes, we may want the same things. We are afraid to feel different. In conclusion, shopping is not only about needs. It is also about feelings, advertisements, and other people’s opinions. If we understand this, we can make better choices and buy only what we really need.
Ի՞նչ քաղաքականություն էր վարում Պերոզը Հայաստանի նկատմամբ։ Ո՞վ էր Վահան Մամիկոնյանը։ Ի՞նչ գիտեք Շուշանիկի մասին։ Ինչո՞ւ Վազգեն բդեշխի սպանությունը Հայաստանում ապստամբության բռնկման ազդանշան եղավ։
Պերոզի քաղաքականությունը – Պերոզը (459-484) վարում էր կոշտ քաղաքականություն Հայաստանի նկատմամբ՝ փորձելով տարածել զրադաշտականությունը և սահմանափակել հայոց ինքնավարությունը։
Վահան Մամիկոնյան – Հայոց սպարապետ, Վարդանանց պատերազմի հերոս Վարդան Մամիկոնյանի եղբորորդին, ով ղեկավարեց 481-484 թթ. հայերի ապստամբությունը պարսիկների դեմ և վերականգնեց Հայաստանի ինքնավարությունը Նվարսակի պայմանագրով։
Շուշանիկ – Հայոց իշխան Վարդան Մամիկոնյանի դուստրն էր, որը նահատակվեց իր ամուսնու՝ վրաց իշխան Վազգենի կողմից, երբ վերջինս դավաճանեց քրիստոնեական հավատին ու անցավ զրադաշտականության։ Նրա պատմությունը հայտնի է որպես “Շուշանիկի չարչարանքները”։
Վազգեն բդեշխի սպանությունը – Վազգենը, լինելով հայ նախարար, ընդունել էր զրադաշտականություն և դաժան քաղաքականություն վարում քրիստոնյաների դեմ։ Նրա սպանությունը 481 թ. հայերի համար դարձավ ապստամբության ազդանշան՝ պարսից բռնաճնշումների դեմ։
Ի՞նչ որոշեցին հայ նախարարները Շիրակում․ ի՞նչ իրադարձություններ հաջորդեցին դրան։ Ներկայացրե՛ք Հայաստանում ձևավորված կառավարության կազմը։ Նկարագրե՛ք Ակոռիի ճակատամարտը։
Շիրակի ժողովը – 481 թ. հայ նախարարները ժողով անցկացրին Շիրակում, որտեղ որոշեցին ապստամբել պարսիկների դեմ և վերականգնել Հայաստանի ինքնավարությունը։
Հաջորդ իրադարձությունները – Հայկական զորքերը Վահան Մամիկոնյանի գլխավորությամբ հաղթանակ տարան several battles, culminating in the Nvarsak Treaty of 484, which restored Armenia’s autonomy.
Հայաստանում ձևավորված կառավարությունը – Ապստամբության ընթացքում ձևավորվեց հայկական իշխանություն՝ Վահան Մամիկոնյանի ղեկավարությամբ, որը ստանձնեց Հայաստանի սպարապետի և մարզպանի պարտականությունները։
Ակոռիի ճակատամարտը – Տեղի ունեցավ 481 թ.՝ ապստամբ հայերի ու պարսիկների միջև։ Հայերը, Վահան Մամիկոնյանի գլխավորությամբ, հաջողությամբ դիմադրեցին պարսիկներին՝ հիմք դնելով հետագա հաղթանակներին։
Ձեր կարծիքով՝ ինչո՞ւ հայերը որոշեցին օգնել Վախթանգին։ Ի՞նչ հետևանքներ ունեցավ այդ օգությունը։ Ներկայացրե՛ք պատերազմի հետագա ընթացքը։
Ինչու օգնեցին Վախթանգին – Հայերը աջակցեցին վրաց արքա Վախթանգին, քանի որ նա նույնպես պայքարում էր Սասանյան Պարսկաստանի բռնապետության դեմ, և նրանց միավորումը կարող էր ուժեղացնել հակապարսկական ապստամբությունը։
Օգնության հետևանքները – Հայերի աջակցությունը Վախթանգին մեծացրեց պարսիկների ճնշումը Հայաստանի վրա, բայց միևնույն ժամանակ խթանեց հայ-վրացական համագործակցությունը ապստամբության ընթացքում։
Պատերազմի հետագա ընթացքը – Հայկական ուժերը շարունակեցին պայքարը, 482 թ. մեծ հաղթանակ տարան Նիգի գավառում, իսկ 484 թ. պարսիկների հետ կնքվեց Նվարսակի պայմանագիրը, որով Հայաստանը կրկին ինքնավարություն ստացավ, իսկ քրիստոնեությունը՝ ազատ դավանության իրավունք։
Ի՞նչ քաղաքականություն որդեգրեց պասից արքա Վարղարշը։ Ե՞րբ կնքվեց Նվարսակի պայմանագիրը և ի՞նչ նշանակություն ունեցավ։ Համեմատե՛ք Վարդանանց և Վահանանց պատերազմները, ցո՛ւյց տվեք դրանց նշանակությունը։
Վարղարշի քաղաքականությունը – Պարսից արքա Վարղարշը (Բալաշը) 484 թ. փոխեց քաղաքականությունը, դադարեցրեց հալածանքները և բանակցություններ սկսեց հայերի հետ՝ փորձելով վերականգնել կայունությունը Հայաստանում։
Նվարսակի պայմանագիր (484 թ.) – Կնքվեց 484 թ.՝ հայերի հաղթանակից հետո։ Այն վերականգնեց Հայաստանի ինքնավարությունը, ազատ դավանելու իրավունք տվեց քրիստոնեությանը, և Վահան Մամիկոնյանը նշանակվեց մարզպան։
Վարդանանց և Վահանանց պատերազմների համեմատություն –
Վարդանանց պատերազմ (451 թ.) – Պարսիկների դեմ առաջին խոշոր ապստամբությունը, որի ընթացքում հայերը պարտություն կրեցին Ավարայրի ճակատամարտում, բայց չհրաժարվեցին քրիստոնեությունից։
Վահանանց պատերազմ (481-484 թթ.) – Վահան Մամիկոնյանի գլխավորությամբ հայերը նորից ապստամբեցին, այս անգամ հաղթանակ տարան և ապահովեցին Հայաստանի ինքնավարությունը։
Նշանակությունը – Վարդանանց պատերազմը ցույց տվեց հայերի կրոնական հաստատակամությունը, իսկ Վահանանց պատերազմը փաստացի վերականգնեց երկրի քաղաքական իրավունքները։
Ալվինա Խարազյան 